Trí tuệ nhân tạo chỉ thắng người lười

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần làm thay con người ở nhiều lĩnh vực. AI là điều đáng mừng hay đáng lo ngại cho con người? Câu hỏi đó không ngừng gây tranh cãi. 

Năm 2001, thế giới bắt đầu biết đến AI từ bộ phim viễn tưởng "A.I." của đạo diễn Steven Spielberg. 16 năm đã qua, AI không còn là chuyện viễn tưởng nữa

Năm 2001, thế giới bắt đầu biết đến AI từ bộ phim viễn tưởng "A.I." của đạo diễn Steven Spielberg. 16 năm đã qua, AI không còn là chuyện viễn tưởng nữa

Ben Nelson - một tên tuổi có tiếng trong cộng đồng doanh nhân, khởi nghiệp doanh nghiệp số ở Mỹ - trao đổi với Tuổi Trẻ nhân chuyến công tác ngắn ngày của ông tại VN trong tháng 4, bắt đầu từ một mô hình dạy học mới.

Sửa đổi những khiếm khuyết truyền thống

* Sau thành công với thương vụ Snapfish, ông tiếp tục với dự án thành lập ĐH chất lượng cao giá rẻ Minerva. Khởi nguồn câu chuyện ra sao?

- Sau khi tốt nghiệp trung học, tôi được nhận vào ĐH Pennsylvania (một trong các trường ĐH danh tiếng nhất nước Mỹ). Tuy đây là ngôi trường mơ ước của rất nhiều người, cha mẹ tôi rất tự hào, nhưng tôi lại thấy xót xa vì ông bà phải dành gần trọn số tiền tiết kiệm cả đời để tôi đóng học phí.

Vào những năm 1990, học phí ĐH này khoảng 25.000 USD mỗi năm. Tôi băn khoăn vì thấy học phí quá cao so với số tiền người học bỏ ra, nhiều trường thậm chí không truyền tải được thông điệp thật sự của giáo dục là đào tạo người học có khả năng tự nghiên cứu, tìm tòi tri thức và thích nghi với sự thay đổi chóng mặt của xã hội.

Tôi rất bức bối về vấn đề này thời điểm đó, nhưng không thể thay đổi được điều gì. Ý tưởng về một trường ĐH chất lượng cao, học phí rẻ và tận dụng tối đa các lợi ích của công nghệ manh nha xuất hiện trong đầu.

Khi đi làm và có điều kiện thuận lợi, tôi quyết định hiện thực hóa giấc mơ năm nào với tham vọng sửa đổi những khiếm khuyết trong mô hình giáo dục truyền thống.

* Người thân của ông nghĩ gì khi nghe ông kể về ý tưởng này?

- Giống như phản ứng của rất nhiều người khác, họ cho rằng đây là một ý tưởng tuyệt vời nhưng hoàn toàn bất khả thi. Tôi lại nghĩ điều chưa có ai làm không có nghĩa là tôi sẽ nắm chắc thất bại, đó chỉ là định kiến của chính chúng ta.

Không thể nói nhiệm vụ “bất khả thi” nếu chúng ta chưa từng cố gắng làm hết mình.

Năm 2016, tỉ lệ nhận sinh viên của chúng tôi là 1,9%, tỉ lệ nhận giáo sư ứng tuyển là 1,2%, trong đó rất nhiều người đến từ Harvard, Stanford, MIT... Con số này chứng tỏ xã hội đã ghi nhận vai trò của chúng tôi.

* Vì sao vậy?

- Minerva khác với mô hình các khóa học trực tuyến mở đại trà với những bài giảng được ghi và phát lại, trong khi sinh viên của Minerva sẽ được tương tác, học trực tiếp với giảng viên từ bất cứ nơi đâu thuận tiện (ký túc xá, sân trường), các em vẫn được tham gia những hoạt động ngoại khóa ở trường...

Mô hình giáo dục truyền thống chỉ làm một nhiệm vụ là cung cấp kiến thức đến người học, trong khi hiện nay với sự xuất hiện của Internet thì đây là điều chúng ta hoàn toàn có được, thậm chí không phải tốn đồng nào.

