3 nguyên tắc để học sinh tự bảo vệ mình
Ngày 19/10, tại lễ khởi động chương trình “Teen Safety School Tour 2026 – An toàn số cho em” ở Trường THCS Nam Từ Liêm (Hà Nội), đại tá Hà Văn Bắc, Phó Cục trưởng A05, đặt ra yêu cầu chủ động nhận diện rủi ro, ứng phó với nguy cơ và khai thác công nghệ an toàn.
Theo đại tá Hà Văn Bắc, đối với thế hệ trẻ ngày nay, không gian mạng mở ra cánh cửa tri thức rộng lớn, tạo điều kiện cho sáng tạo, kết nối và phát triển. Tuy nhiên, việc biết sử dụng công nghệ không đồng nghĩa với có kỹ năng nhận diện rủi ro và tự bảo vệ mình.
“Chúng ta không thể bảo vệ thế hệ trẻ bằng cách ngăn các em tham gia không gian mạng, tách các em khỏi dòng chảy công nghệ số”, Phó cục trưởng A05 nói.
Thay vào đó, cần chủ động trang bị cho trẻ em “kháng thể số”, gồm kiến thức pháp luật, kỹ năng nhận diện rủi ro và bản lĩnh tự chủ trên không gian mạng. Đây là nền tảng giúp các em tận dụng lợi ích của công nghệ, đồng thời biết cách ứng phó trước những tình huống mất an toàn.
Đối với học sinh, lãnh đạo Cục An ninh mạng khuyến nghị 3 nguyên tắc cơ bản khi tham gia môi trường mạng.
Thứ nhất, kiểm chứng trước khi tin. Học sinh không nên vội vàng tin vào những thông tin giật gân hoặc hình ảnh, âm thanh có dấu hiệu bị cắt ghép, giả mạo. Trong môi trường số, việc kiểm tra độ tin cậy của thông tin trước khi tiếp nhận hoặc chia sẻ giúp hạn chế nguy cơ bị dẫn dắt bởi nội dung sai lệch.
Thứ hai, tỉnh táo khi chia sẻ. Mỗi học sinh cần có ý thức bảo vệ danh dự, dữ liệu cá nhân của bản thân, đồng thời tôn trọng người khác trên môi trường trực tuyến. Những thông tin, hình ảnh được đăng tải hoặc chia sẻ thiếu cân nhắc có thể ảnh hưởng đến quyền riêng tư và gây ra những hệ quả không mong muốn.
Thứ ba, tìm kiếm sự hỗ trợ khi cảm thấy không an toàn. Khi gặp tình huống đáng ngờ, bị đe dọa hoặc có nguy cơ bị xâm hại trên mạng, học sinh cần chủ động chia sẻ với cha mẹ, thầy cô hoặc người lớn đáng tin cậy để được hỗ trợ kịp thời.
Lãnh đạo Cục An ninh mạng nhắn nhủ các em rằng gia đình, nhà trường và lực lượng Công an nhân dân luôn sẵn sàng đồng hành, bảo vệ trẻ em. Việc lên tiếng khi gặp nguy cơ không phải là điều đáng xấu hổ, mà là bước quan trọng để các em được giúp đỡ.
Ba nguyên tắc này cũng cho thấy giáo dục an toàn số không chỉ dừng ở việc giúp học sinh nhận biết nguy cơ, mà còn cần hình thành thói quen ứng xử có trách nhiệm và khả năng chủ động tìm kiếm sự trợ giúp.
4 trụ cột cùng bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng
Để các chương trình giáo dục an toàn số mang lại hiệu quả thực chất, đại tá Hà Văn Bắc đề nghị chuyển trọng tâm từ truyền thông cảnh báo sang rèn luyện kỹ năng thực tiễn, phù hợp với từng độ tuổi.
Nội dung giáo dục cần được cập nhật liên tục trước những xu hướng công nghệ mới, với phương pháp truyền tải gần gũi, dễ hiểu. Qua đó, học sinh có thể nhận diện sớm các rủi ro, hành vi sai lệch, vi phạm trên không gian mạng; biết cách tự bảo vệ bản thân, hỗ trợ bạn bè và tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần thiết.
Cùng với giáo dục kỹ năng cho trẻ em, lãnh đạo Cục An ninh mạng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng “hệ sinh thái trách nhiệm” với sự phối hợp của bốn trụ cột.
Trong đó, gia đình cần lắng nghe và đồng hành cùng trẻ; nhà trường trang bị kiến thức, kỹ năng nền tảng; cơ quan chức năng định hướng và bảo vệ bằng các biện pháp pháp lý; doanh nghiệp công nghệ chủ động rà soát, loại bỏ nguy cơ ngay từ thuật toán và thiết kế sản phẩm số.
Sau lễ khởi động tại Trường THCS Nam Từ Liêm (Hà Nội) ngày 19/10, “Teen Safety School Tour 2026 – An toàn số cho em” dự kiến tiếp tục được triển khai tại các trường học thuộc Hà Nội, Lào Cai, TP.HCM, Quảng Trị và Đà Nẵng.
Theo kế hoạch đến đầu tháng 12/2026, chương trình đến Trường THCS Nguyễn Văn Huyên, PTCS Xã Đàn (Hà Nội), THCS Kim Tân và THCS Nam Cường (Lào Cai); THPT Long Trường và THCS Hà Huy Tập (TP.HCM); THCS Đồng Phú và THCS Đồng Hải (Quảng Trị); THPT Trần Phú (Đà Nẵng).
Tại mỗi điểm trường, nội dung được điều chỉnh phù hợp với độ tuổi, điều kiện thực tế và nhu cầu của học sinh. Đặc biệt, hoạt động tại Trường PTCS Xã Đàn chú trọng giáo dục bao trùm, tạo điều kiện để học sinh có những nhu cầu hỗ trợ khác nhau cùng tham gia.
Đại diện TikTok Việt Nam, ông Nguyễn Lâm Thanh, nhấn mạnh rằng bên cạnh các công cụ và tính năng bảo vệ dành cho thanh thiếu niên, việc trang bị kỹ năng, tăng cường sự đồng hành của gia đình và lắng nghe tiếng nói của trẻ em là những yếu tố quan trọng để xây dựng môi trường số an toàn, phù hợp với lứa tuổi.
“Teen Safety School Tour 2026 – An toàn số cho em” do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA), TikTok và MSD United Way Vietnam đồng tổ chức, dưới sự bảo trợ và chỉ đạo của Cục An ninh mạng (A05), Bộ Công an, với sự phối hợp của công an các địa phương cùng Liên minh Niềm tin số (DTA) và sự đồng hành của VietinBank.
