AI đang được đưa vào lớp học tại Malaysia với lời hứa giúp học sinh tiếp thu kiến thức dễ dàng và phù hợp với năng lực từng em. Tuy nhiên, khi hàng trăm nghìn học sinh đã sử dụng các công cụ AI, giới chức nước này bắt đầu cảnh báo về nguy cơ trẻ phụ thuộc vào đáp án có sẵn, trong khi giáo viên chưa được đào tạo đầy đủ và khoảng cách tiếp cận công nghệ vẫn còn lớn.
Với Pravin Ganesan, một nhân viên công nghệ 42 tuổi sống tại Kuala Lumpur, trí tuệ nhân tạo (AI) đã giúp giải quyết một vấn đề rất đời thường: hướng dẫn cô con gái 8 tuổi làm bài tập về nhà.
Pravin dạy con một số câu lệnh cơ bản, sau đó kiểm tra kỹ các câu trả lời. Ông nhận thấy AI tạo sinh đặc biệt hữu ích khi giải thích những khái niệm khó bằng ngôn ngữ đơn giản, phù hợp với trẻ nhỏ.
“Công nghệ này giúp con gái tôi học và hiểu mọi thứ tốt hơn. Là cha mẹ, đôi khi tôi cũng khó giải thích vấn đề theo cách mà một đứa trẻ 8 tuổi có thể hiểu được”, ông nói.
Những trải nghiệm như vậy ngày càng phổ biến tại Malaysia khi nước này đẩy mạnh đưa AI vào trường học. Công nghệ mở ra triển vọng cá nhân hóa việc học, giúp học sinh tiếp cận kiến thức thuận tiện hơn. Nhưng cùng với đó là hàng loạt câu hỏi: Liệu các em có thực sự hiểu bài? Khoảng cách số có ngày càng lớn? Và giáo viên đã được trang bị đủ kỹ năng để hướng dẫn học sinh sử dụng AI đúng cách hay chưa?
Hôm thứ Ba, Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim cảnh báo việc đón nhận công nghệ số không được đánh đổi bằng các giá trị đạo đức và sự hình thành nhân cách của học sinh.
Trả lời câu hỏi của một học sinh về khả năng máy tính bảng, máy tính xách tay và AI trở thành công cụ phổ biến tại tất cả trường học, ông Anwar cho biết Malaysia đang hướng tới việc ứng dụng công nghệ nhiều hơn trong giáo dục, nhưng cũng cần nhận thức rõ những giới hạn của công nghệ.
“AI không có giá trị, không có nhân cách và không có tính nhân văn. Nó đơn thuần chỉ là trí tuệ”, ông nói, theo hãng thông tấn quốc gia Bernama.
Thủ tướng Malaysia cho rằng năng lực trí tuệ không phải thước đo duy nhất cho sự phát triển của một con người. Ông kêu gọi học sinh gìn giữ tinh thần akal budi trong văn hóa Mã Lai — khái niệm kết hợp giữa năng lực tư duy và phẩm chất đạo đức — nhằm bảo vệ những giá trị con người trong thời đại công nghệ thay đổi nhanh chóng.
Hơn nửa triệu học sinh Malaysia đã dùng AI
Cảnh báo của ông Anwar được đưa ra trong bối cảnh AI đang được triển khai với tốc độ nhanh chóng trong hệ thống giáo dục Malaysia.
Theo Bộ Giáo dục nước này, hơn nửa triệu học sinh trên cả nước đã sử dụng các công cụ AI được phê duyệt.
“Hiện có 575.366 học sinh đang tích cực sử dụng các công cụ AI thông qua DELIMa”, Bộ trưởng Giáo dục Fadhlina Sidek cho biết, đề cập đến nền tảng học tập số của bộ.
Chương trình Lớp học ứng dụng AI của Bộ Giáo dục đã được triển khai tại 27 cơ sở và dự kiến mở rộng lên 260 trường vào cuối năm nay, sau đó đạt 800 trường vào cuối năm 2027. Mục tiêu của Malaysia là đưa chương trình đến toàn bộ các trường phổ thông quốc gia vào năm 2030.
Theo số liệu chính phủ, tính đến tháng 6/2025, Malaysia có hơn 12.056 trường công lập và trường được chính phủ hỗ trợ. Hiện ước tính khoảng 5 triệu học sinh đang theo học trên cả nước.
