Tổng thống Nga Vladimir Putin đề cập hàng loạt vấn đề, từ căng thẳng với phương Tây, xung đột Ukraine cho tới trí tuệ nhân tạo, trong phiên đối thoại kéo dài hơn 3 giờ tại Diễn đàn quốc tế Câu lạc bộ Thảo luận Valdai.
Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 1/10 có bài phát biểu quan trọng và trả lời các câu hỏi của đại biểu tại Diễn đàn quốc tế Câu lạc bộ Thảo luận Valdai, tổ chức ở khu vực bên ngoài thủ đô Moscow.
Trong phiên đối thoại kéo dài hơn 3 giờ do chuyên gia đối ngoại Fyodor Lukyanov điều phối, ông Putin đề cập nhiều vấn đề, bao gồm căng thẳng với phương Tây, cuộc xung đột Ukraine và sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI).
Thế giới trong biến động và sự xuất hiện của một trật tự toàn cầu mới
Theo ông Putin, thế giới đang bước vào một thời điểm mang tính bước ngoặt, được định hình bởi những biến chuyển sâu sắc trong chính trị, kinh tế và nhân khẩu học toàn cầu, cùng với tốc độ phát triển nhanh chóng của công nghệ, trong đó có AI.
“Chúng tôi tin tưởng rằng về lâu dài, khi thế giới dần thoát khỏi quyền bá chủ của phương Tây, tình hình toàn cầu sẽ từng bước thay đổi theo hướng tốt đẹp hơn, hướng tới một trật tự quốc tế đa cực ổn định, dân chủ và tự do hơn”, ông Putin nói.
Nhà lãnh đạo Nga cho rằng những thay đổi đang diễn ra không chỉ tác động đến quan hệ giữa các quốc gia mà còn làm thay đổi căn bản cách thế giới vận hành.
Theo ông, quá trình hình thành một trật tự quốc tế đa cực mới đang diễn ra trong bối cảnh cán cân quyền lực toàn cầu có nhiều biến động.
Nguy cơ xuất hiện các cuộc xung đột mới
Ông Putin cho rằng những thay đổi về công nghệ và xã hội đang làm gia tăng cảm giác bất định, đồng thời đẩy căng thẳng quốc tế lên mức cao hơn.
Theo nhà lãnh đạo Nga, các chính phủ có thể tìm cách duy trì sự ổn định trong nước bằng cách “xuất khẩu bất ổn” ra bên ngoài. Trong khi đó, những cơ hội mới do công nghệ và các thay đổi toàn cầu tạo ra có thể “thổi bùng tham vọng”, khiến các quốc gia sẵn sàng chấp nhận nhiều rủi ro hơn.
“Đáng tiếc là khả năng các cuộc xung đột quốc tế tiếp diễn là rất cao”, ông Putin nói.
Theo ông, sự kết hợp giữa cạnh tranh địa chính trị, những thay đổi về công nghệ và các bất ổn xã hội đang khiến nguy cơ đối đầu giữa các quốc gia trở nên khó dự đoán hơn.
AI có thể mở ra kỷ nguyên “toàn trị kỹ thuật số”
Ông Putin cảnh báo sự phổ biến ngày càng nhanh của AI có thể dẫn tới một dạng “toàn trị kỹ thuật số”, trong đó các thuật toán do người khác thiết lập có khả năng định hình hành vi con người, thậm chí làm mất đi tính cá nhân.
“Một chế độ toàn trị kỹ thuật số như vậy cũng sẽ là một ngõ cụt, u ám và vô nhân đạo không kém những xã hội toàn trị trong quá khứ mà chúng ta đã quá quen thuộc”, ông Putin cảnh báo.
Theo nhà lãnh đạo Nga, vấn đề không chỉ nằm ở khả năng AI có thể xử lý lượng dữ liệu khổng lồ hay đưa ra những quyết định ngày càng phức tạp. Điều đáng lo ngại hơn là công nghệ này có thể được sử dụng để tác động đến cách con người suy nghĩ, hành xử và hình thành nhận thức về chính mình.
