Ông Nguyễn Vĩnh Tuyên, Phó tổng giám đốc Nam A Bank, Trưởng Ban Tài chính số - Hội Truyền thông số Việt Nam chia sẻ với VietTimes về làn sóng tài sản số, hành vi của nhà đầu tư cá nhân đến bài toán niềm tin, an toàn và giáo dục tài chính trong kỷ nguyên số… nhân dịp đầu Xuân Bính Ngọ.
“Sóng ngắn hạn” tiềm ẩn rủi ro rất lớn
- Việt Nam nằm trong nhóm dẫn đầu toàn cầu về mức độ phổ cập tài sản số. Theo ông, dữ liệu giao dịch và hành vi dòng tiền hiện nay phản ánh điều gì về “chất lượng” thị trường và mức độ trưởng thành của nhà đầu tư?
- Thực tế cho thấy, thị trường tài sản số tại Việt Nam đang phát triển rất sôi động và có quy mô không hề nhỏ nếu so sánh trong khu vực và trên thế giới. Theo Báo cáo Chainalysis 2025, Việt Nam xếp thứ ba khu vực châu Á – Thái Bình Dương về giá trị giao dịch tài sản mã hóa trên chuỗi, với tổng giá trị hơn 200 tỷ USD, tăng khoảng 55% chỉ trong 12 tháng tính đến giữa năm 2025.
Hiện có khoảng 17 triệu người Việt Nam đang sở hữu tài sản mã hóa; ở những giai đoạn cao điểm, con số này từng lên tới 21 triệu người, đưa Việt Nam vào nhóm bảy quốc gia có mức độ phổ cập tài sản số cao nhất thế giới. Những dữ liệu này cho thấy sức hấp dẫn và mức độ thâm nhập của tài sản số vào đời sống tài chính của người dân là rất đáng chú ý.
Tuy nhiên, nếu nhìn sâu vào bản chất dòng tiền, có thể thấy động lực giao dịch hiện vẫn nghiêng nhiều về đầu cơ ngắn hạn. Thị trường trong nước khá nhạy cảm với biến động giá và thông tin từ các thị trường quốc tế, đặc biệt là các chu kỳ tăng - giảm mạnh của tài sản mã hóa toàn cầu. Điều này khiến hành vi mua - bán thường mang tính “lướt sóng” hơn là chiến lược nắm giữ dài hạn dựa trên giá trị nền tảng.
Trên phạm vi toàn cầu, khối lượng giao dịch tài sản số trung bình hiện đạt khoảng 100 tỷ USD mỗi ngày, trong khi vốn hóa thị trường duy trì quanh 3.100 tỷ USD vào cuối năm 2025 và có thể lên tới 10.000 tỷ USD vào năm 2030 theo dự báo của JPMorgan.
Những con số này cho thấy tiềm năng dài hạn của thị trường là rất lớn, nhưng để chuyển từ đầu cơ sang đầu tư bền vững, Việt Nam vẫn cần thêm thời gian, hành lang pháp lý rõ ràng và sự tham gia sâu hơn của các tổ chức tài chính chính thống.
- Theo ông, rủi ro lớn nhất mà nhà đầu tư cá nhân đang đối mặt khi tham gia thị trường tài sản số hiện nay là gì, nhất là trong bối cảnh khung pháp lý và chuẩn mực thông tin còn đang hoàn thiện?
- Rủi ro lớn nhất hiện nay không nằm ở bản thân tài sản số, mà ở khoảng trống pháp lý và cơ chế bảo vệ nhà đầu tư. Thị trường đang phát triển rất nhanh, trong khi khung khổ quản lý mới ở giai đoạn định hình ban đầu.
Dù Nghị quyết 05/2025/NQ-CP đã mở ra hướng thí điểm thị trường tài sản mã hóa trong thời hạn 5 năm, nhưng so với các thị trường tài chính truyền thống, các chuẩn mực về minh bạch thông tin, trách nhiệm của tổ chức trung gian và cơ chế xử lý tranh chấp vẫn chưa đầy đủ.
Bên cạnh yếu tố pháp lý, nhà đầu tư cá nhân còn phải đối mặt với biến động giá rất mạnh do thị trường trong nước chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các cú sốc thông tin và xu hướng toàn cầu.
Thực tế cho thấy, trong giai đoạn từ tháng 7/2024 đến tháng 6/2025, giá trị giao dịch tài sản số tại Việt Nam đạt khoảng 220 - 230 tỷ USD, tương đương trung bình gần 600 triệu USD mỗi ngày. Quy mô giao dịch lớn, nhưng đi kèm là mức độ rủi ro cao.
Ngoài ra, các hình thức lừa đảo, tấn công an ninh mạng và giao dịch qua kênh không chính thức hoặc sàn quốc tế cũng khiến quyền lợi của nhà đầu tư khó được đảm bảo khi xảy ra sự cố.