Bộ trưởng Fadhlina khẳng định ưu tiên của bộ là sử dụng công nghệ để nâng cao chất lượng giáo dục, thay vì làm suy giảm vai trò của giáo viên.
“AI có thể hỗ trợ cá nhân hóa việc học, nhưng giáo viên vẫn giữ vai trò thiết yếu trong việc nuôi dưỡng tư duy phản biện và xây dựng những kết nối giữa con người với con người — nền tảng không thể thiếu của giáo dục”, bà nói.
Giáo viên mắc kẹt giữa tham vọng công nghệ và thực tế lớp học
Bộ Giáo dục Malaysia cho biết đang tổ chức các chương trình bồi dưỡng chuyên môn liên tục để giúp giáo viên tích hợp AI vào kế hoạch giảng dạy. Tuy nhiên, đại diện các tổ chức giáo viên cho rằng tham vọng của cơ quan quản lý đang đi trước thực tế tại trường học.
Công đoàn Giáo viên Quốc gia Malaysia (NUTP) cảnh báo sự hào hứng của những giáo viên trẻ với công nghệ cần đi kèm các chương trình đào tạo thực tế.
“Thật đáng thất vọng khi giáo viên chưa được đào tạo chuyên biệt về cách sử dụng những ứng dụng do Bộ Giáo dục cung cấp”, Fouzi Singon, Tổng thư ký NUTP, cho biết.
Ông Fouzi kêu gọi tiến hành một cuộc kiểm toán độc lập để đánh giá liệu các ứng dụng giáo dục được tài trợ bằng ngân sách nhà nước có thực sự đạt mục tiêu đề ra hay không.
Theo ông, nếu giáo viên phải tự tìm cách sử dụng các nền tảng mà không được hướng dẫn bài bản, hàng triệu nguồn lực công có nguy cơ bị lãng phí.
Bộ Giáo dục cho biết học sinh được yêu cầu tuyệt đối không nhập thông tin cá nhân vào các công cụ AI. Những nền tảng này cũng được thiết kế để khuyến khích các em kiểm tra chéo thông tin và tìm hiểu cách hệ thống đưa ra câu trả lời, thay vì chỉ tiếp nhận kết quả một cách thụ động.
Bà Fadhlina dẫn ví dụ về Trợ lý giảng dạy giáo dục số (DETa), một công cụ được tích hợp vào hệ thống DELIMa. Công cụ này chỉ sử dụng thông tin từ sách giáo khoa đã được Bộ Giáo dục phê duyệt, đồng thời dẫn rõ số trang để học sinh có thể tự kiểm chứng câu trả lời.
“Nếu một đứa trẻ sử dụng AI để giải một bài toán, chẳng hạn, điều quan trọng là em đó có thể giải thích được cách tìm ra đáp án hay không”, bà Fadhlina nói.
Theo bà, công nghệ có thể giúp giải thích một khái niệm, nhưng giáo viên mới là người nhận biết khi nào học sinh gặp khó khăn, khi nào cần động viên và làm thế nào để giúp các em tự tin suy nghĩ độc lập.
Trẻ em vùng sâu vẫn thiếu điều kiện tiếp cận AI
Một thách thức khác là cơ hội tiếp cận các công cụ học tập bằng AI chưa đồng đều giữa các khu vực tại Malaysia.
Bộ trưởng Fadhlina cho biết nhiều cộng đồng ở nông thôn và người Orang Asli — các cộng đồng bản địa tại Malaysia — vẫn thiếu những điều kiện hạ tầng cơ bản như điện ổn định, kết nối internet đáng tin cậy và máy tính xách tay.
Điều này đặt ra nguy cơ khoảng cách số tiếp tục nới rộng: học sinh ở những nơi có đủ thiết bị và kết nối có thể tận dụng AI để học tập, trong khi những em thiếu điều kiện lại khó tiếp cận các cơ hội tương tự.
Với những phụ huynh như Pravin Ganesan, thách thức tiếp theo không đơn thuần là cho trẻ tiếp xúc với AI, mà là dạy các em cách sử dụng công nghệ để thực sự hiểu bài.
“Tôi muốn nhà trường hướng dẫn trẻ cách sử dụng AI đúng đắn, để công nghệ giúp các em hiểu vấn đề thay vì chỉ đưa ra đáp án”, ông nói.
Theo SCMP
