Sáng 16/10, Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 14.
Tại Hội nghị Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc đã truyền đạt những nội dung cốt lõi của 3 nghị quyết 29, 30, 31 về xây dựng Đảng được thông qua tại Hội nghị Trung ương 4 vừa qua. Theo ông Ngọc, đây không phải là 3 nghị quyết riêng lẻ, mà là 3 bộ phận gắn bó hữu cơ trong một chỉnh thể thống nhất, cùng giải quyết những vấn đề có ý nghĩa nền tảng và quyết định đối với năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng.
Khắc phục tình trạng nói nhiều làm ít, nói không đi đôi với làm
Thông tin về Nghị quyết số 31 về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới, ông Ngọc cho biết định hướng nâng cao năng lực tự đổi mới, tự chỉnh đốn, tự hoàn thiện của Đảng, coi đây là yêu cầu thường xuyên, xuất phát từ chính nhu cầu phát triển của Đảng.
Đây là tư tưởng rất quan trọng của Nghị quyết. Xây dựng, chỉnh đốn Đảng không chỉ được đặt ra khi có hạn chế, khuyết điểm hoặc khi xuất hiện những vấn đề phức tạp, mà phải trở thành công việc tự giác, thường xuyên của mỗi tổ chức đảng và mỗi cán bộ, đảng viên.
Bên cạnh đó, cần nhận thức đầy đủ mối quan hệ giữa “xây” và “chống”, quản lý Đảng chặt chẽ, nghiêm minh. Nghị quyết tiếp tục khẳng định “xây” là cơ bản, chiến lược, lâu dài; “chống” phải kiên quyết, kiên trì, nghiêm minh, đồng thời, bảo đảm tính giáo dục và nhân văn.
“Đảng muốn lãnh đạo tốt, trước hết phải quản lý tốt chính mình. Quản lý chặt để phòng ngừa sai phạm, giữ vững kỷ luật, kỷ cương; quản lý nghiêm minh để bảo đảm mọi tổ chức đảng, mọi đảng viên đều bình đẳng trước kỷ luật của Đảng, không có vùng cấm, không có ngoại lệ”, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương nhấn mạnh.
Thực tiễn công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng những nhiệm kỳ qua cho thấy, xử lý nghiêm các tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên vi phạm là cần thiết, nhưng quan trọng hơn là phải nhận diện, khắc phục những nguyên nhân và điều kiện làm phát sinh vi phạm.
"Từ mỗi vụ việc phải rút ra được những vấn đề về cơ chế, chính sách, quản lý cán bộ và kiểm soát quyền lực để hoàn thiện, phòng ngừa từ sớm, từ xa. Không chỉ xử lý sai phạm đã xảy ra mà phải ngăn ngừa nguy cơ tái diễn những sai phạm tương tự", ông Ngọc nói.
Bên cạnh đó, phải tạo được môi trường trong đó cái đúng, cái tốt được khuyến khích, bảo vệ và phát huy; những biểu hiện lệch lạc, suy thoái được nhận diện, uốn nắn kịp thời; sai phạm phải được xử lý nghiêm minh.
Xây dựng Đảng thật sự là đạo đức, là văn minh; đề cao văn hóa của Đảng, trách nhiệm nêu gương và sự thống nhất giữa lời nói với việc làm.
Trưởng Ban Tổ chức Trung ương yêu cầu phải khắc phục tình trạng nói nhiều làm ít, nói không đi đôi với làm, hình thức trong sinh hoạt, tự phê bình và phê bình; kiên quyết đấu tranh với chủ nghĩa cá nhân, cơ hội, thực dụng, đặc quyền, đặc lợi.
Đạo đức và văn hóa của Đảng phải được thể hiện trước hết ở phẩm chất, trách nhiệm, hành động của cán bộ, đảng viên và ở chất lượng phục vụ nhân dân.
Tinh thần cốt lõi khác, là xây dựng Đảng phải thực sự dựa vào nhân dân, gắn bó mật thiết với nhân dân và chịu sự giám sát của nhân dân; gắn xây dựng, chỉnh đốn Đảng với nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và hiệu quả phát triển đất nước; lấy kết quả thực tiễn làm thước đo quan trọng.