Ông Putin cho rằng các quốc gia và cộng đồng cần phối hợp để tìm ra những giải pháp có thể được chấp nhận rộng rãi trước những thách thức do AI và các công nghệ có khả năng tác động tới hành vi, bản sắc và tư duy của con người tạo ra.
Dù thừa nhận AI có thể trở thành một công cụ hữu ích, ông Putin nhấn mạnh mọi quyết định chính trị cuối cùng vẫn phải nằm trong tay con người.
Theo ông, việc trao quyền quyết định cuối cùng cho các hệ thống tự động sẽ tạo ra những rủi ro mà xã hội chưa chắc đã có khả năng kiểm soát.
Quan hệ với phương Tây
Ông Putin cho rằng những căng thẳng hiện nay giữa Nga và phương Tây bắt nguồn từ thời điểm Liên Xô tan rã, khi một số nhà lãnh đạo phương Tây lựa chọn cách tiếp tục làm suy yếu Nga thay vì đưa Moscow vào một hệ thống an ninh chung của châu Âu.
“Mặc dù nước Nga mới đã dành nhiều năm, và tôi muốn nhấn mạnh là nhiều năm, nỗ lực trở thành một phần của cái gọi là nền văn minh phương Tây, trên thực tế họ đã làm mọi thứ có thể để thực sự cô lập và tiếp tục chia cắt chính Liên bang Nga”, ông Putin nói.
“Ngay cả ngày nay, họ vẫn nói điều đó tại nhiều sự kiện và hội nghị: ‘Chúng ta cần hoàn tất việc chia nhỏ đế chế’”, ông Putin nói thêm.
Nhà lãnh đạo Nga dẫn việc NATO liên tục mở rộng về phía đông và cho rằng động thái này đã vi phạm những đảm bảo từng được đưa ra với Moscow.
Theo ông Putin, sự mở rộng của NATO về phía biên giới Nga là một trong những yếu tố quan trọng khiến quan hệ giữa Moscow và phương Tây ngày càng xấu đi.
Ông cũng cho rằng các chính trị gia châu Âu đang sử dụng những tuyên bố mang tính leo thang nhằm vào Nga để thu hút sự chú ý khỏi các vấn đề chính trị và kinh tế trong nước.
Theo lập luận của ông Putin, những phát biểu ngày càng cứng rắn về Nga không chỉ phản ánh những lo ngại về an ninh mà còn có thể được sử dụng như một công cụ chính trị trong nội bộ các nước châu Âu.
Không có chuyện phô trương sức mạnh quanh Kaliningrad
Ông Putin tái khẳng định Nga sẽ đáp trả bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào vùng Kaliningrad, vùng lãnh thổ tách biệt của Nga nằm bên bờ biển Baltic và kẹp giữa hai thành viên NATO là Ba Lan và Lithuania.
Theo ông Putin, bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào lãnh thổ Nga cũng sẽ “tất yếu” được Moscow xem là cơ sở để sử dụng tất cả các loại vũ khí mà Nga có trong tay.
“Bất kỳ hành động xâm phạm lãnh thổ Nga nào cũng sẽ có những hệ quả nghiêm trọng”, ông Putin cảnh báo, đồng thời nhấn mạnh Moscow sẽ không coi nhẹ những kịch bản như vậy.
Tuyên bố của nhà lãnh đạo Nga được đưa ra sau một loạt phát biểu gần đây của các quan chức phương Tây về khả năng xảy ra xung đột liên quan đến Kaliningrad.
Trong số đó có Ngoại trưởng Lithuania Kestutis Budrys và Ngoại trưởng Ba Lan Radoslaw Sikorski. Hai quan chức này từng cho rằng NATO cần chuẩn bị cho khả năng xảy ra một cuộc xung đột liên quan tới vùng lãnh thổ Nga nằm giữa Ba Lan và Lithuania.
Kaliningrad có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng bởi đây là vùng lãnh thổ Nga nằm tách biệt khỏi phần còn lại của đất nước và tiếp giáp với lãnh thổ NATO.