Chúng tôi có thể quản lý sát sao chất lượng học và dạy. Chẳng hạn với công nghệ riêng, chúng tôi có thể giám sát, hoàn toàn nắm rõ sinh viên nào phát biểu tích cực, sinh viên nào quá thụ động, giáo sư giảng dạy ra sao... để từ đó nhanh chóng can thiệp, giải quyết vấn đề.

Trí tuệ nhân tạo chỉ thắng người lười ảnh 1
Ông Ben Nelson

AI không thể thắng những bộ não cầu tiến

* Qua những chia sẻ của ông, tôi hình dung về một nơi mà ranh giới giữa thực và ảo bị xóa nhòa. Điều đó khiến tôi nghĩ về AI và câu chuyện công nghệ tối tân đang dần “quản lý” con người.

- Điều chúng tôi làm không hẳn là AI, mà chỉ là phân tích dữ liệu, dùng thuật toán để nắm rõ tình hình, từ đó giúp mọi người đưa ra những quyết định, giải pháp thông minh hơn. Ví dụ chúng tôi có một công cụ có thể “dò” được số thời gian trò chuyện hoặc tham gia thảo luận trong lớp của bất kỳ sinh viên nào.

Giáo sư chỉ cần dùng công cụ này sẽ biết được sinh viên nào tham gia thảo luận tích cực, sinh viên nào không... Điều chúng tôi làm giúp con người phát triển ở một “tầm” mới, khai phá tối đa tiềm năng của họ.

* Ông nghĩ gì khi dần có một số minh chứng thể hiện máy móc, AI thông minh hơn con người?

- Đúng là có một số câu chuyện được nêu ra để nói về việc máy móc, AI có những bước phát triển đáng kinh ngạc và thông minh hơn so với con người, chẳng hạn như trong chơi cờ, đánh golf, phân tích dữ liệu...

Tuy nhiên, tôi cho rằng sự tiến triển của AI trong thập kỷ qua vẫn còn hạn chế và không đáng lo ngại. Cá nhân tôi lại thấy lạc quan, có góc nhìn tích cực với AI hay những gì công nghệ đang mang lại cho con người.

Chẳng hạn như trong lĩnh vực thông tin liên lạc, trước đây con người muốn liên lạc với nhau phải viết thư, sau đó điện thoại xuất hiện và giờ chúng ta lại có email, mạng xã hội...

Công nghệ giúp chúng ta làm được những điều tưởng chừng không thể làm trong quá khứ. Thật ra, còn khá sớm để chúng ta ngồi tiên đoán, lo sợ những giả thuyết về sự ảnh hưởng lớn của AI, so sánh AI với trí tuệ con người ở thời điểm hiện tại.

* Nhưng rất dễ nhận ra máy móc khiến con người dần trở nên bị lệ thuộc ở nhiều cấp độ, nó còn khiến tỉ lệ thất nghiệp gia tăng... Những điều này rõ ràng rất đáng lo ngại.

- Tôi thừa nhận mình chưa đủ giỏi để có thể hiểu hết các vấn đề của AI, nhưng tôi nghĩ AI chỉ có thể chiến thắng những con người lười lao động, quá ỷ lại vào công nghệ chứ không thể lấn lướt những bộ não siêu việt, chăm chỉ và cầu tiến của con người.

Trong quá khứ cũng từng có nhiều tranh cãi về vai trò của điện thoại hay email, nhưng cuối cùng mọi thứ đều tiến triển tốt đẹp. Sự phát triển của máy móc, công nghệ tốt hay xấu hoàn toàn phụ thuộc vào ý thức của con người.

Và một lần nữa, với cuộc cách mạng máy móc, AI sẽ buộc giáo dục truyền thống phải thay đổi, “lột xác”.

Tin liên quan
Có thể bạn quan tâm
Khởi động chiến dịch bóc gỡ mã độc quy mô lớn

Khởi động chiến dịch bóc gỡ mã độc quy mô lớn

VietTimes – “Rà soát và bóc gỡ mã độc trên toàn quốc năm 2020” là chiến dịch vì cộng đồng, cung cấp các công cụ kiểm tra, xử lý và bóc gỡ mã độc nhằm đảm bảo an toàn cho người dùng trên không gian mạng Việt Nam, thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia.