close Đăng nhập

"Ngũ thật dụng hiền" – 5 sách lược cốt lõi để thu hút và phát triển người tài

Góp ý với diễn đàn "Mời gọi và phát triển nhân tài", GS.TS Trần Ngọc Thơ đề xuất sách lược “Ngũ Thật Dụng Hiền” - phác thảo 5 yếu tố cốt lõi để mời gọi nhân tài về nước cống hiến, ở lại nơi họ thuộc về và phát huy tài năng.

LTS: Ngày 6/7/2025, Văn phòng Trung ương Đảng thông báo chỉ đạo "nóng" của Tổng Bí thư Tô Lâm: giao Bộ Nội vụ chủ trì, trong vòng hai tháng phải trình cơ chế đãi ngộ "vượt khung" để đưa ít nhất 100 chuyên gia hàng đầu về nước công tác. Tại Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày 2/7/2025, Tổng Bí thư nhấn mạnh yêu cầu "xây dựng cơ chế đãi ngộ đặc biệt" cho đội ngũ "tổng công trình sư", "kiến trúc sư trưởng", những người có vai trò then chốt trong triển khai các sáng kiến chiến lược về khoa học công nghệ, đặc biệt trong các lĩnh vực mũi nhọn như AI, bán dẫn, vật liệu mới.

Làm thế nào để các chỉ đạo của Tổng Bí thư thành hiện thực, nhằm phát triển đất nước? Tạp chí điện tử VietTimes mở diễn đàn MỜI GỌI VÀ PHÁT TRIỂN NHÂN TÀI để tiếp nhận ý kiến, đề xuất chính sách hoặc chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn về việc thu hút, phát triển đội ngũ nhân tài quốc gia trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo từ quý độc giả, chuyên gia, nhà quản lý, nhà khoa học, trí thức trong và ngoài nước.

Trong bài viết góp ý với diễn đàn "Mời gọi và phát triển nhân tài" dưới đây, GS.TS Trần Ngọc Thơ, Đại học Kinh tế TP.HCM, đề xuất sách lược toàn diện mang tên “Ngũ Thật Dụng Hiền”, phác thảo 5 yếu tố cốt lõi để mời gọi nhân tài về nước cống hiến, ở lại nơi họ thuộc về và phát triển tài năng.

GS.TS Trần Ngọc Thơ. Ảnh: NVCC.

GS.TS Trần Ngọc Thơ. Ảnh: NVCC.

Người thật - Tuyển người làm được việc, không mời theo danh

Việt Nam không thiếu những người giỏi ngoài nước. Nhưng giỏi chưa đủ. Ta cần người có sản phẩm thật, tư duy hệ thống, từng dẫn dắt dự án lớn. Và quan trọng nhất, có khả năng làm việc trong môi trường Việt Nam.

Danh sách mời không nên xây từ học hàm mà từ dấu vết thành tựu. Cần thành lập một “Hội đồng chọn người có tầm thực thi”, bao gồm chuyên gia Việt kiều, nhà khoa học trong nước, và lãnh đạo tổ chức ứng dụng - để chọn đúng người, không phải người đúng quy trình.

Việc thật - Giao đề bài cụ thể, gắn quyền và trách nhiệm

Người tài không cần nhiều lời ca ngợi, họ cần một đề bài đủ thách thức, đủ quyền để làm, và đủ dữ liệu để ra quyết định.

Thay vì mời về làm “cố vấn chung”, cần giao rõ từng người gắn với một sứ mệnh rõ ràng, ví dụ thiết kế hệ thống dữ liệu nông nghiệp quốc gia, hay mở chương trình đào tạo công nghệ bán dẫn… Mỗi người một trận địa. Và phải có quyền ký, quyền kiến nghị và quyền thử nghiệm thể chế trong phạm vi được bảo hộ.

Đãi ngộ thật - Rõ ràng, đáng sống, không vòng vo

Đãi ngộ không chỉ là tiền lương – mà là sự an tâm để sống và làm việc. Mỗi chuyên gia cần một bảng cam kết đãi ngộ minh bạch: mức thu nhập thực nhận, nhà ở dịch vụ, bảo hiểm quốc tế, quyền học hành cho con, và đầu mối xử lý hành chính cá nhân trong vòng 30 ngày.

