Các đơn vị bộ binh Trung Quốc đang phải điều chỉnh chiến thuật trước mối đe dọa ngày càng lớn từ máy bay không người lái (UAV). Một số lữ đoàn đã đưa huấn luyện chống UAV thành nội dung bắt buộc, đồng thời trang bị phương tiện mới và xây dựng chiến thuật nhằm giúp binh sĩ tránh bị phát hiện, tập kích từ trên không.
Một ví dụ mới nhất là lữ đoàn thuộc Tập đoàn quân 75 của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA). Đơn vị này quyết định bắt buộc toàn bộ binh sĩ tham gia huấn luyện chống UAV sau khi một cuộc diễn tập cho thấy cách ngụy trang truyền thống không đủ sức bảo vệ bộ binh trước các đòn pháo kích được dẫn đường bằng UAV.
Theo bài viết đăng trên báo Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA Daily) hôm đầu tuần, trong cuộc diễn tập, một UAV trang bị cảm biến ảnh nhiệt đã phát hiện các binh sĩ bộ binh ẩn dưới tán cây rừng. Thiết bị này sau đó truyền tọa độ của họ cho đơn vị pháo binh đối phương, khiến lực lượng bộ binh chịu tổn thất giả định nặng nề và không hoàn thành nhiệm vụ.
Kết quả này thúc đẩy lữ đoàn xây dựng tài liệu huấn luyện mới, tổ chức các bài tập chiến thuật chuyên biệt và phát triển cơ sở huấn luyện chống UAV, trong đó có các phòng mô phỏng.
Theo PLA Daily, những đợt huấn luyện tiếp theo tập trung vào khả năng phát hiện, gây nhiễu và vô hiệu hóa UAV đối phương; sử dụng các loại vũ khí chuyên dụng; đồng thời phối hợp phản ứng giữa các lực lượng bộ binh. Sĩ quan cũng phải chứng minh khả năng sử dụng thành thạo thiết bị và vận dụng chiến thuật chống UAV.
Tập đoàn quân 75 đóng quân ở Tây Nam Trung Quốc, trực thuộc Chiến khu miền Nam. Theo báo cáo năm 2025 của Lầu Năm Góc về quân đội Trung Quốc, lực lượng thuộc chiến khu này sẽ hỗ trợ Chiến khu miền Đông trong trường hợp xảy ra xung đột ở Đài Loan. Tuy nhiên, bài viết của PLA Daily không nêu tên lữ đoàn nói trên, cũng không liên hệ chương trình huấn luyện với kịch bản Đài Loan.
Dù vậy, các thông tin do truyền thông và cơ quan chức năng Trung Quốc công bố cho thấy hoạt động chuẩn bị đối phó UAV đã diễn ra tại ít nhất 4 trong tổng số 5 chiến khu của PLA. Trong đó có các đơn vị thuộc Chiến khu miền Đông. Những lực lượng này đang tìm cách bảo vệ bộ binh trước UAV, cải thiện khả năng che giấu trước hệ thống trinh sát trên không, đồng thời đưa phương tiện không người lái và thiết bị chống UAV vào hoạt động tác chiến.
Hồi tháng 8, PLA Daily đưa tin một lữ đoàn thuộc Tập đoàn quân 71 đã yêu cầu binh sĩ tham gia huấn luyện bắt buộc về cách che giấu nguồn nhiệt và ánh sáng vào ban đêm, trong đó có việc che phủ các bộ phận nóng của bệ phóng rocket.
Đến tháng 10, Tân Hoa Xã cho biết một đại đội xe bọc thép đổ bộ thuộc Tập đoàn quân 72 đã phối hợp với nhiều nhà sản xuất để cải thiện khả năng sử dụng phương tiện không người lái và thiết bị chống UAV.
Ở các đơn vị khác, Đài truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) và Bộ Quốc phòng nước này đưa tin binh sĩ thuộc Tập đoàn quân 78 đang luyện cách né tránh UAV trinh sát. Trong khi đó, lực lượng trinh sát thuộc Tập đoàn quân 81 sử dụng chăn cách nhiệt, đất ẩm và thảm cỏ để giảm dấu hiệu nhiệt, tránh để UAV phát hiện vị trí ẩn náu.
Ông Dennis Blasko, cựu tùy viên quân sự Mỹ tại Bắc Kinh, nhận định PLA đang phát triển vũ khí chống UAV, hoàn thiện học thuyết và tổ chức huấn luyện trên toàn quân, thay vì chỉ tập trung vào một số lữ đoàn được lựa chọn.
Theo ông, các nhà sản xuất Trung Quốc đã phát triển nhiều hệ thống phát hiện và chống UAV dạng cầm tay hoặc lắp trên phương tiện cơ giới. Trong khi đó, từng đơn vị cũng tự thử nghiệm giải pháp riêng, chẳng hạn lắp lồng bảo vệ bên ngoài xe bọc thép.
Những kinh nghiệm thu được từ các cuộc thử nghiệm này có thể được chuyển lên các cơ quan chỉ huy cấp cao để áp dụng rộng rãi hơn. Tuy nhiên, ông Blasko cảnh báo việc quá nhiều đơn vị tự tiến hành thử nghiệm có thể dẫn đến tình trạng thiếu quy trình thống nhất và lãng phí thời gian do các lực lượng phải lặp lại những công việc tương tự.
