Đổ bộ và chống đổ bộ đường biển, những tồn tại của hải quân đánh bộ Nga

VietTimes -- Đổ bộ và chống đổ bộ đường biển là nhiệm vụ trọng tâm then chốt trong việc bảo vệ an ninh biển đảo quốc gia. Trước mắt và trong tương lai, nhiệm vụ này đóng vai trò quyết định ngăn chặn kẻ thù tiềm năng tiến hành các cuộc chiến tranh, xung đột, bảo vệ vững chắc chủ quyền của Tổ Quốc

Xe thiết giáp đổ bộ của Lính thủy đánh bộ Mỹ trong cuộc diễn tập Sea Breeze 2016 của khối NATO trên bờ biển Odessa

Xe thiết giáp đổ bộ của Lính thủy đánh bộ Mỹ trong cuộc diễn tập Sea Breeze 2016 của khối NATO trên bờ biển Odessa

Từ đại dương đến bờ biển. Nhiệm vụ chống đổ bộ đường biển và những vấn đề cấp thiết yêu cầu đổi mới.

Theo nhật xét của đa số chuyên gia về lĩnh vực quốc phòng an ninh, trong nửa đầu thế kỷ 21, những nguy cơ tiềm ẩn làm mất ổn định sẽ hình thành trên các vùng nước ven bờ biển khoảng từ 200 – 300 km và các quần đảo, hải đảo.

Không phải là tình cờ khi Lầu Năm Góc quyết định tái cơ cấu lực lượng vũ trang với nhiệm vụ sẵn sàng vô hiệu hóa mọi nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia từ hướng biển. Với nước Nga, sự quan trọng trong nhiệm vụ bảo vệ vùng biển và hải đảo Liên bang không phải là vấn đề phải tranh luận. Bởi vì phần lớn biên giới và lợi ích kinh tế của quốc gia chạy dài trên bờ của các đại dương.

Nên tính đến những kinh nghiệm chiến trường trong chiến tranh Iraq, vào giai đoạn đầu tiên, khi chính quyền Thổ Nhĩ kỳ không đồng ý mở đường bay cho máy bay quân Đồng minh trên không phận nước mình, còn Jordan thì không cho Mỹ được sử dụng các sân bay trên lãnh thổ. Trong tình thế ấy, các chuyên gia chiến lược quân sự Mỹ đưa ra giải pháp, đóng những chiếc tầu dạng khoang – cầu tầu nổi khổng lồ, có lượng giãn nước từ 62 – 68 nghìn tấn, có chiều dài lên đến 959 – 1011 ft và có khả năng cơ động với tốc độ 24 knots.

Đây thật sự là một hòn đảo nhỏ biết bơi, mang trong mình kho tàng quân sự và các hầm chứa máy bay cất cánh thẳng đứng. Những chiếc tàu vận tải đổ bộ khổng lồ này thay thế các tàu vận tải thông thường phải bốc hàng lên tàu từ sớm. Các loại tàu vận tải đổ bộ này có khả năng hoạt động trên biển rất tốt, ít phụ thuộc vào các căn cứ trên bờ biển và có thể đảm bảo năng lực tác chiến ổn định của các lực lượng viễn chinh tác chiến xa bờ ổn định và hiệu quả.

Đồng thời, Lầu Năm góc cũng đặc biệt quan tâm đến khả năng cơ động tác chiến của các sư đoàn quân viễn chinh, đặt khả năng cơ động viễn chinh đến một quân đoàn lính thủy đánh bộ với 150.000 sĩ quan và binh sĩ.

Liên đoàn viễn chinh hỗn hợp tấn công chủ lực binh chủng hợp thành (ESG) của hải quân Mỹ được triển khai trên biển Thái Bình Dương, Địa Trung Hải và Ấn Độ Dương. Trong giai đoạn hiện nay người Mỹ có thể tổ chức 12 liên đội viễn chinh hỗn hợp tấn công chủ lực ESG và 11 liên đoàn tàu sân bay tấn công.

Số lượng các liên đoàn của hạm đội có thể lên đến 37 – 38 dựa trên yêu cầu nhiệm vụ và mục đích biên chế. Theo tính toán của các chuyên gia quân sự nước ngoài, để vận chuyển vượt biển một tiểu đoàn lính thủy đánh bộ cần khoảng 3 - 5 tàu đổ bộ và tàu vận tải, một lữ đoàn viễn chính lính thủy đánh bộ cần khoảng 46 tàu đổ bộ và tàu vận tải.