Theo ông Ngọc, xây dựng Đảng phải thực sự tạo ra chuyển biến về chất lượng hoạch định chủ trương, quyết sách, năng lực thể chế hóa, tổ chức thực hiện, tháo gỡ các điểm nghẽn, huy động và phát huy hiệu quả các nguồn lực phát triển.
Một tổ chức đảng thực sự vững mạnh phải là tổ chức giữ vững nguyên tắc, đoàn kết, kỷ luật, đồng thời có năng lực lãnh đạo hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị được giao.
Đối với ban thường vụ các tỉnh ủy, thành ủy, khi đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, nếu vẫn lãnh đạo phát triển kinh tế - xã hội theo cách làm cũ, chủ yếu nghe báo cáo, giao chỉ tiêu, đôn đốc tiến độ, tháo gỡ từng vụ việc, thì rất khó đáp ứng yêu cầu.
Vấn đề đặt ra, ông Ngọc cho rằng phải nâng tầm năng lực lãnh đạo của cấp ủy, trước hết là năng lực tư duy chiến lược, nhận diện và tạo ra những động lực tăng trưởng mới; khả năng dự báo, hoạch định không gian phát triển, lựa chọn những ngành, lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh, huy động và phân bổ hiệu quả các nguồn lực.
Việc gì cấp nào làm tốt hơn thì giao cho cấp đó
Với Nghị quyết số 29 về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong kỷ nguyên mới, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc cho biết Nghị quyết tiếp tục làm rõ và hoàn thiện phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, bảo đảm Đảng lãnh đạo toàn diện nhưng không bao biện, làm thay; phát huy đầy đủ vai trò, thẩm quyền và trách nhiệm của các chủ thể trong hệ thống chính trị.
“Điều quan trọng là phải khắc phục cả hai khuynh hướng: bao biện, làm thay, can thiệp không đúng vào công việc thuộc thẩm quyền của cơ quan Nhà nước; hoặc buông lỏng lãnh đạo, thiếu kiểm tra, giám sát, không chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng”, ông Nguyễn Duy Ngọc lưu ý.
Thực tiễn cho thấy, có những công việc pháp luật và các quy định đã xác định rõ thẩm quyền của cơ quan, tổ chức, cá nhân nhưng khi thực hiện vẫn phải xin ý kiến qua nhiều cấp, nhiều khâu. Điều đó không chỉ làm chậm công việc mà còn làm mờ trách nhiệm của chủ thể quyết định.
Đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền phải bảo đảm Đảng lãnh đạo toàn diện, quyết định hoặc cho chủ trương những vấn đề thuộc thẩm quyền, đồng thời phát huy đầy đủ tính chủ động, trách nhiệm của Nhà nước và các tổ chức trong hệ thống chính trị.
Thứ hai, phải đổi mới phân công, phân cấp, phân quyền theo hướng rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, gắn với kiểm soát quyền lực và phát huy tính chủ động, sáng tạo. Việc gì cấp nào làm tốt hơn thì giao cho cấp đó; đã giao nhiệm vụ phải giao thẩm quyền, nguồn lực và điều kiện thực hiện tương ứng và xác định rõ trách nhiệm, cơ chế kiểm tra, giám sát, trách nhiệm giải trình.
“Nếu chỉ giao thêm nhiệm vụ mà không bảo đảm đủ cán bộ có năng lực, nguồn lực, dữ liệu và điều kiện thực hiện, công việc sẽ ách tắc, người dân và doanh nghiệp phải chờ đợi.
Ngược lại, có những việc đã thuộc thẩm quyền của cấp xã nhưng vẫn phải xin ý kiến nhiều cấp, nhiều cơ quan thì phân cấp cũng chưa phát huy hiệu quả”, ông Ngọc nói.
Theo ông, phân cấp, phân quyền không chỉ để giảm công việc cho cấp trên, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng, tốc độ và hiệu quả giải quyết công việc của cả hệ thống.
