Mỹ đang gia tăng nhập khẩu phân bón từ Nga bất chấp các biện pháp hạn chế ngày càng rộng của phương Tây nhằm vào Moscow. Theo Trung tâm Xuất khẩu Nga, lượng phân bón Nga được vận chuyển sang Mỹ đã tăng gần một phần tư trong nửa đầu năm 2026.
Bà Veronika Nikishina, người đứng đầu Trung tâm Xuất khẩu Nga, cho biết trong cuộc trả lời RIA Novosti hôm 1/9 rằng cơ cấu phân bổ xuất khẩu phân bón của Nga nhìn chung không thay đổi đáng kể kể từ khi xung đột tại Ukraine leo thang vào năm 2022.
Theo bà Nikishina, Mỹ hiện là thị trường lớn thứ ba đối với phân bón Nga. Tây Âu vẫn là khu vực tiêu thụ lớn hơn, dù lượng hàng Nga xuất sang thị trường này đã giảm trong năm nay.
Nga hiện là nước xuất khẩu phân bón lớn nhất thế giới và cũng nằm trong nhóm những nhà sản xuất hàng đầu. Vị thế này khiến việc thay thế nguồn cung từ Nga trên thị trường quốc tế trở nên khó khăn.
Phân bón Nga không nằm trực tiếp trong diện bị phương Tây áp đặt các lệnh trừng phạt, nhưng những hạn chế đối với hệ thống ngân hàng, vận tải biển và bảo hiểm đã khiến hoạt động thương mại trở nên phức tạp hơn. Trong khi đó, Moscow ngày càng chuyển hướng xuất khẩu sang các nước BRICS và các thị trường thuộc Global South.
“Các biện pháp trừng phạt nhằm vào phân bón Nga có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với an ninh lương thực toàn cầu, bởi nguồn cung này có vai trò rất quan trọng. Ngay cả những nước có lập trường cứng rắn với Nga cũng hiểu điều đó”, bà Nikishina nói.
Mỹ nhập khẩu phân bón Nga ở mức kỷ lục
Số liệu hải quan Mỹ được RIA Novosti dẫn lại hồi tháng 7 cho thấy giá trị phân bón Nga nhập khẩu vào Mỹ đạt mức kỷ lục 1,04 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm 2026, tăng 28% so với cùng kỳ năm trước.
Trong giai đoạn này, Nga trở thành nhà cung cấp phân bón lớn thứ hai cho Mỹ, chỉ đứng sau Canada.
Washington từ năm 2022 đã cho phép thực hiện các giao dịch liên quan đến một số mặt hàng nông nghiệp của Nga, trong đó có phân bón, nhằm giảm nguy cơ thiếu hụt nguồn cung trên thị trường.
EU có cách tiếp cận khác. Từ tháng 7/2025, Liên minh châu Âu bắt đầu áp dụng thêm thuế đối với một số loại phân bón nitơ của Nga trong nỗ lực giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ Moscow. Mức thuế này dự kiến tăng dần và có thể lên tới 430 euro (khoảng 500 USD) mỗi tấn vào năm 2028.
Hormuz làm gia tăng sức ép lên thị trường phân bón
Thị trường phân bón toàn cầu còn chịu thêm áp lực từ cuộc chiến Mỹ-Israel với Iran và tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz.
Eo biển chiến lược này được ước tính là tuyến vận chuyển của khoảng một phần ba lượng phân bón giao dịch trên toàn cầu và một phần năm lượng LNG. Khí tự nhiên hóa lỏng là nguồn nguyên liệu quan trọng để sản xuất các loại phân bón nitơ.
Các chuyên gia, trong đó có Jeff Stier, cố vấn của Viện Heartland, cảnh báo rằng nếu hoạt động vận chuyển tại Hormuz, Biển Đen và nguồn cung từ các nhà sản xuất lớn khác cùng lúc bị gián đoạn, thị trường có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt các chất dinh dưỡng cần thiết cho cây trồng.
Kịch bản này cũng có thể tạo ra một cú sốc giá lương thực, nhưng với độ trễ nhất định khi chi phí và tình trạng thiếu hụt phân bón dần lan truyền xuống ngành nông nghiệp.
Điều đáng chú ý là trong bối cảnh phương Tây tiếp tục tìm cách hạn chế nguồn thu của Moscow, phân bón Nga vẫn giữ được vị trí quan trọng trên thị trường toàn cầu. Với Mỹ, nhu cầu bảo đảm nguồn cung đầu vào cho nông nghiệp đang tạo ra một nghịch lý: Washington siết sức ép kinh tế lên Nga, nhưng vẫn phải duy trì dòng chảy của một số mặt hàng có ý nghĩa đặc biệt đối với an ninh lương thực.
Theo RT