Trong số đó có từ 3 - 5 tàu đổ bộ vận tải – cầu tàu đa nhiệm có khả năng mang theo máy bay trực thăng chiến đấu, 4 tàu đổ bộ - cầu tàu, 10 tàu vận tải đổ bộ và 12 tàu vận tải hàng hóa, phương tiện có khả năng đổ bộ.

Hiện nay, lực lượng lính thủy đánh bộ của hạm đội trên Đại Tây Dương và Thái Bình Dương có 43 tàu đổ bộ. Trong đó có 12 tàu đổ bộ đa nhiệm, 2 kỳ hạm, 11 tàu đổ bộ - cầu tàu có khả năng chuyên chở máy bay trực thăng chiến đấu, 15 tàu vận tải đổ bộ - cầu tàu. Về năng lực, đối với tàu đổ bộ đa nhiệm, sức chở là 1700 đến 1870 người, tàu vận tải đổ bộ  - cầu tàu có sức chứa là 840 đến 950 binh sĩ và sĩ quan, tàu vận tải đổ bộ có sức chứa là 366 – 500 người, tàu đổ bộ xe tăng có sức chứa 400 binh sĩ và sĩ quan lính thủy đánh bộ.

Đổ bộ và chống đổ bộ đường biển, những tồn tại của hải quân đánh bộ Nga ảnh 1 Tàu đổ bộ Hải quân Trung Quốc đang thực hiện đổ bộ xe thiết giáp trên biển

Trung Quốc, với quân số hiện nay khoảng 2,480,000 người, trong giai đoạn sắp tới sẽ giảm biên chế xuống còn 500 000 quân tinh nhuệ, đồng thời tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ cho tất cả các quân binh chủng lực lượng vũ trang, đặc biệt là Hải quân. Lực lượng lính thủy đánh bộ của Trung Quốc có 15 tàu đổ bộ hạng nặng chở xe tăng, 24 tàu hạng trung, 13 tàu đổ bộ hạng nhẹ, 44 xuồng đổ bộ và khoảng 10 tàu đổ bộ chạy trên đệm khí.

Đổ bộ và chống đổ bộ đường biển, những tồn tại của hải quân đánh bộ Nga ảnh 2 Xe thiết giáp đổ bộ lượng cư của Trung Quốc đang đổ bộ lên bờ biển

 Cũng trong giai đoạn hiện nay, cần phải nhận xét rằng, nước Nga hiện đại không đặt nhiều quan tâm đến xây dựng đội ngũ chuyên gia chống các chiến dịch đổ bộ và các hoạt động đổ bộ của đối phương.

Sẽ thật sự khó khăn để tưởng tượng, khi một sĩ quan mới tốt nghiệp Học viên khoa học quân sự cao cấp có thể tổ chức tiếp nhận, thu thập và xử lý thông tin liên kết phối hợp từ các đơn vị Biên phòng hoặc các đơn vị trinh sát, tuần tiễu ven biển, từ các sư đoàn phòng không, từ cơ quan trinh sát – tình báo hải quân của hạm đội và từ các đơn vị trinh sát của không quân trong một không gian thời gian thực.

Trên bản đồ nào người sĩ quan đó sẽ thể hiện tình huống gì? Nếu như chúng ta không nhìn trước được tất cả các phương tiện truyền thông, thông tin đa phương tiện hiện nay và tích hợp nó trên bản đồ tác chiến cấp chiến thuật!

Đồng thời,  phép đo vẽ địa hình và hải hình trên các bản đồ địa hình và hải đồ khác nhau về cơ bản topographic và khó có thể trùng khớp lên nhau. Điều cơ bản là trong các cơ quan tham mưu của các đơn vị như các trung - lữ - sư đoàn bộ binh cơ giới, các sư đoàn không quân và phòng không, các lực lượng bộ đội biên phòng biển và bờ biển, lực lượng cảnh sát biển, các đơn vị và các hải đoàn của các hạm đội không có những sĩ quan tham mưu, chuyên nghiệp và sâu sắc trong lĩnh vực liên kết phối hợp các đơn vị trong một tổ chức hiệp đồng liên quân cấp chiến dịch - chiến thuật nhằm liên kết phối hợp thu thập thông tin, xử lý thống tin, đồng bộ hóa công tác điều hành tác chiến, thì mọi yêu cầu hoàn thành nhiệm vụ là không thể.

