Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex - Mã: PLX) và Tổng công ty Dầu Việt Nam – CTCP (PV OIL - Mã: OIL) hiện nắm 70% thị phần bán lẻ xăng dầu Việt Nam.
Trong đó Petrolimex sở hữu hơn 5.500 cửa hàng (nắm hơn 50% thị phần), còn PV OIL có hơn 900 cửa hàng. Phần còn lại thuộc về một số cửa hàng Thanh Lễ, Saigon Petro, Mipec,...
9 tháng đầu năm 2026 này được coi là giai đoạn căng thẳng đối với các doanh nghiệp ngành dầu khí, đặc biệt là đối với nhóm hạ nguồn – những doanh nghiệp chịu tác động trực tiếp bởi giá dầu thô thế giới như Petrolimex và PV OIL.
Nguyên nhân là cuộc xung đột tại Trung Đông giữa Mỹ và Iran cuối tháng 2/2026 đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng dầu khí toàn cầu, châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng chưa từng có trên thị trường năng lượng.
Trong suốt ba quý đầu năm, giá dầu Brent thay đổi chóng mặt. Giá mặt hàng này vọt từ 60 USD/thùng lên gần 120 USD/thùng chỉ trong vài tháng, rồi lại lao thẳng về 70 USD/thùng. Hiện giá dầu Brent đang giao dịch tại 93 USD/thùng. Diễn biến giá dầu Brent thế giới liên tục biến động từng ngày, đẩy nhiều quốc gia nhập khẩu dầu thô “như ngồi trên đống lửa”.
Các quốc gia ráo riết tích trữ dầu khí nhằm đảm bảo nguồn cung nhiên liệu trong nước bất chấp giá leo thang, và Việt Nam cũng không là ngoại lệ.
Xung đột tại Trung Đông và Nga – Ukraine tiếp tục diễn biến phức tạp, tác động đáng kể đến nguồn cung và giá dầu thô, xăng dầu thành phẩm nhập khẩu vào Việt Nam.
Giá xăng dầu thế giới duy trì ở mức cao trong nhiều tháng khiến chi phí nhập khẩu nhóm hàng năng lượng tăng mạnh.
Theo Cục Thống kê, chi nhập khẩu xăng dầu, dầu thô, sản phẩm từ dầu mỏ... trong 9 tháng 2026 đã lên tới 20,5 tỷ USD.
Trong đó, nhập khẩu dầu thô lên tới 6,83 tỷ USD (tăng 14%); xăng dầu 9,33 tỷ USD (tăng 79%), khí đốt hóa lỏng 2,14 tỷ USD (tăng 44%), sản phẩm từ dầu mỏ 2,2 tỷ USD (tăng 51%).
Trong bối cảnh đó, hai nhà bán lẻ xăng dầu chính là Petrolimex và PV OIL đã tăng dự trữ hàng tồn kho lên vùng cao nhất trong nhiều năm liền.
Petrolimex bổ sung thêm hơn 15.600 tỷ đồng hàng tồn kho
Với Petrolimex, doanh nghiệp này đã bổ sung thêm hơn 15.600 tỷ đồng hàng tồn kho trong 9 tháng đầu năm, gấp tới 15 lần cùng kỳ năm ngoái.
Đây là một trong những nguyên nhân chính khiến cho dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh của công ty thâm hụt gần 2.500 tỷ đồng so với mức âm 1.156 tỷ đồng cùng kỳ.
Với việc gia tăng hàng tồn kho, giá trị của khoản mục này tại cuối tháng 9/2026 của Petrolimex đã lên tới gần 29.300 tỷ đồng (đã bao gồm khoản trích lập giảm giá hàng tồn 368 tỷ), gấp đôi tại ngày đầu năm. Đây cũng là giá trị cao nhất trong nhiều năm liền của doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu này.
Để bổ sung bù đắp cho dòng tiền kinh doanh thâm hụt vì nhập thêm hàng tồn kho cũng như chi cho đầu tư, Petrolimex đã đi vay mới thêm gần 95.700 tỷ đồng trong ba quý đầu năm, tăng 40% so với cùng kỳ. Doanh nghiệp cũng đã chi trả hơn 87.000 tỷ đồng nợ gốc vay. Tổng chi phí đi vay đã trả gần 680 tỷ đồng.
Dù vậy, 9 tháng đầu năm 2026, Petrolimex vẫn báo lãi ròng 3.278 tỷ đồng, tăng 55%. Còn doanh thu thuần tăng 64% lên hơn 373.226 tỷ đồng. Kết quả 9 tháng năm 2026 đã cao hơn cả năm trước về doanh thu và lợi nhuận trước thuế.
Thành quả này cũng giúp công ty thực hiện 118% kế hoạch doanh thu và vượt 39% kế hoạch lợi nhuận năm 2026 sau ¾ chặng đường.
PV OIL chi thêm hơn 5.100 tỷ đồng trữ thêm các loạt xăng dầu
Đối với PV OIL, công ty bán lẻ xăng dầu này cũng tích cực trữ thêm hàng tồn kho.