Không để chuyên gia phải đoán xem mình sẽ được gì. Sự mập mờ sẽ làm xói mòn niềm tin. Đãi ngộ không cần hào nhoáng, chỉ cần chắc chắn và tôn trọng.

Tác động thật - Có sản phẩm, có chuyển giao, có thay đổi

Tiêu chí mời không nên là “bao nhiêu bài báo quốc tế, mà là người ấy để lại gì: một mô hình được nhân rộng, một lớp học trò làm được việc, một sáng chế đi vào thị trường.

Bộ máy nên có cơ chế “xem lại sau 18 tháng” – đánh giá tác động thật của từng chuyên gia, không chỉ bằng chỉ số mà bằng câu hỏi: Nếu không có họ, việc ấy có thể xảy ra không?

Tâm thật - Bộ máy phải dám dùng, dám bảo vệ, dám sửa luật

“Tâm thật” là tầng sâu nhất - không ở chuyên gia, mà ở chính bộ máy. Có dám giao việc? Có dám bỏ qua vài quy trình để họ làm nhanh? Có dám bảo vệ họ trước sức ì hành chính?

Người tài không sợ khó - họ chỉ sợ bị nghi ngờ, bị gạt ra rìa, hoặc bị bóp nghẹt bởi lòng đố kỵ. Cho nên, mỗi địa phương/mỗi bộ mời chuyên gia, cũng phải có “người bảo trợ thể chế”, chịu trách nhiệm gỡ chướng ngại, bảo vệ quyền tự do học thuật, và báo cáo trực tiếp lên Phó Thủ tướng hoặc Thủ tướng.

2.jpg
GS.TS Trần Ngọc Thơ nói rằng khi người giỏi về nước và cảm thấy mình thuộc về, đó là lúc đất nước bước vào một chu kỳ tăng trưởng không còn dựa vào đất mà dựa vào trí tuệ

Dụng hiền không phải là phong trào – mà là thiết kế dài hơi

“Ngũ Thật Dụng Hiền” không phải là khẩu hiệu mà là một cơ cấu vận hành. Nó không chỉ giúp tuyển đúng 100 người đầu tiên, mà mở ra một tiền lệ thể chế: Việt Nam biết dùng người tài, trọng năng lực, và tôn trọng con người.

Khi người giỏi về nước và cảm thấy mình thuộc về, đó là lúc đất nước bước vào một chu kỳ tăng trưởng không còn dựa vào đất mà dựa vào trí tuệ.

“Ngũ Thật Dụng Hiền” không chỉ là một mô hình tuyển dụng, mà là một tuyên ngôn thể chế: Việt Nam sẵn sàng chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy sử dụng, từ trọng bằng cấp sang trọng năng lực, từ mời gọi sang trao quyền. Khi người giỏi về nước và cảm thấy mình được tin tưởng, được bảo vệ, được sống và làm việc đúng với giá trị của mình – đó là lúc đất nước bước vào một chu kỳ phát triển mới, không còn dựa vào tài nguyên mà dựa vào trí tuệ. Và đó cũng là lúc chúng ta thực sự biết cách “dụng hiền”.

Lời mời góp ý với DIỄN ĐÀN MỜI GỌI VÀ PHÁT TRIỂN NHÂN TÀI

Tạp chí điện tử VietTimes trân trọng mời quý độc giả, chuyên gia, nhà quản lý, nhà khoa học, trí thức trong và ngoài nước gửi ý kiến, đề xuất chính sách hoặc chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn nhằm góp phần hiện thực hóa các chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về việc thu hút, phát triển đội ngũ nhân tài quốc gia trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

📩 Vui lòng gửi bài viết và ý kiến về diễn đàn “MỜI GỌI VÀ PHÁT TRIỂN NHÂN TÀI” theo địa chỉ: toasoan@viettimes.vn

Quỳnh An (Ghi)

Góc nhìn

Năm Bính Ngọ, đầu tư gì để sinh lời?

Năm Bính Ngọ, đầu tư gì để sinh lời?

Dòng tiền năm 2026 không thiếu, nhưng không còn dễ dãi. Trong bối cảnh tăng trưởng cao đi kèm kiểm soát rủi ro, thị trường buộc phải sàng lọc và quay về chất lượng tài sản.