Sẽ không thể tin được nếu có một sĩ quan tốt nghiệp Học viện sĩ quan công binh khi chuẩn bị chiến đấu chống đổ bộ trên biển và hải đảo có thể đưa những thùng casset thủy lôi tấn công đáy tàu lên một chiếc phà kiểu “tankist” và lắp đặt được số mìn đó lên các bãi cát ngầm của vùng nước nông nhằm chống các tàu đổ bộ đổ quân lên bờ, nêu như người sĩ quan ấy không được học tập dù chỉ là ngắn ngày với một chương trình rút gọn.  

Kinh nghiệm thực tế cho thấy, các sĩ quan và các vị tướng chỉ có thể trở thành chuyên gia tổ chức hiệp đồng tác chiến phòng thủ chống đổ bộ đường biển và hiệp đồng tác chiến đổ bộ đường biển sau 3 - 4 năm liên tục tự học và rèn luyện trong môi trường thực tế hoạt động và làm việc, trong các đợt diễn tập thực binh cấp chiến thuật, chiến dịch – chiến thuật và chiến dịch với sự tham gia của các quân chủng như Lục quân, các liên đoàn chiến hạm các binh chủng trong hạm đội của Hải quân, các lực lượng của không quân và lực lượng phòng không quân binh chủng (phòng không chiến trường của hải quân và lục quân), hiệp đồng tác chiến với lực lượng bộ đội biên phòng biển, cảnh sát biển và các lực lượng vũ trang bán vũ trang nội địa khác, bao gồm cả dân quân tự vệ biển.

Trong các đợt diễn tập chỉ huy và tập huấn tham mưu, ngay cả những tướng lĩnh và sĩ quan cao cấp, chỉ huy các quân đoàn, tập đoàn quân hoặc hạm đội, tổ chức điều hành một thế trận hiệp đồng quân binh chủng với khả năng phản ứng tức thời, nhanh chóng theo tình huống chiến trường thời gian thực là bất khả thi.

Nhưng chương trình tập huấn chỉ huy, điều hành tác chiến trên bản đồ với các bộ tư lệnh quân binh chủng hoàn toàn không thể thay thế được những chương trình diễn tập đồng bộ hóa tác chiến phòng thủ chống đổ bộ và đổ bộ đường biển có sử dụng binh khí kỹ thuật và binh lực. 

Sự thiếu hụt giữa lý thuyết với thực hành tác chiến được thấy trong các đơn vị thuộc các quân binh chủng khác nhau, thực hiện nhiệm vụ trên các tuyến phòng thủ bờ biển, trên biển và trên các quần đảo, hải đảo, khi triển khai tổ chức nghiên cứu hiệp đồng tác chiến trong chiến dịch chống đổ bộ đường biển và đồng bộ hóa hoạt động tác chiến binh lực và hỏa lực, phương tiện chiến đấu của quân chủng Không quân, Hải quân, Lục quân, Biên phòng và Cảnh sát biển.

Có nghĩa là những hiểu biết về lý luận và thực tiễn liên kết phối hợp, theo lý luận quân sự cần được nghiên cứu trong các học viện và nhà trường quân binh chủng hoàn toàn chưa được đề cập đến trong bất cứ một chương trình nào.

Lực lượng Hải quân, Lính thủy đánh bộ Mỹ thực hiện đổ bộ trong cuộc diễn tập quy mô lớn của Khối quân sự NATO trên vùng biển Odessa, Ukraina

Hiểu biết và nắm chắc được tính năng kỹ chiến thuật của hạm đội, của không quân hải quân, của lực lượng không quân, lực lượng biên phòng và lực lượng cảnh sát biển, cơ cấu biên chế tổ chức lực lượng và vũ khí trang bị phương tiện chiến đấu “trên mặt bằng” hiệp đồng tác chiến theo một nhịp độ chung, dưới sự chỉ huy của một nhạc trưởng trong chiến dịch chống đổ bộ trên tất cả các cấp độ của không gian chiến trường  hoặc là  chiến dịch đổ bộ đường biển của lính thủy đánh bộ phối hợp với lực lượng bộ binh cơ giới, tăng thiết giáp và các cụm pháo binh chiến trường, nếu không có những đợt diễn tập và huấn luyện thực binh với sử dụng binh khí trang bị kỹ thuật, thậm chí bắn đạn thật sẽ hoàn toàn không thực tế và không có tính khả thi.

