Các kỹ sư Nga đã phải giải một bài toán thiết kế phức tạp khi phát triển tiêm kích Su-57: làm thế nào để máy bay vừa khó bị radar phát hiện, vừa duy trì khả năng cơ động và độ bền kết cấu khi thực hiện những động tác bay cường độ cao.
Theo ông Mikhail Strelets, Giám đốc Cục Thiết kế Sukhoi, đây là một trong những thách thức lớn nhất trong quá trình phát triển dòng tiêm kích thế hệ 5 này. Trong cuộc phỏng vấn được Tập đoàn Máy bay Thống nhất (UAC), đơn vị thuộc tập đoàn quốc doanh Rostec, đăng tải, ông Strelets cho biết nhóm thiết kế phải tìm cách dung hòa những yêu cầu vốn có nhiều điểm đối nghịch.
Ông nhấn mạnh: “Để đạt được các đặc tính hiệu suất bay cao của Su-57, chúng tôi phải giải quyết hàng loạt thách thức phức tạp về thiết kế và tổ chức. Chúng tôi bảo đảm khả năng hoạt động vượt trội của máy bay, đồng thời cân bằng những yêu cầu mâu thuẫn giữa khả năng tàng hình, tính khí động học và độ bền kết cấu bằng cách tìm ra các giải pháp thiết kế tối ưu”.
Ông Strelets xem khả năng giảm tín hiệu bộc lộ trước radar, hiệu suất bay cao và hệ thống thiết bị điện tử đa chức năng trên khoang là những đặc điểm nổi bật của Su-57. Nhà thiết kế này cũng đề cập khả năng thực hiện các nhiệm vụ bí mật nhằm vào cả mục tiêu trên không lẫn mục tiêu mặt đất, cho thấy Su-57 được phát triển như một tiêm kích đa nhiệm, thay vì chỉ tập trung vào nhiệm vụ giành ưu thế trên không.
Thiết kế của Su-57 kết hợp những giải pháp nhằm giảm khả năng bị phát hiện với khả năng cơ động và hiệu suất bay vốn gắn liền với dòng tiêm kích Su-27 Flanker do Sukhoi phát triển trước đó.
Tuy nhiên, việc tạo hình máy bay để hạn chế sóng radar phản xạ có thể gây ra những ràng buộc đối với thiết kế khí động học. Trong khi đó, khoang chứa vũ khí bên trong thân, vật liệu chuyên dụng cùng các cấu trúc phục vụ khả năng tàng hình lại đặt ra thêm nhiều yêu cầu về kỹ thuật và độ bền. Đây cũng là một trong những bài toán lớn đối với các nhà phát triển tiêm kích thế hệ 5 trên thế giới.
Vì vậy, quá trình phát triển Su-57 đòi hỏi các kỹ sư phải tích hợp nhiều mục tiêu thiết kế đầy thách thức vào cùng một khung thân máy bay.
Di sản nghiên cứu từ thời Liên Xô
Quá trình phát triển Su-57 của Nga được hưởng lợi đáng kể từ hơn một thập kỷ nghiên cứu và phát triển tại Liên Xô trước đây. Trong giai đoạn đó, một chương trình tiêm kích thế hệ 5 tham vọng hơn nhiều mang tên MiG 1.42 đã hoàn tất công tác thiết kế và dự kiến thực hiện chuyến bay đầu tiên vào năm 1993-1994, trước khi siêu cường Liên Xô tan rã.
Sự sụp đổ của Liên Xô, cùng với nền kinh tế Nga gần như suy thoái toàn diện trong giai đoạn sau đó, khiến nỗ lực đưa tiêm kích thế hệ 5 vào biên chế với số lượng đáng kể bị trì hoãn gần 25 năm.
Dù vậy, chương trình Su-57 đã đạt được những bước tiến đáng kể trong những năm gần đây. Quy mô sản xuất được mở rộng, tạo điều kiện để Nga bắt đầu xuất khẩu dòng máy bay này. Trong khi đó, mức độ thử nghiệm thực chiến của Su-57 tại chiến trường Ukraine được đánh giá là vượt xa các dòng tiêm kích thế hệ 5 khác.
Các hoạt động tác chiến của Su-57 tại Ukraine bao gồm chế áp hệ thống phòng không, không chiến, hoạt động trong không phận đối phương được bảo vệ nghiêm ngặt và thực hiện nhiều nhiệm vụ tấn công chính xác.
Kinh nghiệm thu được từ thực chiến cũng dẫn đến những điều chỉnh trong thiết kế máy bay theo thời gian. Các phiên bản sản xuất gần đây được ghi nhận có thêm những cửa cảm biến bố trí quanh thân, trong đó có các cảm biến phục vụ cảnh báo tên lửa và hệ thống phòng vệ.
Su-57 được thiết kế với mạng lưới cảm biến chủ động và thụ động rộng khắp, thay vì chỉ dựa vào một radar duy nhất để nhận biết tình hình chiến trường.
Hệ thống điện tử vô tuyến tích hợp đa chức năng Sh121 của máy bay sử dụng dòng radar N036 Byelka. Bên cạnh đó, Su-57 còn được trang bị các hệ thống quang điện tử và mạng lưới cảm biến phân tán.
Sự kết hợp này nhằm cung cấp cho phi công bức tranh toàn diện hơn về không gian tác chiến xung quanh, vượt xa khả năng quan sát mà một radar thông thường chỉ hướng về phía trước có thể mang lại.
Theo MW
