Sáng 18/10, Quốc hội họp phiên toàn thể, nghe Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi).
Theo ông Nguyễn Huy Tiến, dự án luật đã được Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất vào tháng 8/2026. Sau đó, dự thảo tiếp tục được Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động không chuyên trách xem xét, cho ý kiến.
Trên cơ sở các ý kiến đóng góp, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã phối hợp với Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, Bộ Công an cùng các cơ quan liên quan nghiên cứu, tiếp thu và chỉnh lý dự thảo, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất, đồng bộ và khả thi.
Dự thảo Bộ luật trình Quốc hội gồm 527 điều, trong đó bổ sung 34 điều, sửa đổi, bổ sung 246 điều và giữ nguyên 247 điều.
Hoàn thiện quy định về tố tụng điện tử
Về tố tụng điện tử, các đại biểu Quốc hội cơ bản tán thành việc bổ sung chế định này, đồng thời đề nghị làm rõ giá trị pháp lý, phạm vi và điều kiện thực hiện; bảo đảm tính xác thực, toàn vẹn, bảo mật dữ liệu, xử lý sự cố kỹ thuật và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng.
Tiếp thu ý kiến đại biểu, dự thảo đã chỉnh lý Điều 18, khẳng định hoạt động tố tụng điện tử phải tuân thủ đầy đủ trình tự, thủ tục luật định, bảo đảm tính hợp pháp, xác thực, toàn vẹn, khả năng truy xuất, bảo mật và an ninh dữ liệu.
Văn bản, biên bản và tài liệu tố tụng điện tử được lập, cập nhật, chuyển giao trên hệ thống quản lý án hình sự theo quy định. Các điều khoản liên quan cũng được rà soát, hoàn thiện nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin và nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát hoạt động tố tụng.
Bổ sung thủ tục đối với bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội
Đối với chế định bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị, nhiều đại biểu tán thành việc xây dựng cơ chế này nhưng đề nghị làm rõ khái niệm, phạm vi áp dụng và chính sách khoan hồng, đồng thời bảo đảm nghĩa vụ chứng minh tội phạm và nguyên tắc độc lập xét xử.
Tiếp thu các ý kiến, dự thảo bổ sung khái niệm tại Điều 4 và quy định thủ tục riêng tại Chương 31. Các cơ chế kiểm soát được thiết kế nhằm bảo đảm việc nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị hoàn toàn tự nguyện, có căn cứ và phù hợp với chứng cứ đã được thu thập, kiểm tra; không thay thế nghĩa vụ chứng minh tội phạm.
Về thủ tục rút gọn, đa số đại biểu tán thành việc hoàn thiện quy định theo hướng áp dụng bắt buộc khi vụ án đáp ứng đủ điều kiện luật định, đồng thời mở rộng phạm vi và rút ngắn thời gian giải quyết đối với trường hợp bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị.
Tiếp thu ý kiến đại biểu, dự thảo phân định hai loại thủ tục rút gọn. Thứ nhất là thủ tục rút gọn bắt buộc đối với các vụ án đáp ứng đủ điều kiện luật định. Thứ hai là thủ tục rút gọn áp dụng đối với trường hợp bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt được đề nghị.
Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến nhấn mạnh quy định này nhằm đẩy nhanh việc giải quyết các vụ án đủ điều kiện, tiết kiệm chi phí tố tụng nhưng vẫn bảo đảm thận trọng, chặt chẽ và không ảnh hưởng đến chất lượng giải quyết vụ án.
Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết Thường trực Ủy ban tán thành với nhiều nội dung tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi).
Theo cơ quan thẩm tra, dự thảo tiếp tục thể chế hóa các nghị quyết, kết luận của Đảng, đồng thời tiếp thu nhiều ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, đại biểu Quốc hội, chuyên gia và nhà khoa học.
Tuy nhiên, qua rà soát, Thường trực Ủy ban nhận thấy một số nội dung của dự thảo chưa thống nhất với dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi). Vì vậy, cơ quan thẩm tra đề nghị Viện Kiểm sát nhân dân tối cao tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an và các cơ quan liên quan để rà soát, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.
Đối với thủ tục tố tụng truy cứu trách nhiệm hình sự pháp nhân thương mại, dự thảo đã được rà soát, chỉnh lý và cơ bản bảo đảm thống nhất với dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Dù vậy, vấn đề khởi tố pháp nhân thương mại và áp dụng các biện pháp cưỡng chế như kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản vẫn còn hai loại ý kiến.
Đa số ý kiến tán thành quy định khởi tố pháp nhân thương mại và áp dụng các biện pháp kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản trong dự thảo. Theo quan điểm này, việc quy định thủ tục khởi tố là cần thiết để có cơ sở tiến hành điều tra, truy tố, xét xử, quyết định hình phạt đối với pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự.
Một số ý kiến khác cho rằng, do dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không quy định pháp nhân thương mại là chủ thể tội phạm mà là chủ thể phải chịu trách nhiệm hình sự, dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) không nên quy định về khởi tố bị can và áp dụng các biện pháp kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản đối với đối tượng này.
Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát, chỉnh lý các quy định liên quan, bảo đảm thống nhất giữa hai dự thảo Bộ luật, đồng thời bảo đảm các quy định về thủ tục đối với người tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt đáp ứng đầy đủ điều kiện áp dụng chính sách khoan hồng theo Bộ luật Hình sự.
Theo Cổng thông tin Quốc hội
