Quyết định của Mỹ đưa Nga trở lại một cuộc họp của nhóm G20 hôm 31/8, đồng thời hạn chế quyền tiếp cận của một số nhà báo, đã khiến một số quan chức tài chính tham dự hội nghị thất vọng. Những tranh cãi bên lề phần nào làm lu mờ nỗ lực của Washington nhằm đưa trọng tâm thảo luận trở lại vấn đề tăng trưởng kinh tế toàn cầu.
Hội nghị kéo dài hai ngày tại Asheville, bang North Carolina, diễn ra trong bối cảnh kinh tế thế giới đang chịu tác động từ cú sốc năng lượng do cuộc chiến với Iran gây ra, căng thẳng thương mại gia tăng liên quan đến thặng dư hàng hóa khổng lồ của Trung Quốc và giới đầu tư vẫn chưa thể đánh giá đầy đủ những tác động dài hạn từ làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI).
Khi Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent khai mạc cuộc họp, một số bộ trưởng tỏ ra bất ngờ và không hài lòng khi thấy Bộ trưởng Tài chính Nga Anton Siluanov ngồi tại bàn G20. Đây là lần đầu tiên ông Siluanov trực tiếp tham dự diễn đàn kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022.
Bộ trưởng Tài chính Ba Lan Andrzej Domanski nói với Reuters rằng ông không hài lòng khi Nga xuất hiện tại cuộc họp, dù thừa nhận nước chủ nhà G20 có quyền mời khách tham dự.
“Chúng tôi không tin Nga. Họ liên tục nói dối và bạn phải thực sự, thực sự thận trọng khi thảo luận với họ”, ông Domanski nói, đồng thời nhấn mạnh Nga là bên khơi mào cuộc xung đột với Ukraine.
“Vì vậy, với tôi, sẽ rất khó để có bất kỳ cuộc đối thoại nào với Nga.”
Ông Siluanov cũng có cuộc gặp song phương với ông Bessent. Bộ Tài chính Nga cho biết hai bên thảo luận về hợp tác tài chính trong khuôn khổ G20. Một quan chức Mỹ nói trọng tâm cuộc gặp là kế hoạch hòa bình của Tổng thống Donald Trump dành cho Ukraine. Một nguồn tin am hiểu cuộc thảo luận cho biết ông Bessent nói với ông Siluanov rằng Washington không thể đưa ra bất kỳ hỗ trợ kinh tế nào cho Nga hay đạt thỏa thuận về những vấn đề khác cho tới khi chiến tranh kết thúc.
Bộ trưởng Tài chính Đức Lars Klingbeil cho biết châu Âu đang chuẩn bị thêm một gói trừng phạt nhằm vào Nga. Tuy nhiên, sự xuất hiện của ông Siluanov tại Asheville gửi đi một “tín hiệu khá đáng lo ngại” về mức độ hợp tác của Mỹ với nỗ lực này.
“Tôi muốn phía Mỹ nói rõ hơn rằng ông ấy không nên được tiếp đón ở đây như một vị khách bình thường”, ông Klingbeil nói.
Các quan chức châu Âu cũng cho biết họ phản đối việc xuất hiện trong bức ảnh “gia đình” truyền thống của các bộ trưởng tài chính và thống đốc ngân hàng trung ương G20. Cuối cùng, bức ảnh được chụp mà không có ông Siluanov.
Sự xuất hiện của ông đánh dấu sự thay đổi đáng kể so với tháng 4/2022. Khi đó, ngay cả việc Siluanov tham dự trực tuyến một cuộc họp G20 tại Washington cũng vấp phải làn sóng phản đối mạnh mẽ liên quan đến chiến dịch quân sự của Nga tại Ukraine, khiến các quan chức Mỹ, Anh, Canada và Ngân hàng Trung ương châu Âu đồng loạt rời khỏi cuộc họp.
Tập trung cho tăng trưởng
Ông Bessent nói với các phóng viên rằng thúc đẩy tăng trưởng mạnh hơn là con đường tốt nhất để các nền kinh tế thoát khỏi gánh nặng nợ nần tích tụ kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 và đại dịch COVID-19.
Đầu năm nay, tổng nợ toàn cầu đã lên mức kỷ lục gần 353.000 tỷ USD, làm dấy lên lo ngại về ổn định tài chính và khiến một số nhà đầu tư đánh giá lại ngay cả những tài sản vốn được coi là nơi trú ẩn an toàn, trong đó có trái phiếu Kho bạc Mỹ.
“Thế giới đang ngập trong nợ sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu và COVID-19, và cách duy nhất để thoát khỏi tình trạng này là tăng trưởng để tự đưa mình ra khỏi nó”, ông Bessent nói khi bắt đầu cuộc họp, đề cập đến cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu giai đoạn 2007-2009.
“Tôi tin rằng rất nhiều nhà lãnh đạo sẽ đón nhận quan điểm này”, ông nói thêm.
Bộ Tài chính Mỹ cũng có động thái khá đặc biệt khi mời một số nhân vật nổi bật từ khu vực tư nhân tham gia các phiên thảo luận của G20 về thúc đẩy tăng trưởng. Điều này phản ánh quan điểm của chính quyền Trump rằng tăng trưởng kinh tế cần được hỗ trợ bằng việc cắt giảm quy định, gia tăng sản xuất năng lượng và khuyến khích đổi mới.
