Trong khi các tỷ phú Mỹ tập trung tại Nhà Trắng để dự quốc yến chiêu đãi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và phu nhân Bành Lệ Viện hôm 25/9, một nhóm doanh nhân Trung Quốc đã phải đứng ngoài cuộc.
Họ đã tới thủ đô Washington để tham dự quốc yến, nhưng những tấm thiệp mời cuối cùng không bao giờ được gửi tới.
Việc các doanh nhân Trung Quốc có tham dự hay không đã trở thành chủ đề được Washington và Bắc Kinh tranh luận gay gắt trong nhiều tuần trước chuyến thăm.
Theo nhiều nguồn tin, phương án này vẫn được hai bên cân nhắc cho tới những giờ cuối trước thềm thượng đỉnh, nhưng cuối cùng không thành hiện thực do liên lạc giữa hai chính phủ không hiệu quả, cách hiểu khác nhau về nguyên tắc có đi có lại, cùng với việc Nhà Trắng chưa xác định rõ lập trường đối với dòng đầu tư của Trung Quốc vào Mỹ.
Hơn 130 khách mời nổi tiếng đã tham dự quốc yến, trong đó có nhiều doanh nhân quyền lực hàng đầu nước Mỹ.
Một số được bố trí tại bàn chính, ngồi cùng các nhà lãnh đạo và phu nhân, gồm CEO Tesla Elon Musk, CEO Nvidia Jensen Huang, CEO Advanced Micro Devices Lisa Su và Chủ tịch điều hành Apple Tim Cook.
Trong tổng số 134 khách mời, chỉ có 19 người thuộc đoàn Trung Quốc.
Con số này tương phản rõ rệt với chuyến thăm cấp nhà nước của ông Trump tới Bắc Kinh hồi tháng 5. Khi đó, đoàn Mỹ có sự tham gia của Elon Musk, Tim Cook, Jensen Huang và David Solomon, CEO Goldman Sachs. Họ dự nhiều sự kiện và cuộc gặp, trong đó có quốc yến tại Đại lễ đường Nhân dân.
SCMP lần đầu đưa tin hồi tháng 8 rằng các quan chức Trung Quốc và Mỹ đang thảo luận khả năng các lãnh đạo doanh nghiệp tham gia đoàn tháp tùng ông Tập trong chuyến thăm Washington.
Đại diện từ một số tập đoàn hàng đầu Trung Quốc, trong đó có hãng xe điện BYD, nhà sản xuất pin Contemporary Amperex Technology Limited (CATL) và tập đoàn công nghệ - sản xuất thông minh Xiaomi, được dự kiến góp mặt trong đoàn doanh nghiệp Trung Quốc.
Hai nguồn tin cho biết chính Washington là bên đầu tiên đề xuất mời các lãnh đạo doanh nghiệp Trung Quốc trong quá trình chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh, với lý do nguyên tắc có đi có lại - một trong những nguyên tắc định hướng chuyến thăm của ông Tập - sau chuyến công du Bắc Kinh hồi tháng 5 của ông Trump.
Theo các nguồn tin, Bắc Kinh về nguyên tắc đã chấp nhận đề xuất này và đề nghị phía Mỹ cung cấp thêm thông tin về các cuộc gặp cũng như chương trình làm việc chính thức.
Tuy nhiên, phía Nhà Trắng phản hồi khá chậm.
Dù thất vọng vì sự chậm trễ, phía Trung Quốc vẫn thông báo với một số doanh nghiệp rằng các lãnh đạo của họ nên sẵn sàng lên đường tới Washington trong thời gian ngắn nếu nhận được lời mời.
Hai nguồn tin cho rằng Bắc Kinh nhìn nhận việc Washington chậm trao đổi thông tin là dấu hiệu cho thấy Mỹ không thực sự muốn mời các doanh nghiệp Trung Quốc tới Nhà Trắng.
Một nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết hai bên còn bất đồng về cách hiểu “có đi có lại” trong thực tế.
Với Bắc Kinh, các lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ đi cùng ông Trump trong chuyến thăm Trung Quốc hồi tháng 5 là một phần của đoàn Mỹ. Điều đó, theo cách nhìn của Trung Quốc, đã tạo ra tiền lệ cho chuyến thăm của ông Tập.
Washington lại có cách hiểu khác. Theo nguồn tin, Mỹ chỉ muốn nguyên tắc có đi có lại được áp dụng cho các quan chức chính phủ cấp cao, chứ không mở rộng tương tự đối với giới doanh nghiệp.
Bất đồng về đầu tư Trung Quốc tại Mỹ
SCMP trước đó đưa tin những khác biệt giữa Washington và Bắc Kinh về các tuyên bố đầu tư tiềm năng của doanh nghiệp Trung Quốc cũng tạo thêm trở ngại cho việc đưa đoàn doanh nghiệp Trung Quốc tới Mỹ.
