“Đây là cuộc chơi khốc liệt, không có màu hồng, và đòi hỏi sự đầu tư thực sự nghiêm túc”. Đó là lời chia sẻ thẳng thắn của ông Nguyễn Xuân Phú, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn SUNHOUSE khi nói về thực tế khắc nghiệt của ngành công nghiệp bán dẫn tại hội thảo “Chương mới ngành Bán dẫn - Cơ hội của Việt Nam” do VINASA và Ủy ban Phát triển Công nghiệp Bán dẫn phối hợp tổ chức vào chiều 13/6 tại Hà Nội vừa qua.
Ông Phú bày tỏ nhiều kỳ vọng và trăn trở, mong muốn được góp phần thực chất vào sự phát triển của ngành bán dẫn Việt Nam, một lĩnh vực đang được xem là cơ hội vàng nhưng cũng ẩn chứa nhiều thách thức khổng lồ.
“Tôi đã nghiên cứu sâu, đi thực tế ở Hàn Quốc ba lần. Chỉ một máy test đã 50 tỷ đồng. Một nhà máy có thể cần hàng chục máy như thế, chưa kể đến dây chuyền chính. Tổng vốn đầu tư có thể lên đến 200 triệu USD, trong khi doanh thu chỉ tương đương và vẫn lỗ 10 triệu USD mỗi năm”, ông kể lại.
Điều khiến nhiều người bất ngờ hơn cả là các doanh nghiệp bán dẫn lớn ở Hàn Quốc, dù có lịch sử hàng trăm năm, là đối tác của những ông lớn như Samsung, SK Hynix, vẫn chấp nhận lỗ kéo dài. “Tôi từng thấy những công ty đầu tư 200 triệu USD mà 5 năm vẫn chưa thoát lỗ”.
Không dừng lại ở chi phí đầu tư khổng lồ, ngành này còn đòi hỏi một hệ sinh thái đồng bộ từ thiết kế, ép nhựa, cơ khí chính xác, đến đóng gói và thử nghiệm. Những quốc gia thành công như Đài Loan, Trung Quốc hay Hàn Quốc đều đầu tư hàng chục tỷ USD chỉ cho một khâu sản xuất chip, để hiểu rằng đây không phải là câu chuyện đơn giản
“Tại sao họ làm được, còn ta thì khó?”, Shark Phú đặt vấn đề. Câu trả lời, theo ông, nằm ở ba yếu tố đó chính là vốn, chính sách và con người. Muốn thành công, cả ba yếu tố phải cùng vào cuộc.
Việc sản xuất vi mạch, công nghệ cao không chỉ đòi hỏi vốn lớn mà còn đòi hỏi ý chí, khát vọng và sự hợp lực của cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp và xã hội Ông Nguyễn Xuân Phú, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn SUNHOUSE
Ông kêu gọi một hành động quyết liệt trong vòng 2-3 năm tới: “Nếu không hành động quyết liệt trong 2-3 năm tới, cơ hội sẽ mất vì các chuỗi cung ứng sẽ dịch chuyển sang quốc gia khác. Việc sản xuất vi mạch, công nghệ cao không chỉ đòi hỏi vốn lớn mà còn đòi hỏi ý chí, khát vọng và sự hợp lực của cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp và xã hội”.
Không ảo tưởng vào những giấc mơ đi tắt đón đầu, ông nhấn mạnh: “Đây là hành trình dài, không thể đi tắt đón đầu theo nghĩa dễ dãi. Tôi hy vọng rằng qua chia sẻ này, chúng ta sẽ có cái nhìn thực tế hơn để cùng nghiên cứu, cùng đầu tư, cùng hợp tác để biến cơ hội thành kết quả cụ thể, tạo dựng một nền công nghiệp bán dẫn thực sự của Việt Nam”.
Chung quan điểm không mơ mộng, mà nhấn mạnh vào việc bắt đầu từ thực tế, bài bản, đại diện doanh nghiệp trẻ trong lĩnh vực bán dẫn, ông Cao Đại Thắng, Chủ tịch Tập đoàn INTECH Group chỉ ra rằng nhiều dự án thất bại không phải vì ý tưởng tồi, mà vì chi phí đầu tư ban đầu quá lớn, vượt quá sức chịu đựng của startup. Chính vì vậy, nếu chúng ta biết bắt đầu đúng cách từng phần, từng phân xưởng thì bài toán chi phí có thể giải được, cơ hội hợp tác quốc tế có thể mở ra, và giấc mơ về sản xuất công nghệ cao tại Việt Nam hoàn toàn không viển vông.
Từ góc nhìn doanh nghiệp đến cơ quan quản lý, cùng chung một mối quan ngại: nếu không có sự đồng bộ từ chính sách đến hành động, ngành bán dẫn Việt Nam khó có thể trụ vững trong cuộc chơi toàn cầu.
Ông Lê Nam Trung, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp CNTT, Bộ KH&CN, cũng thẳng thắn nhìn nhận, việc cụ thể hóa chính sách, huy động sự tham gia của doanh nghiệp, xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm, tất cả vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.
“Rào cản lớn hiện không chỉ nằm ở hạ tầng hay tài chính, mà còn ở khả năng phối hợp và triển khai thực tế. Nhiều chính sách chưa được truyền tải kịp thời, thiếu cơ chế đôn đốc và phản hồi. Điều này khiến doanh nghiệp gặp khó trong việc tham gia sâu vào ngành”, ông nói.
Theo ông Trung, các chính sách hiện hành không chỉ phục vụ phát triển công nghệ đơn thuần, mà còn gắn chặt với an ninh quốc gia, chiến lược kinh tế – xã hội và năng lực cạnh tranh dài hạn của Việt Nam. Các cơ quan đang gấp rút tổng hợp ý kiến từ doanh nghiệp và chuyên gia để tiếp tục điều chỉnh theo hướng linh hoạt, sát với thực tế hơn.
“Chúng tôi rất mong các hiệp hội và doanh nghiệp tiếp tục góp ý, phản biện, cùng xây dựng chính sách. Nếu chỉ có Nhà nước thì sẽ rất khó để tạo ra một hệ sinh thái công nghệ bền vững”, ông nhấn mạnh.