Tại một phiên họp, ông Bessent cho rằng kinh tế toàn cầu đã tăng trưởng dưới tiềm năng trong thời gian quá dài và các nguyên nhân gây ra tình trạng này không thể tiếp tục là những “thất bại chính sách do chính chúng ta tạo ra”.
Ông cho biết Bộ Tài chính Mỹ đã xác định một loạt trở ngại đối với tăng trưởng mà các nước G20 cần giải quyết, bao gồm “gánh nặng quy định và thủ tục hành chính quá mức, các chính sách khuyến khích tài chính và hệ thống thuế được thiết kế chưa phù hợp, đầu tư công và tư nhân chưa đủ, sự phân mảnh của thị trường nội địa, cũng như khoảng trống về kỹ năng và khả năng dịch chuyển của lực lượng lao động”.
Hạn chế quyền tiếp cận của báo chí
Một vấn đề khác cũng vấp phải chỉ trích là quyết định của Bộ Tài chính Mỹ không cấp thẻ tác nghiệp cho một số nhà báo đưa tin về hội nghị, trong đó có các nhóm phóng viên của Bloomberg News và một số phóng viên của New York Times và Wall Street Journal.
“Tôi cho rằng báo chí có lợi ích hoàn toàn chính đáng trong việc đưa tin công khai và tự do về hội nghị G20 này”, ông Klingbeil nói. “Tôi cho rằng việc loại trừ các nhà báo hoặc cả một ê-kíp biên tập là không thể chấp nhận được.”
Người phát ngôn Bộ Tài chính Mỹ cho biết hơn 300 cơ quan báo chí vẫn đang đưa tin về sự kiện, trong đó có một phóng viên khác của New York Times. Người này nói quyền tiếp cận hội nghị đi kèm “trách nhiệm đưa tin chính xác, phù hợp với các tiêu chuẩn báo chí đã được thiết lập”.
Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ Kevin Warsh, tham dự cuộc họp chính sách kinh tế quốc tế đầu tiên kể từ khi nhậm chức hồi tháng 5, cho biết ông muốn tìm hiểu thêm về triển vọng tăng trưởng của các nền kinh tế thành viên.
Theo Warsh, kỷ nguyên “trì trệ dài hạn”, đặc trưng bởi tình trạng thiếu đổi mới, dường như đang kết thúc khi làn sóng đầu tư vào AI bùng nổ.
“Nếu phải mô tả thời điểm hiện tại, tôi sẽ gọi đây là một làn sóng đầu tư toàn cầu”, ông nói, đồng thời cho rằng xu hướng này đã đảo ngược tình trạng “dư thừa tiết kiệm toàn cầu” trước đây, khi nguồn vốn bị giữ lại do thiếu các cơ hội đầu tư hấp dẫn.
Không có biến độngt rên thị trường nợ
Ông Bessent cũng nhấn mạnh sức tăng trưởng của kinh tế Mỹ, được hưởng lợi từ dòng vốn đổ vào cơ sở hạ tầng AI. Tuy nhiên, chính dòng tiền này cũng góp phần đẩy lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ lên cao hơn khi hút lượng tiền tiết kiệm trước đây thường chảy vào trái phiếu, qua đó giữ chi phí vay của chính phủ Mỹ ở mức thấp.
Trước thềm cuộc họp G20, ông Bessent tìm cách hạ nhiệt những lo ngại ngày càng tăng trên thị trường về quy mô nợ của Mỹ. Ông lập luận rằng Washington đang ở vị thế tốt hơn nhiều nền kinh tế phát triển khác vì vẫn duy trì được tăng trưởng dù thâm hụt ngân sách ở mức lớn.
“Trước hết, tôi không chắc thị trường trái phiếu đang có biến động ở đâu”, ông Bessent nói với Reuters hôm 30/8. “Điều quan trọng nữa là chúng ta vẫn đang tăng trưởng.”
Sang ngày 1/9, Mỹ sẽ chuyển trọng tâm G20 sang vấn đề mất cân bằng thương mại toàn cầu. Ông Bessent cho biết ông sẽ kêu gọi các thành viên G20 xem xét lại quan hệ thương mại với Trung Quốc, gây sức ép để Bắc Kinh tái cân bằng nền kinh tế theo hướng giảm phụ thuộc vào xuất khẩu và tăng tiêu dùng trong nước.
“Thế giới không thể có một Trung Quốc với thặng dư thương mại 1.200 tỷ USD”, ông Bessent nói với Reuters. “Nền kinh tế Trung Quốc khá yếu và họ đang tìm cách xuất khẩu để vượt qua khó khăn. Họ cần tái cân bằng nền kinh tế.”
Các nhà kinh tế cho rằng Mỹ cũng cần giảm thâm hụt tài khóa ngày càng lớn như một phần của quá trình tái cân bằng này.
“Chúng ta cần một thế giới cân bằng hơn”, Bộ trưởng Tài chính Pháp Roland Lescure nói. “Chúng ta biết rằng mỗi khu vực lớn, dù là Trung Quốc, Mỹ hay châu Âu, đều có những bài toán riêng cần phải giải quyết.”
Theo Reuters