Vũ khí hạt nhân như “khẩu súng của Chekhov”
Ông Putin cảnh báo một cuộc chiến tranh thông thường có thể leo thang thành xung đột hạt nhân.
“Ngày nay, khi các cường quốc hàng đầu thế giới sở hữu những vũ khí có khả năng hủy diệt toàn bộ sự sống hoặc ít nhất đưa Trái đất vào trạng thái thảm họa, liệu chúng ta có thể chắc chắn rằng những vũ khí này sẽ không bao giờ được sử dụng? Tất nhiên là không”, ông Putin nói.
Nhà lãnh đạo Nga so sánh nguy cơ xuất phát từ sự tồn tại của vũ khí hạt nhân với khái niệm “khẩu súng của Chekhov”, một nguyên tắc kịch nghệ gắn với nhà viết kịch Nga Anton Chekhov.
Theo nguyên tắc này, nếu một khẩu súng xuất hiện ở đầu câu chuyện, thì đến cuối câu chuyện, khẩu súng đó phải được sử dụng.
“Chúng ta đều biết câu nói nổi tiếng: nếu một khẩu súng được treo trên tường ở đầu một vở kịch, thì đến cuối vở, nó chắc chắn sẽ nổ”, ông Putin nói.
“Chúng ta phải ghi nhớ điều đó và ngăn chuyện ấy xảy ra”, ông nói thêm.
Theo ông Putin, thực tế các cường quốc sở hữu vũ khí có khả năng hủy diệt quy mô lớn đồng nghĩa với việc thế giới không thể hoàn toàn loại bỏ nguy cơ những vũ khí này được sử dụng nếu một cuộc xung đột vượt khỏi tầm kiểm soát.
“Nếu chúng ta muốn sống, và ai cũng muốn sống, thì như tôi từng nói trong một bài phát biểu công khai, hãy sống trong hòa bình. Hãy cùng nhau tìm cách để biến điều đó thành hiện thực”, ông Putin nói.
Thông điệp của ông Putin được đưa ra trong bối cảnh nguy cơ leo thang quân sự giữa Nga và phương Tây tiếp tục là một trong những vấn đề an ninh được quan tâm nhất tại châu Âu.
Xung đột Ukraine và các mục tiêu của Nga
Ông Putin cho rằng cuộc xung đột tại Ukraine, dự kiến bước sang năm thứ 5 vào tháng 2 tới, liên quan đến vấn đề an ninh của Nga chứ không phải tham vọng lãnh thổ.
Nhà lãnh đạo Nga một lần nữa nhắc lại quan điểm của Moscow rằng nguyên nhân sâu xa của cuộc xung đột nằm ở những vấn đề an ninh mà Nga cho rằng đã bị phớt lờ trong nhiều năm.
Ông Putin tiếp tục khẳng định Ukraine cần từ bỏ kế hoạch gia nhập NATO và lựa chọn quy chế trung lập lâu dài.
Theo Moscow, việc Ukraine trở thành thành viên NATO là điều không thể chấp nhận bởi điều này sẽ đưa cơ sở hạ tầng quân sự của liên minh tới gần lãnh thổ Nga hơn.
Ông Putin khẳng định Nga sẵn sàng chấm dứt xung đột, nhưng chỉ trên những điều kiện mà Moscow có thể chấp nhận.
Nhà lãnh đạo Nga không đưa ra dấu hiệu cho thấy Moscow sẵn sàng từ bỏ những yêu cầu an ninh mà ông đã nhiều lần nhắc tới, trong đó có vấn đề về quy chế trung lập của Ukraine.
Phiên đối thoại tại Valdai một lần nữa cho thấy những vấn đề mà Moscow coi là trọng tâm trong chính sách đối ngoại: sự hình thành một thế giới đa cực, cạnh tranh với phương Tây, nguy cơ leo thang hạt nhân, tác động của AI và tương lai của cuộc xung đột Ukraine.
Theo RT