Trong bối cảnh đó, nếu thiếu kiến thức, thiếu kỷ luật đầu tư và đặt kỳ vọng ngắn hạn, nhà đầu tư cá nhân rất dễ trở thành bên chịu rủi ro lớn nhất trên thị trường đang trong giai đoạn chuyển tiếp này.
- Với người dân và nhà đầu tư cá nhân, tài sản số hiện nay nên được tiếp cận như một kênh đầu tư, một loại tài sản tích lũy dài hạn hay chỉ nên xem là lĩnh vực cần thận trọng quan sát?
- Ở thời điểm hiện tại, tài sản số chưa nên được xem là kênh đầu tư chủ đạo, mà phù hợp hơn với vai trò một kênh đầu tư bổ sung có mức độ rủi ro cao trong danh mục tài sản của nhà đầu tư cá nhân.
Việc tham gia thị trường, nếu có, cần được đặt trên bốn nền tảng cốt lõi: kiến thức đầy đủ, kỷ luật đầu tư, quản trị rủi ro chặt chẽ và tầm nhìn dài hạn.
Cần lưu ý rằng, số lượng token và sản phẩm tài sản số trên toàn cầu đang tăng rất nhanh, khiến môi trường đầu tư ngày càng phức tạp và khó dự đoán. Trong bối cảnh đó, việc chạy theo các “sóng ngắn hạn” hoặc quyết định dựa trên tâm lý đám đông tiềm ẩn rủi ro rất lớn.
Vì vậy, với phần đông người dân và nhà đầu tư cá nhân, cách tiếp cận phù hợp nhất hiện nay là tham gia có chọn lọc, với tỷ trọng nhỏ, đi kèm sự quan sát thận trọng.
Khi khung pháp lý, hạ tầng thị trường và chuẩn mực thông tin được hoàn thiện hơn, tài sản số mới có thể từng bước được xem xét như một cấu phần bền vững hơn trong chiến lược tích lũy dài hạn.
3 khoảng trống ảnh hưởng tới nhà đầu tư
- Khi quy mô dòng tiền tài sản số vào Việt Nam rất lớn, nhưng công cụ phòng vệ rủi ro của người dân còn hạn chế, theo ông yếu tố nào đang khiến phần đông nhà đầu tư trở nên dễ tổn thương nhất?
- Thực tế cho thấy nhà đầu tư đang cùng lúc đối mặt với ba khoảng trống lớn, và cả ba đều ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ an toàn khi tham gia tài sản số.
Thứ nhất là thiếu kiến thức tài chính số. Dù Việt Nam có hơn 17 triệu người sở hữu tài sản mã hóa, nhiều giao dịch vẫn diễn ra qua kênh phi chính thống, thiếu minh bạch và không có cơ chế bảo vệ. Rủi ro không chỉ đến từ biến động giá mà còn từ chính cách thức tham gia thị trường.
Thứ hai là hạn chế trong quản trị rủi ro. Quy mô dòng tiền blockchain vào Việt Nam năm 2025 ước khoảng 220 tỷ USD, thuộc nhóm cao trong khu vực, nhưng phần lớn nhà đầu tư chưa có thói quen xác định ngưỡng chịu rủi ro, phân bổ vốn hay chuẩn bị kịch bản xấu cho danh mục.
Cuối cùng là tâm lý đám đông, yếu tố dễ bị kích hoạt mạnh trong bối cảnh mạng xã hội. Khi vốn hóa thị trường tài sản số toàn cầu có thời điểm lên đến 4.000 tỷ USD, hiệu ứng FOMO (Fear of Missing Out - hội chứng sợ bỏ lỡ) lan rất nhanh, khiến nhiều người quyết định đầu tư theo cảm xúc thay vì phân tích giá trị.
Nếu không sớm thu hẹp ba khoảng trống này, thị trường có thể tăng trưởng nhanh nhưng thiếu nền tảng bền vững. Khi được trang bị kiến thức, kỹ năng quản trị rủi ro và sự tỉnh táo trước tâm lý bầy đàn, nhà đầu tư mới có thể tham gia thị trường một cách an toàn và dài hạn.
Cách nào để tài sản số phát triển an toàn và bền vững?
- Để người dân tham gia thị trường tài sản số một cách an toàn và bền vững, theo ông hệ thống ngân hàng, cơ quan quản lý và các tổ chức trung gian cần làm gì nhằm bảo vệ nhà đầu tư cá nhân và xây dựng niềm tin cho thị trường?
- Để thị trường tài sản số phát triển an toàn và bền vững, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, hệ thống ngân hàng và các tổ chức trung gian.
Với cơ quan quản lý, ưu tiên hàng đầu là hoàn thiện hành lang pháp lý, đặc biệt các quy định bảo vệ nhà đầu tư cá nhân, giám sát sàn giao dịch và phòng chống rửa tiền. Khung pháp lý rõ ràng sẽ giúp giảm rủi ro hệ thống và tạo nền tảng minh bạch, trật tự cho thị trường.