Giá điện và phép thử cam kết ưu tiên phát triển hạ tầng kinh tế số

Giá điện và phép thử cam kết ưu tiên phát triển hạ tầng kinh tế số

Tranh luận về việc giữ nguyên giá điện cho các trung tâm dữ liệu không chỉ là câu chuyện chi phí vận hành, mà phản ánh cách chúng ta nhìn nhận hạ tầng số như một nền tảng sản xuất mới. Trong tinh thần Nghị quyết 57, đây là bài toán cân bằng giữa thị trường và tầm nhìn phát triển dài hạn.

Lùi thời điểm áp dụng Nghị định 46 là cần thiết

Lùi thời điểm áp dụng Nghị định 46 là cần thiết

Nghị định 46 nhằm tăng cường quản lý an toàn thực phẩm (ATTP), song việc có hiệu lực ngay trong ngày ban hành đã bộc lộ những vướng mắc từ thực tiễn. Hoàn thiện lộ trình và cơ chế chuyển tiếp là cần thiết để chính sách đi vào cuộc sống.

Mạng xã hội đã trở thành một phần cấu thành đời sống xã hội hiện đại. Ảnh minh họa

Không để mạng xã hội đứng ngoài pháp luật

Quyết định của Ban Bí thư về xác thực danh tính bắt buộc với người dùng mạng xã hội không chỉ là biện pháp quản lý, mà là bước xây dựng không gian mạng an toàn, nơi quyền tự do được bảo vệ bằng trách nhiệm và pháp luật.

Nhiệm kỳ của hành động

Nhiệm kỳ của hành động

Sau nhiều nhiệm kỳ mà khoảng cách giữa nghị quyết và đời sống vẫn là nỗi trăn trở kéo dài, thông điệp thiên về hành động được Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh ngay khi Đại hội XIV bế mạc cho thấy một sự chuyển pha quan trọng: từ tư duy ban hành chính sách sang tư duy tổ chức thực hiện, từ nói đúng sang làm đến nơi.

Đại hội XIV đặt ra yêu cầu rất rõ phải hình thành một đội ngũ lãnh đạo cấp cao có tầm nhìn chiến lược, tư duy hiện đại, liêm chính, dấn thân và phụng sự.

Chọn đúng người để dẫn dắt Việt Nam vươn mình

Đại hội XIV đặt ra yêu cầu chưa từng có với công tác cán bộ: không để lọt người cơ hội, không giữ người yếu kém, bảo vệ người dám nghĩ dám làm, và đo năng lực bằng sản phẩm, hiệu quả và niềm tin của Nhân dân, bởi tương lai đất nước được quyết định từ những lựa chọn hôm nay.

Hàng trăm nghìn cư dân ở dải Gaza phải rời bỏ nhà cửa vì xung đột Hamas-Israel. Ảnh: Greek citytimes

Vì sao Mỹ mời Việt Nam vào Hội đồng Hòa bình Dải Gaza?

Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump mời Việt Nam làm thành viên sáng lập Hội đồng Hòa bình Dải Gaza không chỉ là cử chỉ ngoại giao biểu tượng, mà là dấu mốc khẳng định uy tín, bản lĩnh và tầm vóc mới của Việt Nam. Trong thế giới phân mảnh bởi xung đột và khủng hoảng niềm tin, Việt Nam đã trở thành đối tác kiến tạo hòa bình.

Khát vọng hùng cường nhìn từ Đại hội XIV

Khát vọng hùng cường nhìn từ Đại hội XIV

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng (diễn ra từ 19 đến 25/1) là khởi đầu của kỷ nguyên vươn mình, giai đoạn lịch sử mới với trọng trách đưa đất nước vượt lên mạnh mẽ trong bối cảnh toàn cầu biến động sâu sắc. Đây là nhận thức xuyên suốt trong nhiều văn bản, thảo luận và bình luận chính trị gần đây, được Đảng nhấn mạnh như một tâm điểm chiến lược của nhiệm kỳ tới.

Dư luận xôn xao khi lộ diện những đối tác lớn của Đồ hộp Hạ Long

Còn ai dám tin Đồ hộp Hạ Long?

Một thương hiệu đồ hộp từng gắn với ký ức bếp núc của nhiều thế hệ Việt Nam nay đứng trước câu hỏi nghiệt ngã: niềm tin đã mất có thể lấy lại? Việc sản xuất và giải trình quanh vụ thịt heo nhiễm bệnh đã tự đẩy Đồ hộp Hạ Long ra xa người tiêu dùng.