Nghịch lý mỏ nhiều nhưng vẫn thiếu vật liệu xây dựng
Ngày 7/10, Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Nguyễn Mạnh Hùng đã có buổi đối thoại với các doanh nghiệp khai thác khoáng sản nhằm tháo gỡ các khó khăn đối với nhu cầu vật liệu xây dựng trên địa bàn và hoạt động khai thác khoáng sản, vật liệu xây dựng trên địa bàn.
Báo cáo tại cuộc đối thoại, Sở Công thương TP Đà Nẵng cho biết nhu cầu vật liệu xây dựng thông thường phục vụ các dự án đầu tư công trên địa bàn thành phố Đà Nẵng trong quý IV/2026 và năm 2027 đang tăng cao, lên tới khoảng 15,9 triệu m3; trong đó, nhu cầu đá xây dựng khoảng 4,5 triệu m3, cát xây dựng khoảng 2,3 triệu m3 và đất san lấp khoảng 9,2 triệu m3. Đặc biệt, nhu cầu tập trung chủ yếu vào năm 2027 với khối lượng khoảng 14,4 triệu m3, trong đó đất san lấp chiếm tỷ trọng lớn nhất.
Trong khi đó, nguồn cung từ các mỏ đang khai thác và giấy xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản chỉ đáp ứng một phần nhỏ, khiến tình trạng thiếu hụt trở nên nghiêm trọng.
Cũng theo Sở Công thương, hiện toàn thành phố có 18 giấy phép khai thác khoáng sản nhóm I, nhóm II còn hiệu lực; trong đó có 6 giấy phép thuộc thẩm quyền cấp phép của Bộ NN&MT (gồm: 1 than đá, 1 đá ốp lát, 1 cát trắng, 1 đá vôi xi măng, 2 nước khoáng); 12 Giấy phép thuộc thẩm quyền cấp phép của UBND thành phố (gồm: 11 vàng gốc, 1 than). Tuy nhiên, khả năng đáp ứng đến hết năm 2027 chỉ đạt khoảng 3,7 triệu m3 đá; 150 nghìn m3 cát và 3,1 triệu m3 đất san lấp khiến tình hình khan hiếm trở nên nghiêm trọng hơn.
Kết quả đối chiếu của Sở Công thương cho thấy, đến cuối năm 2026, đá xây dựng còn dư khoảng 579 nghìn m3, nhưng cát thiếu khoảng 64,5 nghìn m3 và đất san lấp thiếu khoảng 112 nghìn m3. Tính chung cả quý IV/2026 và năm 2027, thành phố thiếu khoảng 760 nghìn m3 đá; 2,1 triệu m3 cát và hơn 6,1 triệu m3 đất san lấp.
Trong khi nhu cầu tăng cao, nhiều mỏ đất, cát trên địa bàn mặc dù đã đấu giá xong vẫn đang dẫm chân tại chỗ vì vướng thủ tục.
Theo các doanh nghiệp, nhiều mỏ đã trúng đấu giá hoặc được khoanh định nhưng chưa thể khai thác do chậm hoàn thiện báo cáo đánh giá tác động môi trường, chuyển mục đích sử dụng rừng, giải phóng mặt bằng hoặc các thủ tục liên quan. Một số mỏ kéo dài nhiều năm vẫn chưa ra được giấy phép.
Trước thực trạng này, ông Nguyễn Hồng An, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP Đà Nẵng thừa nhận hiện biên chế phòng quản lý khoáng sản rất ít, công việc chủ yếu tập trung vào xử lý hồ sơ thủ tục theo yêu cầu sự vụ cho từng hồ sơ nên công tác quản lý nhà nước tổng thể gặp khó khăn.
Hơn nữa, việc kiểm tra, rà soát để đảm bảo công tác quản lý nhà nước toàn diện của khoáng sản từ khâu cấp phép cho đến khâu sau cấp phép cần thời gian. Nên trong thời gian tới, Sở Công thương sẽ tăng cường tích cực hơn và mong lãnh đạo thành phố quan tâm, bố trí thêm biên chế, tạo điều kiện cho Sở để thực hiện tốt nhiệm vụ này.
Đâu là giải pháp?
Để bù đắp nguồn vật liệu xây dựng bị thiếu, Sở Công Thương đề xuất trong quý IV/2026 sẽ hoàn thành thủ tục cấp giấy xác nhận thu hồi khoáng sản cho dự án Khu công nghiệp Tam Anh – An An Hòa, gia hạn mỏ đá khối phố Tân Phú và cấp phép mỏ đá thôn Pring, bổ sung khoảng 1,3 triệu m3. Trong năm 2027 cấp phép thêm các mỏ đang hoàn thiện thủ tục và ưu tiên khoảng 10/23 mỏ đá khoanh định không đấu giá.
Đối với cát xây dựng, Sở Công thương đề xuất trong năm 2026 sẽ cấp phép 4 mỏ với sản lượng bổ sung khoảng 184 nghìn m3. Năm 2027 thúc đẩy 14 mỏ cát trúng đấu giá, 11 mỏ khoanh định không đấu giá (công suất bình quân khoảng 3,2 triệu m3/năm) và tận dụng khoảng 1,5 triệu m3 cát nạo vét từ các hồ thủy điện.
Đối với đất san lấp, Sở Công thương cho biết sẽ cấp giấy xác nhận thu hồi khoáng sản cho 6 dự án trong tháng 10 và 11/2026 với tổng khối lượng khoảng 2,6 triệu m3, đồng thời cấp phép một số mỏ đấu giá và khoanh định. Năm 2027 huy động thêm 4 khu vực khoanh định không đấu giá (trữ lượng dự báo khoảng 7,6 triệu m3). Tổng nguồn đất san lấp dự kiến huy động khoảng 10,3 triệu m3, đủ đáp ứng và còn dự phòng hơn 1,1 triệu m3.
Sở Công Thương cho biết sẽ xây dựng tiến độ cụ thể cho từng nhóm giải pháp, trình UBND thành phố trong tháng 10/2026. Đồng thời đề nghị các Ban Quản lý dự án chủ động khảo sát, lựa chọn điểm mỏ phù hợp để đưa vào báo cáo đề xuất đầu tư, tránh thiếu hụt nguồn cung cho các dự án trọng điểm của thành phố.
Sau khi lắng nghe các ý kiến, ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng nhấn mạnh: “Hôm nay chúng ta đã đưa ra một số giải pháp chuyển biến thực chất. Có những mỏ kéo dài bốn, năm phiên mà vẫn chưa ra được, tôi đã nhận diện rõ. Tôi sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ ngay từ hôm nay để tháo gỡ khó khăn".
Về lâu dài, Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng yêu cầu các sở, ngành cần xây dựng phương án tổng hợp nhu cầu vật liệu xây dựng của toàn thành phố, rà soát quy hoạch và thể chế, tập trung giải quyết nút thắt thủ tục hành chính, nâng cao năng lực quản lý nhà nước.
"Doanh nghiệp phải nghiêm túc chấp hành pháp luật. Tôi hy vọng trong thời gian tới sẽ có chuyển biến thực chất, không để tình trạng kéo dài”, Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng kết luận.