Một nguồn tin cho biết hai bên vẫn bất đồng về Hội đồng Đầu tư Mỹ - Trung, đặc biệt là các điều khoản liên quan tới những khoản đầu tư tiềm năng của Trung Quốc vào Mỹ. Điều này càng khiến kế hoạch đoàn doanh nghiệp Trung Quốc trở nên khó khăn.
Diễn đàn đầu tư là một trong những kết quả được hai ông Tập và Trump thống nhất tại cuộc gặp thượng đỉnh trước đó ở Bắc Kinh.
Một nguồn tin khác cho biết hai bên từng thảo luận một số thỏa thuận có thể được công bố trong chuyến thăm của ông Tập, trong đó có một thỏa thuận liên quan tới pin do Trung Quốc sản xuất. Tuy nhiên, các cuộc đàm phán không đạt được tiến triển đáng kể.
Các tài liệu chính thức được công bố sau thượng đỉnh cũng cho thấy vấn đề này chưa có bước đột phá.
Trong tài liệu của Mỹ, Washington tiếp tục nhắc tới Hội đồng Đầu tư như từng đề cập hồi tháng 5. Tuy nhiên, tài liệu của phía Trung Quốc hoàn toàn không đề cập tới cơ chế này.
Lập trường của Washington đối với đầu tư Trung Quốc tại Mỹ, đặc biệt trong ngành ô tô, vẫn chưa được xác định rõ trước thềm thượng đỉnh. Các hãng xe Mỹ và một số nghị sĩ ngày càng lên tiếng phản đối khả năng doanh nghiệp Trung Quốc mở rộng đầu tư và sản xuất tại Mỹ.
Tuy nhiên, đầu tháng này, ông Trump nói các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc có thể xây dựng nhà máy tại Mỹ.
“Nếu Trung Quốc muốn vào đây và mở một nhà máy để sản xuất ô tô tại Mỹ, tôi sẽ đồng ý”, ông Trump nói với Fox News.
Dù ông Trump thể hiện thái độ cởi mở với khả năng này, một nguồn tin cho biết chính quyền của ông vẫn phải xử lý những lo ngại trong nước, trong bối cảnh lực lượng ủng hộ ông còn chia rẽ về vấn đề đầu tư Trung Quốc tại Mỹ.
Một nguồn tin khác nhận xét rằng trong trường hợp này, “ngay cả ông Trump cũng không thể khiến chính quyền của mình, chứ chưa nói tới đảng của ông, làm theo ý muốn của ông”.
Đoàn doanh nhân Trung Quốc cuối cùng vẫn không được hình thành
Chỉ 3 ngày trước chuyến thăm, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer đã gặp Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong tại trụ sở JPMorgan ở New York để hoàn tất những nội dung dự kiến được công bố tại thượng đỉnh.
Hai nguồn tin cho biết vấn đề đoàn doanh nghiệp Trung Quốc cũng được đưa ra bàn bạc trong cuộc gặp, nhưng hai bên vẫn không đạt được thỏa thuận.
Đến thời điểm đó, SCMP đã đưa tin một nhóm nhỏ CEO Trung Quốc tự mình tới Washington trước khi ông Tập đặt chân tới thủ đô Mỹ.
Một nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết nhóm này dự kiến có đại diện các hãng xe điện Trung Quốc - nhóm doanh nghiệp đặc biệt quan tâm tới việc đầu tư tại Mỹ.
Ông Bessent và ông Hà Lập Phong tiếp tục thảo luận vấn đề này trong cuộc gặp thứ hai vào ngày 24/9 tại văn phòng Ngân hàng Thế giới ở Washington, nhưng vẫn không đạt tiến triển.
Theo một nguồn tin khác, vào thời điểm đó, sự hiện diện của các doanh nhân Trung Quốc đã trở thành vấn đề mang tính hình ảnh ngoại giao nhiều hơn là một nội dung thực chất.
Với Bắc Kinh, hình ảnh này có ý nghĩa đáng kể bởi Trung Quốc không hài lòng với cách Washington xử lý vấn đề.
Tuy nhiên, phía Trung Quốc cuối cùng không tiếp tục gây sức ép vì không muốn câu chuyện này phủ bóng lên một chuyến thăm cấp nhà nước vốn được tổ chức với nghi thức đặc biệt long trọng.
Một nguồn tin cho rằng các lãnh đạo doanh nghiệp Trung Quốc “đáng lẽ nên tới với số lượng đông đảo và tham dự quốc yến, bất kể họ có đạt được điều gì hay không”.
“Nó sẽ là một thắng lợi lớn về sức mạnh mềm”, nguồn tin nói.
Theo SCMP