Nghị quyết của Trung ương cũng đổi mới căn bản việc xây dựng và tổ chức thực hiện nghị quyết, bảo đảm mỗi chủ trương, quyết sách được chuẩn bị kỹ lưỡng, có tính khả thi và được thực hiện đến cùng. Đi kèm với đó, cần đổi mới công tác kiểm tra, giám sát theo hướng chủ động phòng ngừa, cảnh báo sớm, đồng hành với tổ chức thực hiện và nâng cao hiệu quả lãnh đạo.
Hiện đại hóa phương thức lãnh đạo, cầm quyền trên cơ sở nâng cao năng lực tham mưu chiến lược, dự báo, ứng dụng khoa học, công nghệ, dữ liệu và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, cũng là một trong những nội dung cốt lõi của nghị quyết này.
Theo ông Ngọc, phương thức lãnh đạo hiện đại không chỉ là ứng dụng công nghệ mới, mà trước hết là tư duy lãnh đạo khoa học hơn, quyết định đúng đắn hơn, tổ chức thực hiện hiệu quả hơn, ngày càng phát huy đầy đủ hơn quyền làm chủ của nhân dân.
Người không đáp ứng yêu cầu phải được bố trí lại hoặc thay thế
Nghị quyết số 30 về tiếp tục xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp và đổi mới căn bản, toàn diện công tác cán bộ đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương nêu thực tế, cùng một chủ trương, cùng một cơ chế, chính sách, nhưng có nơi thực hiện rất tốt, có nơi lại trì trệ, kéo dài.
“Sự khác biệt nhiều khi không nằm ở chủ trương, mà ở năng lực, trách nhiệm và bản lĩnh của đội ngũ cán bộ, trước hết là người đứng đầu”, ông Ngọc nói và cho nhấn mạnh Đảng ta xác định công tác cán bộ là then chốt của then chốt; phải tạo ra sự thay đổi thực chất về chất lượng đội ngũ, để người có đức, có tài được phát hiện, trọng dụng, phát huy; người dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung được khuyến khích, bảo vệ; người không đáp ứng yêu cầu phải được bố trí lại hoặc thay thế kịp thời.
Một trong những nội dung cốt lõi của nghị quyết này, theo ông Ngọc, là đổi mới tư duy về công tác cán bộ, xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụ để lựa chọn, xây dựng và phát triển đội ngũ; không bố trí công việc theo con người hiện có.
“Đây là sự thay đổi rất quan trọng trong cách tiếp cận công tác cán bộ”, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương nhận định.
Trước hết, theo ông phải xác định rõ yêu cầu nhiệm vụ, chức năng, vị trí việc làm và những năng lực cần thiết; từ đó mới lựa chọn, đào tạo, bố trí, sử dụng cán bộ phù hợp. Không thể vì đang có cán bộ như thế nào mà thiết kế công việc theo con người như thế ấy, hoặc chỉ căn cứ vào bằng cấp, thâm niên, quá trình công tác để bố trí cán bộ.
“Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, khối lượng công việc và yêu cầu năng lực của cán bộ cấp xã đã thay đổi rất lớn. Nếu vẫn đánh giá, bố trí cán bộ chủ yếu theo chức danh, thâm niên hoặc kinh nghiệm trước đây thì khó đáp ứng yêu cầu”, ông Ngọc nói và nhấn mạnh công tác cán bộ phải bắt đầu từ yêu cầu của công việc và kết thúc bằng hiệu quả của công việc; không phải tìm việc cho người, mà phải tìm đúng người để làm việc.
Ông cho biết Bộ Chính trị đã kết luận chỉ đạo trong quý IV/2026, cả hệ thống chính trị phải hoàn thành xây dựng vị trí việc làm. Đây là cơ sở nền tảng để xác định biên chế, cải cách tiền lương và thực hiện các chính sách về cán bộ.
Đổi mới thực chất việc đánh giá cán bộ, lấy phẩm chất, năng lực, uy tín và đặc biệt là kết quả, sản phẩm công việc làm thước đo chủ yếu, cũng là định hướng quan trọng được ông nhắc tới.
Nghị quyết của Trung ương yêu cầu khắc phục tình trạng đánh giá hình thức, bình quân, nể nang, né tránh; không chỉ đánh giá qua hồ sơ, báo cáo, nhận xét chung chung mà phải dựa vào kết quả thực hiện nhiệm vụ, những sản phẩm cụ thể, có thể kiểm chứng.
