Vasyl, một thành viên trong nhóm phòng không cơ động của Ukraine, sững người khi nhìn lên màn hình. Chiếc UAV Shahed sử dụng động cơ phản lực của Nga đang tiến về vị trí của anh ở độ cao quá lớn, vượt ngoài khả năng đánh chặn của tên lửa vác vai mà anh đang vận hành.
“Trước đây, Shahed thường bay thấp hơn, khoảng 1-1,5 km so với mặt đất, và chúng tôi có thể xử lý được”, Vasyl, biệt danh tác chiến Racoon, nói trong một nhiệm vụ bảo vệ thủ đô Kiev và khu vực xung quanh bằng tên lửa đất đối không vác vai.
“Nhưng UAV động cơ phản lực giờ bay ở độ cao 4, 5, thậm chí 7 km. Chúng tôi không thể thực tế mà nói là bắn hạ được chúng”, người đàn ông 26 tuổi nói.
Kể từ khi Nga bắt đầu sử dụng rộng rãi UAV động cơ phản lực vào mùa hè năm nay, hàng trăm chiếc đã lao xuống Kiev và nhiều thành phố khác của Ukraine trong những tuần gần đây, vượt qua các lớp phòng không. Những UAV mới có tốc độ và độ cao hoạt động lớn hơn, khiến ranh giới giữa UAV và tên lửa hành trình ngày càng trở nên mờ nhạt.
Hệ quả là hoạt động kinh doanh, chính quyền và đời sống thường ngày của người dân Ukraine bị gián đoạn ở quy mô lớn hơn nhiều so với bốn năm rưỡi trước đó của cuộc chiến, kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự quy mô lớn vào tháng 2/2022.
Trong ba tuần đầu tháng 9, Nga đã phóng 2.100 UAV tấn công động cơ phản lực và 136 tên lửa nhằm vào Ukraine, khiến 288 người thiệt mạng, trong đó có 4 trẻ em, theo Thủ tướng Sergii Koretskyi.
Ông Koretskyi cho biết riêng trong tháng 8, Nga đã phóng hơn 2.800 UAV loại này.
Moscow phủ nhận việc cố tình nhắm mục tiêu vào dân thường, bất chấp số người dân thiệt mạng ngày càng tăng và mức độ tàn phá tại các thành phố Ukraine.
Độ cao lớn, thời gian phản ứng chỉ tính bằng giây
Vasyl cùng nhóm 3 người chuyên săn UAV cơ động của mình giờ chỉ có vài giây để phản ứng trước các cuộc tấn công bằng UAV động cơ phản lực, thay vì vài phút như khi đối phó các phiên bản Shahed sử dụng động cơ cánh quạt.
Nga cũng chuyển sang phóng UAV suốt ngày đêm, thay vì chủ yếu tiến hành các đợt tập kích vào ban đêm như trước.
“Đó là cách họ tìm cách bào mòn hệ thống phòng không của chúng tôi”, Vasyl nói, cho biết UAV Nga xuất hiện cả ngày. “Tất cả đều gây tổn hại, bởi chúng tôi phải trực chiến và gần như không được ngủ.”
Yurii Ihnat, người phát ngôn Không quân Ukraine, cho biết lực lượng phòng không nước này hiện chỉ đánh chặn được khoảng 60% UAV động cơ phản lực, trong khi tỷ lệ đánh chặn các mẫu Shahed đời trước thường xuyên vượt 90%.
Những UAV mới có giá đắt hơn phiên bản sử dụng động cơ cánh quạt, nhưng vẫn rẻ hơn các tên lửa hành trình mà Nga đang sử dụng để tấn công Ukraine.
Phạm vi mục tiêu ngày càng rộng
Trong những tháng gần đây, Moscow đã có hệ thống nhắm tới các trụ cột của nền kinh tế Ukraine, trong đó có các cảng xuất khẩu ngũ cốc trên Biển Đen, đường sắt, ngành thép và lĩnh vực logistics.
Hàng trăm nghìn mét vuông nhà kho và các cơ sở thương mại tại Ukraine đã bị phá hủy. Nga cũng gây gián đoạn nguồn cung thực phẩm, thuốc men và nhiều mặt hàng thiết yếu khác lần đầu tiên kể từ những ngày đầu cuộc chiến.
Moscow chuyển sang chiến thuật này trong bối cảnh đà tiến quân trên chiến trường bị đình trệ. Ukraine cũng tăng cường các cuộc tập kích nhằm vào lãnh thổ Nga, nhắm tới cơ sở hạ tầng dầu mỏ, nhiên liệu và các doanh nghiệp sản xuất vũ khí.
Fedir Venislavskyi, nghị sĩ thuộc đảng cầm quyền của Tổng thống Volodymyr Zelensky và là thành viên Ủy ban An ninh của Quốc hội Ukraine, cho biết sự thay đổi trong chiến thuật của Nga đã được dự đoán trước. Ông nói Ukraine hiện đang nỗ lực tìm kiếm những biện pháp phòng thủ hiệu quả.
Các quan chức Ukraine cho biết đã có một số trường hợp sử dụng thành công UAV đánh chặn để đối phó với UAV động cơ phản lực của Nga. Tuy nhiên, để sản xuất loại UAV đánh chặn này trên quy mô lớn cũng như triển khai các giải pháp khác sẽ cần thêm thời gian và nguồn lực tài chính.
Trong khi đó, tiền đang là vấn đề lớn. Tổng thống Zelensky đã công bố khoản thiếu hụt ngân sách quốc phòng ngoài dự kiến lên tới 27 tỷ USD trong năm nay, trong bối cảnh chi phí chiến tranh ngày càng tăng. Kiev đang đàm phán với các đối tác về phương án bù đắp khoản thiếu hụt này.
“Tôi tin rằng chúng ta sẽ giải quyết được vấn đề UAV động cơ phản lực trong ngắn hạn. Nhưng cũng như mọi khía cạnh khác của việc mua sắm vũ khí, cuối cùng tất cả đều phụ thuộc vào nguồn lực tài chính”, Venislavskyi nói.
Theo Reuters
