AI Agent mở hướng phòng thủ mới trước hacker tận dụng AI

Hacker tận dụng AI để tấn công hệ thống với tốc độ nhanh hơn

Ngày 21/10, tại hội thảo CYSEEX 2026 với chủ đề “Kiến tạo năng lực phòng thủ tự động trong kỷ nguyên AI và hậu lượng tử”, ông Nguyễn Xuân Hoàng, Phó Chủ tịch MISA, Chủ tịch Liên minh An toàn thông tin CYSEEX nhận định việc hacker tận dụng AI để tấn công, xâm nhập hệ thống với tốc độ nhanh hơn và thủ đoạn tinh vi hơn đang đặt ra thách thức lớn đối với các tổ chức, doanh nghiệp.

Dẫn chứng năng lực của Claude Mythos, công cụ AI do Anthropic phát triển, ông Hoàng cho biết Claude Mythos đã phát hiện một lỗ hổng bảo mật tồn tại suốt 27 năm trong hệ điều hành OpenBSD.

Đặc biệt, Mythos Preview có thể tự động biến các lỗ hổng đã được công bố (N-day) thành bản khai thác hoàn chỉnh chỉ trong vài giờ thay vì nhiều ngày hay nhiều tuần như trước đây.

“Khi một hệ thống AI có thể giúp tìm lỗi nhanh hơn, người phòng thủ phải phát hiện và vá lỗi nhanh hơn nữa", ông Nguyễn Xuân Hoàng nêu bài học.

Điều này khiến khoảng thời gian từ khi lỗ hổng được phát hiện đến khi bị khai thác có thể bị rút ngắn, tạo áp lực buộc đội ngũ an ninh mạng phải phát hiện và khắc phục sự cố nhanh hơn.

Một tình huống khác được ông Hoàng đề cập cho thấy các mô hình AI có thể tìm cách vượt qua những giới hạn của môi trường thử nghiệm để hoàn thành mục tiêu được giao. Khi có công cụ và quyền truy cập, AI có thể tự triển khai những chuỗi hành động phức tạp, tạo ra các nguy cơ mà con người khó dự đoán đầy đủ.

Theo ông Hoàng, hai ví dụ cho thấy AI vừa có thể hỗ trợ tìm kiếm, khắc phục lỗ hổng, vừa có thể trở thành công cụ giúp thực hiện các hoạt động tấn công, xâm nhập tinh vi hơn.

“Câu hỏi không còn chỉ là AI mạnh đến đâu, mà là chúng ta sẽ tổ chức phòng thủ, giới hạn quyền và phối hợp hành động nhanh đến mức nào”, ông Hoàng nói.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào các quy trình giám sát và xử lý thủ công. Năng lực phòng thủ cần được nâng cấp theo hướng chủ động hơn, tăng khả năng tự động phát hiện, phân tích và ứng phó với các mối đe dọa.

AI Agent hỗ trợ doanh nghiệp chủ động phòng thủ

Nhấn mạnh rủi ro vô cùng lớn từ không gian mạng khi có sự tham gia của AI, ông Phạm Trung Thành, chuyên gia tư vấn bảo mật Công ty NCS cho rằng tấn công mạng được mở rộng hơn, trong khi thời gian phòng thủ bị thu hẹp.

Dẫn nghiên cứu của Unit 42, đại diện NCS thông tin thời gian trung bình từ khi hacker xâm nhập hệ thống đến khi lấy cắp được dữ liệu đã giảm từ 285 phút trong năm 2024 xuống còn 72 phút trong năm 2025.

Thậm chí, trên môi trường mô phỏng, nhóm Unit 42 đã thực hiện 1 cuộc tấn công dùng AI có thời gian từ xâm nhập đến lấy cắp dữ liệu chỉ mất 25 phút.

“Nguy cơ hiện hữu là thời gian xử lý sự cố không theo kịp tốc độ tấn công của hacker sử dụng AI. Đã đến lúc các hệ thống phòng thủ không thể chỉ dựa vào con người, và quy trình phối hợp giữa người với người; mà cần sử dụng các công cụ AI để tự động hóa một phần công việc của đội ngũ phòng thủ”, ông Phạm Trung Thành nói.

Một trong những hướng đi được CYSEEX triển khai là ứng dụng các tác nhân trí tuệ nhân tạo (AI Agent) vào hoạt động an ninh mạng.

Theo báo cáo tại hội thảo, trong 9 tháng đầu năm 2026, CYSEEX đã triển khai 18 AI Agent trong 3 nhóm nhiệm vụ: phòng thủ hệ thống, mô phỏng tấn công và bảo mật trong quá trình phát triển phần mềm.

Kết quả bước đầu cho thấy AI giúp giảm đến 75% thời gian xử lý cảnh báo thủ công, nâng khả năng phát hiện và ứng phó với các hình thức tấn công mới từ 50% lên 90%, hỗ trợ phát hiện hơn 120 lỗ hổng và rút ngắn đáng kể thời gian rà soát mã nguồn.

AI Agent có thể hỗ trợ giám sát hệ thống, phân tích cảnh báo, săn lùng mối đe dọa và kiểm thử an ninh. Thay vì để chuyên gia xử lý từng cảnh báo theo quy trình thủ công, các tác nhân AI có thể đảm nhận những công việc phù hợp, giúp rút ngắn thời gian phân tích và thúc đẩy quá trình phản ứng trước nguy cơ.

Tuy nhiên, tự động hóa không đồng nghĩa với việc trao toàn quyền cho AI. Theo định hướng của CYSEEX, các hệ thống AI Agent cần được triển khai theo nguyên tắc tự động hóa có kiểm soát, trong đó mọi hành động phải được giám sát, truy vết và các quyết định có mức độ rủi ro cao vẫn do con người phê duyệt.

Điều này đặc biệt quan trọng khi chính những hệ thống AI được triển khai để bảo vệ doanh nghiệp cũng có thể tạo ra rủi ro nếu được cấp quyền quá rộng hoặc không có cơ chế giám sát phù hợp.

Bên cạnh nguy cơ từ AI, CYSEEX cảnh báo các tổ chức, doanh nghiệp cần chuẩn bị trước rủi ro an ninh hậu lượng tử.

Khi máy tính lượng tử phát triển đủ mạnh, các thuật toán như RSA và ECC có thể đứng trước nguy cơ bị phá vỡ. Điều này làm gia tăng rủi ro “Thu thập trước, giải mã sau” (Harvest Now, Decrypt Later), khi dữ liệu bị đánh cắp hôm nay có thể được lưu giữ để giải mã trong tương lai.

Quá trình chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử có thể kéo dài nhiều năm, ảnh hưởng đến hệ thống, thiết bị, kết nối và chuỗi cung ứng công nghệ. Vì vậy, doanh nghiệp cần kiểm kê các thuật toán mã hóa đang sử dụng, xác định dữ liệu cần bảo vệ dài hạn và xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp.