Theo Hãng thông tấn Yonhap, ngày 29/10, nhóm công tố viên đặc biệt điều tra vụ nổi loạn, do ông Cho Eun-seok đứng đầu, đã đề nghị Tòa án cấp cao Seoul tuyên án tử hình đối với ông cựu Tổng thống Yoon Suk-yeol trong phiên tranh luận kết thúc giai đoạn xét xử phúc thẩm.
Theo Bộ luật Hình sự Hàn Quốc, tội cầm đầu nổi loạn có ba hình phạt chính: tử hình, tù chung thân hoặc tù chung thân không lao động khổ sai.
Công tố viên cho rằng thiết quân luật là hành vi phá hoại hiến pháp
Nhóm công tố viên chỉ trích ông Yoon Suk-yeol, người từng tuyên thệ bảo vệ Hiến pháp và giữ cương vị Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang, lại điều động binh sĩ có vũ trang đối phó với người dân.
Họ mô tả sự kiện này là một cuộc “đảo chính thân tín” do một tổng thống được bầu theo thể chế dân chủ phát động, gây chấn động toàn xã hội và có nguy cơ đẩy tiến trình phát triển hiến pháp của Hàn Quốc thụt lùi 40 năm.
Nhóm công tố viên cũng không đồng tình với phán quyết của phiên tòa sơ thẩm. Theo họ, dù thẩm phán đã nỗ lực làm rõ sự thật, bản án vẫn chưa phản ánh đầy đủ toàn bộ diễn biến của vụ việc, đồng thời chưa xem xét thấu đáo các nguyên tắc pháp lý liên quan. Điều đó dẫn đến mức hình phạt không tương xứng với mức độ nghiêm trọng của hành vi bị cáo buộc.
Một điểm tranh luận quan trọng là liệu việc ban bố thiết quân luật trái với các điều kiện nội dung và thủ tục có tự nó cấu thành tội nổi loạn hay không. Công tố viên cho rằng cách đánh giá của tòa cấp sơ thẩm - theo đó phải có thêm những biện pháp trái pháp luật thì mới cấu thành tội này - là không thỏa đáng.
Để củng cố lập luận, nhóm công tố viên viện dẫn phán quyết của Tòa án Tối cao Hàn Quốc trong vụ việc ngày 17/5 liên quan đến các cựu Tổng thống Chun Doo-hwan và Roh Tae-woo. Họ cho rằng nếu thiết quân luật được sử dụng nhằm phá hoại trật tự hiến pháp quốc gia, bản thân hành vi đó có thể cấu thành bạo loạn.
Vì sao công tố viên yêu cầu mức án cao nhất?
Nhóm công tố viên thừa nhận nguy cơ kết án oan là một trong những lý do khiến án tử hình gây tranh cãi. Tuy nhiên, họ cho rằng vụ án của ông Yoon Suk-yeol không có những nghi vấn tương tự và việc Hàn Quốc đã lâu không thi hành án tử hình cũng không thể trở thành lý do để tòa án tránh tuyên mức án này.
Công tố viên đề nghị tòa áp dụng hình phạt nghiêm khắc nhất mà pháp luật cho phép, nhằm ngăn chặn những sự kiện tương tự liên quan đến thiết quân luật và nổi loạn tái diễn trong tương lai.
Đề nghị của công tố viên chưa phải phán quyết cuối cùng. Việc ông Yoon Suk-yeol có bị tuyên án tử hình hay không sẽ do tòa án quyết định trong quá trình xét xử phúc thẩm.
Những bị cáo khác đối mặt với mức án nào?
Phía công tố đã đề nghị mức án tù chung thân đối với cựu Bộ trưởng Quốc phòng Kim Yong-hyun, người bị truy tố về tội tham gia vào nhiệm vụ quan trọng trong vụ nổi loạn và lạm dụng quyền lực gây cản trở quyền lợi (ở phiên tòa sơ thẩm, ông Kim bị tuyên án 30 năm tù).
Đối với cựu Tư lệnh Tình báo Quốc phòng Roh Sang-won, công tố viên đề nghị mức án 30 năm tù; 20 năm tù đối với cựu Ủy viên Cảnh sát Quốc gia Cho Ji-ho; 15 năm tù đối với cựu Ủy viên Cảnh sát Seoul Kim Bong-sik; và 12 năm tù đối với cựu Đội trưởng Đội Bảo vệ Quốc hội thuộc Cảnh sát Seoul Mok Hyun-tae.
