Bộ trưởng Vũ Hải Quân chỉ ra 5 thách thức chuyển đổi số và điểm nghẽn giải ngân

Chuyển đổi số thiếu nhân lực, giải ngân rất chậm

Ngày 9/10, phát biểu tại Chương trình chào mừng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân chỉ ra thực tế dù đã đạt được nhiều kết quả, chuyển đổi số vẫn đối mặt 5 thách thức lớn, liên quan đến dữ liệu, nền tảng, hạ tầng, doanh nghiệp và con người.

Thách thức thứ nhất là về dữ liệu. Việt Nam đã xây dựng và ban hành rất nhiều quy định để phát triển, xây dựng các cơ sở dữ liệu và đã đạt được nhiều kết quả. Tuy nhiên, tiến độ xây dựng dữ liệu ở một số lĩnh vực, một số bộ, ngành vẫn còn chậm.

Thách thức thứ hai là về nền tảng. Hiện nay đã có nhiều nền tảng, nhưng việc phát triển các nền tảng vẫn chưa đồng đều, tiến độ chậm và đôi khi vẫn còn theo hướng riêng của các bộ, các ngành.

Thứ ba, liên quan đến hạ tầng. Bộ trưởng nhắc tới hệ thống hạ tầng gồm hạ tầng điện tử, hạ tầng tính toán hiệu năng cao để phục vụ nghiên cứu về AI, về dữ liệu; rồi hạ tầng tại các vùng lõm sóng. Hiện nay cả nước vẫn còn một số vùng lõm mà chúng ta chưa xử lý được.

Thách thức thứ tư là đối với doanh nghiệp. Rất nhiều doanh nghiệp mong muốn có thể đưa AI vào ứng dụng, nhưng thực sự công việc này chưa thể triển khai nhanh như chúng ta mong muốn. AI phát triển rất nhanh, nhưng việc đưa vào ứng dụng, đặc biệt tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ, vẫn chưa đạt tiến độ như mong muốn.

Thách thức thứ năm, thách thức quan trọng nhất, là con người. Hiện nay nhân lực phụ trách chuyển đổi số tại các bộ, ngành, các địa phương và đặc biệt là tại các xã vẫn đang thiếu.

Bộ trưởng cho rằng chúng ta thiếu những con người có chuyên môn sâu về chuyển đổi số và cũng cần đào tạo, huấn luyện một cách bài bản để có thể đảm đương được công việc trong tương lai.

Từ 5 thách thức này, Bộ trưởng chỉ rõ điểm nghẽn lớn đang tồn tại: tốc độ giải ngân trong lĩnh vực chuyển đổi số còn rất chậm.

"Hiện nay, trong nhóm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là có tốc độ giải ngân chậm, thì tốc độ giải ngân cho chuyển đổi số thuộc nhóm chậm nhất", ông Vũ Hải Quân nói.

Đầu tư chuyển đổi số phải tạo ra giá trị đo đếm được

Theo Bộ trưởng, chuyển đổi số phải được đánh giá bằng kết quả thực chất, thể hiện qua năng suất cao hơn, chi phí thấp hơn, dịch vụ thuận tiện hơn và năng lực cạnh tranh được cải thiện mạnh mẽ hơn.

"Mỗi khoản đầu tư cho chuyển đổi số đều phải tạo ra giá trị có thể đo đếm được", Bộ trưởng nêu rõ và yêu cầu mỗi chương trình cần được cụ thể hóa thành nhiệm vụ với sản phẩm, thời gian và trách nhiệm rõ ràng. Kết quả phải được đo bằng dữ liệu hoạt động thực tế, mức độ sử dụng, tỷ lệ chia sẻ dữ liệu, thời gian và chi phí.

Đồng thời, phát triển đồng bộ hạ tầng số, nền tảng số và dữ liệu dùng chung. Các cơ quan cần bám sát Khung kiến trúc quốc gia số, ưu tiên kế thừa, tích hợp và dùng chung, chỉ đầu tư mới khi thực sự cần thiết.

Hạ tầng băng rộng, 5G, điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu cần được phát triển theo hướng xanh, an toàn. Dữ liệu phải bảo đảm các tiêu chí đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và được chia sẻ theo phân quyền. Việc ứng dụng AI phải xuất phát từ bài toán thực tiễn, dựa trên dữ liệu chất lượng, có kiểm soát rủi ro và đo lường được kết quả.

Đặc biệt, việc xây dựng Chính phủ số lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Số hóa phải đi cùng tái cấu trúc quy trình, liên thông giữa các cơ quan và tái sử dụng thông tin Nhà nước đã có, hướng tới việc người dân, doanh nghiệp chỉ cần cung cấp thông tin một lần.

"Dịch vụ công phải được cung cấp trực tuyến toàn trình, dễ sử dụng và không phụ thuộc vào địa bàn. Hoạt động chỉ đạo, điều hành cần dựa nhiều hơn vào dữ liệu thời gian thực. Mục tiêu cuối cùng là giảm thời gian, chi phí, giấy tờ và nâng cao sự hài lòng", ông Quân nói.

Cùng với đó, cần phát triển công nghiệp công nghệ số, doanh nghiệp Việt Nam và sản phẩm Make in Viet Nam; làm chủ các công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn, điện toán đám mây, dữ liệu lớn và Internet vạn vật. Việc thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo, mô hình kinh doanh mới và thương mại hóa kết quả nghiên cứu cũng được xác định là những hướng đi nhằm nâng tỷ trọng đóng góp của kinh tế số.

Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu phổ cập kỹ năng số, nâng cao năng lực cho cán bộ cấp xã, đào tạo nhân lực công nghệ chiến lược và hình thành văn hóa số. Đồng thời, an toàn, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền lợi người dùng phải được bảo đảm ngay từ khâu thiết kế, qua đó tạo dựng niềm tin trên môi trường số.