Thông tin trên được ông Nguyễn Việt Anh, Phó tổng giám đốc phụ trách Chiến lược và Quản trị Ngân hàng, Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank), chia sẻ tại diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 - Vietnam Investment Forum 2027 (VIF 2027) do VietnamBiz và Việt Nam Mới tổ chức sáng 12/11.
Ông Việt Anh cho rằng Việt Nam khó quay trở lại giai đoạn vốn rẻ như trước. Mức lãi suất thấp trong một số năm trước xuất hiện trong bối cảnh thanh khoản dồi dào và nền kinh tế vận hành với chi phí tiền tương đối thấp. Khi nền kinh tế bước vào giai đoạn tăng trưởng nhanh hơn, nhu cầu vốn tăng và mặt bằng lãi suất cũng chịu áp lực đi lên.
Bên cạnh yếu tố trong nước, chi phí vốn quốc tế cũng là một biến số quan trọng.
Ông Việt Anh lấy ví dụ, nếu lãi suất USD ở mức 5% và cộng thêm phần bù tỷ giá 2 điểm phần trăm khi quy đổi sang đồng Việt Nam, chi phí vốn đã lên 7%. Nếu cộng thêm 2,5 điểm phần trăm nữa, mức chi phí này sẽ lên 9,5%.
“Với cách tính minh họa như vậy, lãi suất cho vay sẽ khó xuống dưới 10%. Theo tôi, chúng ta sẽ phải làm quen với mặt bằng chi phí vốn cao hơn trước đây, trong khi dư địa giảm lãi suất không còn nhiều”, ông Việt Anh nói.
Một áp lực khác nằm ở chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động. Trong khoảng 5 năm gần đây, tăng trưởng cho vay thường cao hơn tăng trưởng huy động khoảng 2–3 điểm %. Riêng 10 tháng đầu năm nay, tín dụng tăng hơn 11%, trong khi huy động tăng gần 10%.
Khoảng cách này đã thu hẹp nhưng vẫn tạo sức ép nhất định lên bảng cân đối của các ngân hàng.
Theo ông Việt Anh, hệ thống ngân hàng không chỉ có nhiệm vụ cung ứng vốn cho nền kinh tế với mức giá hợp lý mà đồng thời phải đảm bảo an toàn thanh khoản và ổn định tài chính.
Nếu chi phí vốn bị kéo xuống quá thấp trong khi rủi ro tín dụng tăng, biên lợi nhuận còn lại có thể không đủ để bù đắp dự phòng. Ông cho biết tỷ lệ nợ xấu trong hệ thống đang có dấu hiệu gia tăng, trong khi NIM khoảng 2,5% đã không còn nhiều dư địa.
Vì vậy, bài toán của cơ quan điều hành và các ngân hàng thương mại không chỉ là hạ lãi suất, mà còn phải cân bằng giữa hỗ trợ tăng trưởng và đảm bảo an toàn hệ thống.
Một yếu tố có thể hỗ trợ thanh khoản là dòng tiền đang nằm trong hệ thống Kho bạc Nhà nước được giải ngân trở lại nền kinh tế.
Theo lãnh đạo TPBank, đây không phải hoạt động “bơm tiền” mới của Ngân hàng Nhà nước, mà là đưa phần vốn đang nằm trong hệ thống Kho bạc trở lại lưu thông. Khi đầu tư công và các khoản chi được giải ngân, dòng tiền quay trở lại hệ thống ngân hàng, qua đó phần nào cải thiện thanh khoản.
Tuy nhiên, nguồn lực này cũng không thể giải quyết hoàn toàn bài toán vốn nếu nền kinh tế tiếp tục phụ thuộc quá lớn vào hệ thống ngân hàng.
Làm gì để giảm lãi suất?
Theo TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - tiền tệ Quốc gia, lãi suất điều hành hiện đã ở mức tương đối thấp. Nếu tiếp tục giảm mạnh lãi suất huy động, một câu hỏi đặt ra là dòng tiền có tiếp tục đi vào hệ thống ngân hàng hay không, trong khi nhu cầu vốn và thanh khoản của nền kinh tế vẫn rất lớn.
Hệ thống tài chính cũng phải đáp ứng thêm các yêu cầu về an toàn vốn và tiêu chuẩn mới như Basel III, khiến việc hạ chi phí vốn không đơn giản chỉ bằng yêu cầu ngân hàng giảm lãi suất.
Dù vậy, ông Lực cho rằng vẫn có thể tìm kiếm dư địa giảm ở một mức nhất định. Theo ông, có thể thử giảm khoảng 0,5 điểm % lãi suất huy động và quan sát phản ứng của thị trường. Nếu điều kiện thuận lợi, mặt bằng này có thể giảm thêm một phần.
Với lãi suất cho vay, định hướng hiện nay là các ngân hàng cố gắng giảm từ 1,5 đến 2 điểm %, nhưng điều này đồng nghĩa biên lãi ròng tiếp tục chịu áp lực.
NIM của hệ thống ngân hàng, theo ông, đã giảm từ khoảng 3% cuối năm trước xuống 2,8% trong quý I và khoảng 2,5% ở thời điểm hiện tại. Mức NIM 2,5% không phải cao nếu đặt cạnh mức độ rủi ro của nền kinh tế, doanh nghiệp và hệ thống tài chính. Do đó, việc giảm lãi suất cho vay cần có trọng tâm, trọng điểm thay vì triển khai đại trà.
Về dài hạn, muốn kéo lãi suất xuống một cách thực chất cần nhóm giải pháp đồng bộ như cải thiện thanh khoản, sử dụng các công cụ hoán đổi của Ngân hàng Nhà nước, đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, tháo gỡ các dự án tồn đọng và tăng tốc hoàn thuế.
“Muốn giảm lãi suất một cách thực chất thì phải triển khai tổng lực nhiều giải pháp”, ông Lực nhấn mạnh.
