Đây là nội dung đáng chú ý trong hướng dẫn về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành kèm theo Quyết định số 2557/QĐ-BKHCN ngày 25/5/2026.
Đây là lần đầu Việt Nam ban hành một khung nguyên tắc toàn diện về liêm chính khoa học, đặt ra các yêu cầu về trung thực học thuật, minh bạch dữ liệu và trách nhiệm giải trình trong toàn bộ quá trình nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.
Hướng dẫn nêu rõ các hành vi như ngụy tạo dữ liệu nghiên cứu, giả mạo dữ liệu, đạo văn dưới mọi hình thức, ghi tên tác giả không đúng thực tế hoặc loại bỏ người có đóng góp thực sự khỏi công trình nghiên cứu đều bị xem là vi phạm liêm chính khoa học.
Trong đó, đạo văn, ngụy tạo dữ liệu, che giấu xung đột lợi ích hoặc làm sai lệch bản chất nghiên cứu được xác định là vi phạm nghiêm trọng.
Đọc toàn văn hướng dẫn về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ TẠI ĐÂY.
Một điểm mới đáng chú ý là lần đầu tiên hướng dẫn đưa ra quy định riêng về sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong nghiên cứu khoa học.
Theo quy định về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp khi sử dụng AI, người làm nghiên cứu không được dùng AI để tạo dữ liệu giả, hình ảnh giả hoặc tài liệu tham khảo không có thật; đồng thời không sử dụng các tài liệu do AI tạo ra nhưng chưa được kiểm chứng làm nguồn tham khảo khoa học.
Quá trình ứng dụng AI phải công khai đầy đủ tên công cụ, phiên bản, phạm vi sử dụng và nêu rõ những nội dung được AI tạo ra hoàn toàn. Bên cạnh đó, dữ liệu mật hoặc chưa công bố không được đưa lên các nền tảng AI trái quy định pháp luật.
"Trí tuệ nhân tạo chỉ được coi là công cụ hỗ trợ và người sử dụng phải chịu trách nhiệm cuối cùng về các nội dung, sản phẩm, tài liệu do trí tuệ nhân tạo tạo ra", quyết định nêu rõ.
Theo quy định, tùy tính chất và mức độ vi phạm, cá nhân vi phạm có thể bị cảnh cáo, yêu cầu cải chính hoặc xin lỗi công khai, rút bài báo khoa học, thu hồi kinh phí nghiên cứu, dừng tham gia nhiệm vụ khoa học và công nghệ.
Trường hợp nghiêm trọng có thể bị cấm tham gia nghiên cứu trong thời hạn nhất định hoặc vô thời hạn.