Ông Colin Karotam, nghiên cứu viên thường trú cấp cao tại Viện Chính sách Chiến lược Australia (ASPI), cho rằng hoạt động huấn luyện chống UAV có thể đã lan rộng ra ngoài những đơn vị được truyền thông nhắc đến, dù ông thừa nhận chưa có “bằng chứng rõ ràng” về điều này.
Nguy cơ từ UAV có thể đặc biệt nghiêm trọng nếu xảy ra xung đột ở Đài Loan. Khi đó, lực lượng PLA có thể phải đối mặt với các đòn tấn công bằng UAV trong nhiều giai đoạn: tập kết trên đất liền, vượt eo biển Đài Loan và triển khai lực lượng tại bờ bên kia.
Mỹ hiện đang tăng đầu tư vào tác chiến bằng phương tiện không người lái. Kế hoạch mang tên “Hellscape” của Washington hướng tới sử dụng số lượng lớn phương tiện không người lái để làm gián đoạn chiến dịch quân sự của Trung Quốc nhằm vào Đài Loan. Trong khi đó, sáng kiến Replicator của Lầu Năm Góc được triển khai nhằm đẩy nhanh quá trình đưa hàng nghìn hệ thống tự hành vào biên chế.
Một chương trình riêng có tên Drone Dominance, với ngân sách 1 tỷ USD, đặt mục tiêu mua hơn 200.000 UAV tấn công cỡ nhỏ vào năm 2027.
Nhật Bản cũng có kế hoạch triển khai các loại UAV tấn công tương đối rẻ cùng nhiều phương tiện không người lái khác trong khuôn khổ sáng kiến phòng thủ bờ biển Shield. Tokyo dự kiến tiếp tục mua thêm UAV khi cân nhắc kế hoạch ngân sách quốc phòng 5 năm, có thể lên tới 80.000 tỷ yen (508 tỷ USD), bắt đầu từ tháng 4/2027.
Ông Timothy Heath, nhà sáng lập công ty tư vấn quốc phòng Perceptum, cho rằng UAV sẽ đóng vai trò “tuyệt đối thiết yếu” nếu xảy ra xung đột ở Đài Loan, khi cả hai bên đều sử dụng loại phương tiện này cho nhiều nhiệm vụ khác nhau.
“Nguy cơ có lẽ lớn hơn đối với Trung Quốc, bởi binh sĩ phải vượt qua một vùng biển rộng và hoàn toàn dễ bị tổn thương”, ông nói.
Ông Heath cảnh báo các đợt UAV tấn công theo đàn của Đài Loan, có thể được tăng cường bằng phương tiện không người lái do quân đội nước ngoài triển khai nếu can thiệp vào xung đột, có khả năng “áp đảo hệ thống phòng thủ trên tàu”. Ngay cả khi PLA đưa được quân lên bờ, lực lượng này vẫn có thể tiếp tục trở thành mục tiêu của các đợt tập kích.
Ngược lại, ông nhận định lực lượng từ các bên khác có thể che giấu vị trí từ trước khi giao tranh nổ ra. Điều đó khiến UAV xuất phát từ Trung Quốc đại lục khó phát hiện và xác định mục tiêu hơn.
Theo ông Heath, Bắc Kinh cũng có thể triển khai các đàn UAV nhằm vào radar, cảm biến, phương tiện cơ giới và binh sĩ đang lộ diện của địch thủ, kết hợp với tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình.
Đối với lực lượng PLA vượt eo biển Đài Loan, bảo vệ các phương tiện đổ bộ trước những đòn tấn công bằng UAV cũng sẽ là một thách thức lớn.
Trong bài phân tích đăng hồi tháng 6 trên Viện Nghiên cứu Chiến tranh Hiện đại (Modern War Institute), ông Joshua Arostegui, Giám đốc nghiên cứu của Trung tâm Nghiên cứu Sức mạnh Lục quân Trung Quốc thuộc Trường Cao đẳng Chiến tranh Lục quân Mỹ, cho rằng việc bổ sung lớp giáp dày cho xe đổ bộ lội nước tốc độ cao Type 05 của PLA có thể làm giảm khả năng nổi và tốc độ cần thiết để vượt qua vùng biển có tranh chấp.
Thay vì chỉ dựa vào giáp xe, ông đề xuất một phương án phòng vệ rộng hơn, kết hợp máy bay và tàu không người lái hoạt động phía trước đội hình đổ bộ, tác chiến điện tử, mồi nhử và các hoạt động tác chiến kết nối qua mạng lưới.
Cần lưu ý, những nội dung trong bài phân tích của ông Arostegui là các phương án được đề xuất và những hệ thống đang hình thành, không phải bằng chứng cho thấy PLA đã triển khai đầy đủ một mạng lưới bảo vệ như vậy.
Ngoài việc phát triển công nghệ và chiến thuật mới, PLA còn phải giải quyết bài toán áp dụng đồng bộ kinh nghiệm từ từng đơn vị trên quy mô toàn quân. Theo ông Blasko, quá trình này có thể mất nhiều thời gian, trong bối cảnh các mối đe dọa từ UAV vẫn liên tục thay đổi.
“Có thể phải mất vài năm để chuẩn hóa học thuyết tác chiến, đồng thời bảo đảm học thuyết đủ linh hoạt để thích ứng với những công nghệ mới”, ông nói.
Theo SCMP