Đối với cựu Đội trưởng Cảnh sát quân sự thuộc Bộ tư lệnh dã chiến số 3 Kim Yong-gun và cựu Giám đốc điều phối điều tra thuộc Trụ sở Điều tra cảnh sát quốc gia Yoon Seung-young, những người đã được tuyên vô tội ở phiên tòa sơ thẩm, phía công tố đề nghị mức án mỗi người 10 năm tù.
Phiên tranh tụng cuối cùng vào ngày 5/11
Hội đồng xét xử sẽ tiến hành quy trình kết thúc phiên tòa qua ba phiên xử. Phần tranh tụng cuối cùng và lời nói sau cùng của phía cựu Tổng thống Yoon dự kiến diễn ra vào ngày 5/11, sau đó ngày tuyên án phúc thẩm sẽ được ấn định.
Vụ án này bắt nguồn từ quyết định ban bố thiết quân luật khẩn cấp của ông Yoon Suk-yeol vào đêm 3/12/2024, một động thái gây khủng hoảng chính trị nghiêm trọng tại Hàn Quốc. Trọng tâm của phiên phúc thẩm là xác định trách nhiệm hình sự của các bị cáo và mức độ nghiêm trọng của những hành vi liên quan đến việc ban bố thiết quân luật.
Ông Yoon có thể bị tuyên án nhưng khả năng thi hành án không cao
Theo Yonhap News, có ba yếu tố khiến đề nghị tử hình ông Yoon của công tố viên không chỉ mang tính biểu tượng:
Khung hình phạt cho phép tử hình. Theo luật hình sự Hàn Quốc, người cầm đầu tội nổi loạn có thể bị tử hình, tù chung thân có lao động hoặc tù chung thân không lao động.
Tòa sơ thẩm đã xác định hành vi phạm tội nghiêm trọng. Bản án tù chung thân cho thấy tòa đã chấp nhận cơ bản lập luận rằng việc điều quân đến Quốc hội nhằm làm tê liệt hoạt động của cơ quan lập pháp và phá vỡ trật tự hiến pháp cấu thành tội nổi loạn.
Công tố viên muốn tăng hình phạt. Họ cho rằng tòa sơ thẩm đánh giá chưa đầy đủ mức độ chuẩn bị trước đó, mục đích duy trì quyền lực và trách nhiệm của ông Yoon; việc thiết quân luật được dỡ bỏ nhanh chóng không thể được xem đơn giản là tình tiết giảm nhẹ.
Tuy nhiên, việc công tố viên yêu cầu mức án cao nhất không có nghĩa tòa phúc thẩm nhất thiết sẽ chấp thuận. Tù chung thân đã là một mức án cực kỳ nghiêm khắc, và tòa có thể giữ nguyên nếu cho rằng hình phạt này tương xứng với hành vi.
Vì sao khả năng thi hành án tử hình rất thấp? Điểm quan trọng nhất nằm ở tiền lệ chính trị – tư pháp của Hàn Quốc.
Thứ nhất, Hàn Quốc đã gần 29 năm không thi hành án tử hình. Lần hành quyết gần nhất diễn ra vào tháng 12/1997. Án tử hình vẫn tồn tại trong luật, nhưng nước này được xem là đã bãi bỏ án tử hình trên thực tế.
Thứ hai, tiền lệ cựu Tổng thống Chun Doo-hwan rất đáng chú ý. Sau cuộc đảo chính năm 1979, ông Chun bị tuyên tử hình ở cấp sơ thẩm năm 1996. Nhưng tòa phúc thẩm giảm án xuống tù chung thân, rồi ông được tổng thống ân xá năm 1997. Đây là tiền lệ cho thấy việc tuyên tử hình một cựu lãnh đạo không đồng nghĩa với việc người đó sẽ bị hành quyết.
Thứ ba, yếu tố chính trị có thể tác động đến giai đoạn sau xét xử. Vụ án liên quan trực tiếp đến khủng hoảng hiến pháp, sự phân cực chính trị và trách nhiệm của một cựu tổng thống. Nếu ông Yoon bị tuyên tử hình, tranh luận về việc thi hành án, giảm án hoặc ân xá chắc chắn sẽ rất lớn. Tuy nhiên, chưa thể khẳng định ông sẽ được ân xá; đó chỉ là một khả năng, không phải kết quả đã được quyết định.
Theo Creaders, Yoonhap