Điều tưởng chừng như rất vụn vặt là sự thiếu hiểu biết các thuật ngữ chuyên ngành cũng như ký tín hiệu của lực lượng Hải quân và ngược lại (những thuật ngữ cũng như kí tín hiệu của Lục quân), tạo ra những khó khăn trong công tác hiệp đồng tác chiến, liên kết phối hợp và hỏa lực tập trung từ nhiều hướng, đồng thời cũng gây khó khăn khi các tư lệnh trưởng và các chỉ huy trưởng đơn vị ra quyết tâm chiến đấu và liên kết phối hợp.

Hoặc một ví dụ khác: Trong giai đoạn ngày nay, chúng ta hoàn toàn không hi vọng rằng các loại tàu vận tải có lượng giãn nước khác nhau, hoặc một loại phương tiện vận tải cụ thể nào đó, tàu vận tải quy định theo biên chế động viên công nghiệp hoặc các loại tầu của các lực lượng bán vũ trang hoặc các đơn vị kinh tế…. được sử dụng để vận chuyển lực lượng binh chủng hợp thành của Hải quân trong các chiến dịch đổ bộ hoặc chuyển quân, sẽ được chuẩn bị sẵn sàng trong khoang tàu những bộ gá (theo quy định trước đây của Hội đồng bộ trưởng liên bang Xô viết theo pháp lệnh động viên công nghiệp) để có thể lắp đặt gường hoặc ghế cho lực lượng đổ bộ ngồi cũng như các bộ gá để lắp vũ khí trang thiết bị phục vụ đổ bộ.

Đương nhiên, dù có trong biên chế dự bị động viên và có thể sử dụng ngay tức khắc theo tình huống, nhưng những phương tiện này cũng không thể sử dụng cho đổ bộ hoặc tác chiến phòng thủ biển đảo được.

Chúng ta hoàn toàn không thể đưa lên tàu vận tải một container tên lửa Kh-35 Bal – E nếu hệ thống radar trên tàu vận tải và những trang thiết bị trên tàu không đồng bộ và tương thích với hệ thống điều khiển hỏa lực tên lửa.

Thực sự khó khăn khi một chỉ huy trưởng hoặc tư lệnh trưởng quân khu, vùng duyên hải có thể phối hợp với các lực lượng trên không, trên biển và lực lượng phòng thủ bờ biển tổ chức chuẩn một đoàn congvoa quân sự hải hành phục vụ mục đích tiếp cận mục tiêu đang bị uy hiếp trong thời gian chiến thuật cho phép.

Ngoài ra, sẽ rất khó tin rằng Cơ quan tham mưu lực lượng liên quân chủng với chỉ huy trưởng là đại diện của lực lượng Hải quân có thể phân phối quản lý mục tiêu đồng thời điều phối, đồng bộ hóa hỏa lực từ nhiều chiều, nhiều hướng nhằm tăng cường tối đa hỏa lực tiêu diệt mục tiêu giữa lực lượng không quân, các chiến hạm pháo binh – tên lửa của cụm tàu hỏa lực yểm trợ chi viện, tên lửa - pháo binh bảo vệ bờ biển, pháo binh tên lửa chiến trường của lục quân trong một chiến dịch đồng bộ hiệp đồng tác chiến chống đổ bộ đường biển hoặc tổ chức đổ bộ phản công đánh chiếm lại một khu vực duyên hải, một cụm đảo hoặc một đảo bị đánh chiếm bởi lực lượng đổ bộ đường biển của đối phương trong điều kiện hiện nay, khi các hoạt động diễn tập thực tế chỉ được thực hiện trên bản đồ với sự giới hạn của các cơ quan tham mưu các đơn vị quân binh chủng khác nhau nhưng khá đồng thuận trong báo cáo thành tích đạt được.

 Xem tiếp: Đổ bộ và chống đổ bộ, thực tiễn và những bài học