Tuy nhiên, đánh giá bằng kết quả không có nghĩa là chỉ nhìn vào những con số mà phải xem xét kết quả trong mối quan hệ với tính chất, độ khó của nhiệm vụ, điều kiện thực hiện, nguồn lực được giao và đóng góp thực chất của từng cá nhân.
Ông Nguyễn Duy Ngọc dẫn chứng, cùng là người đứng đầu một địa phương, nhưng một người được giao địa bàn thuận lợi, có nguồn lực lớn, còn người khác phụ trách địa bàn khó khăn, nhiều tồn đọng thì không thể chỉ so sánh các chỉ tiêu tuyệt đối để kết luận ai làm tốt hơn. Thay vào đó, phải đánh giá người nào giải quyết được những việc khó, tạo ra chuyển biến thực chất, sử dụng hiệu quả nguồn lực và được cán bộ, nhân dân tín nhiệm.
Cùng với đó, ông Ngọc cũng đề cập tinh thần đổi mới cơ chế phát hiện, tạo nguồn, lựa chọn và sử dụng cán bộ theo hướng rộng mở, thực chất hơn; đặc biệt coi trọng phát hiện, trọng dụng nhân tài.
Nghị quyết của Trung ương yêu cầu khắc phục tình trạng tạo nguồn khép kín, cục bộ; chủ động chuẩn bị đội ngũ kế cận từ sớm, từ xa, nhiều lớp, nhiều phương án; mở rộng nguồn cán bộ có chất lượng từ thực tiễn công tác, từ các lĩnh vực, khu vực và môi trường hoạt động khác nhau theo quy định.
“Điều quan trọng không phải cán bộ xuất thân từ đâu, đã trải qua bao nhiêu vị trí, mà là có đủ phẩm chất, năng lực, đáp ứng tiêu chuẩn và làm được việc hay không”, ông Ngọc nhấn mạnh.
Tại nghị quyết vừa ban hành, Trung ương cũng lưu ý việc tạo động lực để cán bộ cống hiến, khuyến khích và bảo vệ người dám đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung; đồng thời kiên quyết sàng lọc, thay thế người không đáp ứng yêu cầu.
Cùng với đãi ngộ xứng đáng cho nhân tài, bảo vệ người dám nghĩ, dám làm, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương nhấn mạnh phải khắc phục tình trạng cán bộ yếu kém, trì trệ, né tránh trách nhiệm nhưng vẫn được bố trí, sử dụng kéo dài; thực hiện nghiêm việc rà soát, sàng lọc, bố trí lại, miễn nhiệm hoặc thay thế những người không đáp ứng yêu cầu.
“Chúng ta dứt khoát không chấp nhận tình trạng không dám làm, nhưng lại đổ cho cơ chế, chính sách chưa đầy đủ”, ông nhấn mạnh.
Một nội dung quan trọng khác, theo ông, là kiểm soát chặt chẽ quyền lực trong công tác cán bộ, đề cao trách nhiệm của cấp ủy, người đứng đầu; đồng thời hoàn thiện thể chế và ứng dụng dữ liệu, công nghệ để nâng cao tính khách quan, minh bạch.
Theo ông Ngọc, trách nhiệm của cấp ủy, người đứng đầu không chỉ được đo bằng kết quả của một nhiệm kỳ, mà còn bằng chất lượng đội ngũ cán bộ được xây dựng và nguồn kế cận được chuẩn bị cho những nhiệm kỳ tiếp theo.
Hoàn thành tốt nhiệm vụ trước mắt nhưng không chuẩn bị được đội ngũ cán bộ cho tương lai thì chưa hoàn thành đầy đủ trách nhiệm đối với sự phát triển lâu dài của tổ chức.
Ba nghị quyết trên, theo ông Ngọc, có trọng tâm riêng nhưng cùng hướng tới một mục tiêu thống nhất: Đảng trong sạch, vững mạnh hơn; phương thức lãnh đạo, cầm quyền khoa học, hiệu quả hơn; đội ngũ cán bộ có chất lượng, trách nhiệm và năng lực thực thi cao hơn.