Đối với hệ thống ngân hàng, vai trò không chỉ là cung cấp hạ tầng thanh toán mà còn là tuyến phòng thủ về an toàn tài chính số. Năm 2025, hệ thống giám sát toàn ngành đã cảnh báo hơn 2,6 triệu giao dịch rủi ro, trong đó 831.000 giao dịch được khách hàng tự hủy, tương đương gần 3.100 tỷ đồng. Việc đẩy mạnh eKYC, định danh điện tử và kết nối dữ liệu dân cư giúp nâng cao minh bạch và hạn chế gian lận.
Về các tổ chức trung gian, cần trở thành cầu nối tin cậy bằng cách tăng minh bạch, chuẩn hóa lưu ký tài sản, siết quản trị rủi ro công nghệ, tài chính và triển khai thí điểm những mô hình có độ tin cậy cao. Niềm tin thị trường chỉ được củng cố từ những bước đi thận trọng và có kiểm soát.
Tổng thể, niềm tin không đến từ tăng trưởng nóng, mà từ pháp lý rõ ràng, hạ tầng an toàn và sự trách nhiệm của các chủ thể tham gia. Đây là nền móng để tài sản số trở thành một phần ổn định của hệ sinh thái tài chính hiện đại.
- Một trong những nền tảng của tài chính số bền vững là trình độ hiểu biết của người dân. Theo ông, việc nâng cao kiến thức tài chính số cho cộng đồng cần được triển khai theo hướng nào trong thời gian tới?
- Một hệ sinh thái tài chính số bền vững không chỉ dựa trên công nghệ hay hạ tầng mà phải bắt đầu từ năng lực hiểu biết của người dân. Dù Việt Nam thuộc nhóm thị trường có mức độ tham gia tài sản mã hóa cao, giáo dục tài chính số vẫn còn nhiều khoảng trống, đặc biệt với người dùng phổ thông.
Trong khi đó, tốc độ số hóa tài chính đang tăng rất nhanh: giao dịch qua QR Code tăng trung bình 128%/năm, Mobile Banking tăng 73%/năm, cho thấy hành vi tài chính thay đổi mạnh. Điều này khiến nhu cầu trang bị kiến thức tài chính số đúng và kịp thời trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Theo tôi, nâng cao hiểu biết tài chính số cần triển khai dài hạn và đa tầng. Trước hết, các nội dung về tài chính số cơ bản, quản trị rủi ro và an toàn giao dịch phải được đưa vào truyền thông đại chúng và giáo dục cộng đồng với cách tiếp cận dễ hiểu, gắn với tình huống thực tế.
Song song, ngân hàng và các tổ chức tài chính cần phát huy vai trò định hướng, hướng dẫn người dân sử dụng sản phẩm số một cách an toàn, minh bạch và có trách nhiệm. Đây sẽ là nền tảng giúp thị trường tài chính số phát triển lành mạnh và bền vững.
- Nhân dịp đầu xuân, ông gửi thông điệp gì tới nhà đầu tư cá nhân và người dân khi tiếp cận ngân hàng số, thanh toán hiện đại và tài sản số?
- Tôi muốn gửi tới nhà đầu tư cá nhân và người dân một thông điệp xuyên suốt: hãy tiếp cận tài chính số với tinh thần tỉnh táo, có trách nhiệm và tuân thủ pháp lý. Trong bối cảnh ngân hàng số, thanh toán hiện đại và tài sản số đang phát triển rất nhanh, cơ hội luôn đi kèm với rủi ro, đòi hỏi mỗi cá nhân phải có tầm nhìn dài hạn và sự chuẩn bị kỹ lưỡng.
Khi giá trị giao dịch tài sản số tại Việt Nam cũng như trên thế giới tăng trưởng mạnh, điều quan trọng là tránh tâm lý bầy đàn, không chạy theo những biến động ngắn hạn của thị trường. Mỗi quyết định tài chính cần được đặt trên nền tảng kiến thức, kỷ luật và quản trị rủi ro, thay vì cảm xúc hay kỳ vọng lợi nhuận tức thời. Việc lựa chọn các nền tảng chính thống, được cấp phép và có cơ chế bảo vệ rõ ràng là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn cho tài sản cá nhân.
Về phía các tổ chức tài chính, trách nhiệm không chỉ dừng lại ở việc cung cấp sản phẩm và dịch vụ, mà còn là đồng hành cùng khách hàng trong quá trình nâng cao hiểu biết tài chính và sử dụng công nghệ một cách an toàn.
Tôi tin rằng, với sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, tổ chức tài chính và cộng đồng người dùng, thị trường tài chính số tại Việt Nam sẽ phát triển theo hướng lành mạnh và bền vững, góp phần tạo dựng nền tảng cho một tương lai thịnh vượng hơn trong kỷ nguyên số.
- Xin cảm ơn ông!