9 tháng đầu năm nay, doanh nghiệp đã chi thêm hơn 5.100 tỷ đồng mua thêm hàng tồn kho, gần gần 11 lần so với cùng kỳ năm 2025.
Chi tiền để bổ sung hàng tồn kho cùng với tăng các khoản phải thu (gần 14.900 tỷ) khiến cho dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh của PV OIL thâm hụt nặng tới 2.611 tỷ đồng sau 9 tháng, trong khi cùng kỳ chỉ âm 993 tỷ.
Với việc gia tăng hàng tồn kho, tại cuối quý III/2026, khoản mục này của PV OIL nâng lên mức 7.855 tỷ đồng, gấp 2,8 lần ngày đầu năm.
Để tài trợ cho vốn lưu động và hàng hóa, ngoài lượng tiền mặt đang nắm giữ, PV OIL đã đi vay mới thêm hơn 5.900 tỷ đồng trong 9 tháng đầu năm, đồng thời trả nợ gốc vay 4.400 tỷ. Chi phí đi vay đã trả là hơn 500 tỷ đồng, hơn gấp đôi cùng kỳ năm ngoái.
Lũy kế 9 tháng đầu năm, doanh thu thuần của PV OIL đạt gần 226.976 tỷ đồng, tăng hơn 115% so với cùng kỳ.
Lợi nhuận sau thuế đạt gần 1.273 tỷ đồng, tăng 243%; lợi nhuận ròng đạt gần 1.100 tỷ đồng. Riêng quý III, công ty lãi sau thuế 774 tỷ đồng, tăng 457% so với cùng kỳ và là kết quả cao nhất theo quý của doanh nghiệp trong bối cảnh giá dầu biến động mạnh.
Với thành quả này, PV OIL, công ty đã vượt khoảng 51% kế hoạch doanh thu và hoàn thành 194% mục tiêu lợi nhuận cả năm.
Như vậy chỉ sau 9 tháng, cả Petrolimex và PV OIL đều đưa giá trị hàng tồn kho lên mức cao kỷ lục trong gần một thập kỷ.
Vì sao tỷ lệ trích lập dự phòng khác nhau?
Một điểm cần đề cập khác là tỷ lệ trích lập dự phòng hàng tồn kho tại 2 doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu.
Nếu như tại Petrolimex, đơn vị đang dự phòng giảm giá hàng tồn 368 tỷ đồng trong tổng 29.664 tỷ đồng, tương ứng tỷ lệ 1,2%. Thì tại PV OIL, trong tổng số dư 7.855 tỷ, công ty chỉ dự phòng 47 tỷ, tức chưa tới 0,6%. Vậy tại sao có sự chênh lệch này?
Theo chuẩn mực kế toán, nếu giá thị trường thấp hơn giá nhập vào, doanh nghiệp buộc phải đánh giá lại hàng tồn kho và cần phải trích lập dự phòng. Nói nôm na, Petrolimex và PV OIL đang “ôm” lượng xăng dầu nhập giá cao nhưng thị trường tại cuối quý III định giá thấp hơn, phần chênh lệch đó cần phải trích lập dự phòng.
Song sở dĩ có sự khác nhau giữa con số của PV OIL và Petrolimex là do cấu trúc hàng tồn kho.
Petrolimex có trách nhiệm nhập khẩu theo hạn mức Bộ Công Thương giao, bao gồm xăng, diesel, và các sản phẩm dầu, đảm bảo nguồn cung cho thị trường trong nước. Có giai đoạn, nhập khẩu chiếm 47% lượng xăng dầu của Petrolimex. Do đó, ngoài chịu tác động biến động liên tục của giá dầu, Petrolimex còn phải đối diện với chi phí vận chuyển logistics từ quốc tế về nước.
Trong khi đó, hoạt động của PV OIL là ưu tiên mua xăng dầu từ Nhà máy Lọc dầu Dung Quất và Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn (chiếm 70 – 80%) để đảm bảo nguồn cung ổn định. Hay nói cách khác, PV OIL đóng vai trò chính trong việc bao tiêu các sản phẩm xăng dầu từ nhà máy lọc dầu nội địa.
Đây cũng là một yếu tố khiến cho PV OIL không cần phải trích lập dự phòng lớn như Petrolimex.
Ngoài ra, khác với Petrolimex là sẽ tập trung bán lẻ xăng dầu và nhiều sản phẩm khác, PV OIL thiên về bán buôn cho các đại lý và các khách hàng công nghiệp. Vì thế mà vòng quay hàng tồn kho (tức là chu kỳ hàng hóa quay vòng) của PV OIL nhanh hơn.
Vòng quay hàng tồn kho được tính bằng cách lấy giá vốn hàng bán chia cho trị giá hàng tồn kho trung bình tại ngày đầu năm và cuối quý III/2026.
Vòng quay hàng tồn kho càng cao cho thấy hàng bán càng chạy, vốn lưu động hiệu quả, và giảm chi phí lưu kho.
