Theo Nghị quyết, đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội dài khoảng 349 km, đi qua 7 tỉnh, thành phố gồm Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ. Dự án được đầu tư bằng hình thức đầu tư công, chia thành các dự án thành phần.
Sơ bộ tổng mức đầu tư dự án là hơn 288.200 tỷ đồng, từ ngân sách nhà nước bố trí trong các kỳ kế hoạch đầu tư công trung hạn và các nguồn vốn hợp pháp khác.
Trong đó, dự kiến khoảng hơn 61.300 tỷ đồng từ ngân sách trung ương giai đoạn 2026-2030 để đầu tư tuyến chính cao tốc, với chiều dài khoảng 116 km thuộc địa phận 4 tỉnh, thành phố gồm Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng và Bắc Ninh.
Dự án áp dụng công nghệ tiên tiến, hiện đại, bảo đảm yêu cầu về an toàn, đồng bộ, chất lượng và hiệu quả; khuyến khích ứng dụng công nghệ cao trong khảo sát, thiết kế, thi công, thích ứng với biến đổi khí hậu. Việc thu phí trong khai thác, vận hành được thực hiện bằng hình thức thu phí điện tử không dừng.
Về tiến độ, dự án được chuẩn bị đầu tư từ năm 2026, thực hiện từ năm 2027 và phấn đấu hoàn thành toàn tuyến trước năm 2035.
Các dự án thành phần sử dụng ngân sách trung ương được cân đối vốn giai đoạn 2026-2030 cơ bản hoàn thành năm 2030, đưa vào vận hành, khai thác năm 2031. Với các dự án thành phần sử dụng ngân sách địa phương, các địa phương căn cứ khả năng cân đối vốn để chủ động triển khai.
Cho phép chỉ định thầu
Nghị quyết cho phép áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù đối với dự án. Trong thời gian Quốc hội không họp, Quốc hội ủy quyền cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án, trừ trường hợp tăng phần vốn ngân sách trung ương bố trí cho dự án phải trình Quốc hội quyết định và trường hợp tăng phần vốn ngân sách địa phương do địa phương xem xét, quyết định.
Dự án không phải thẩm định, đánh giá nguồn vốn và khả năng cân đối vốn theo quy định của Luật Đầu tư công.
Về bồi thường, tái định cư, UBND cấp tỉnh nơi dự án đi qua chủ động bố trí, xây dựng khu tái định cư trên cơ sở hồ sơ thiết kế sơ bộ trong Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư.
UBND cấp tỉnh được phép quyết định thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khu vực bãi đổ chất thải xây dựng trong hồ sơ khảo sát dự án và bàn giao mặt bằng cho nhà thầu để đổ chất thải xây dựng. Việc quản lý các bãi đổ chất thải xây dựng được thực hiện theo quy định của pháp luật về đất đai, môi trường và các quy định liên quan.
Nghị quyết cho phép áp dụng hình thức chỉ định thầu đối với các gói thầu thuộc dự án, với trình tự, thủ tục thực hiện theo quy định của pháp luật về đấu thầu.
Trường hợp việc lập, thẩm định, phê duyệt dự án có nội dung khác với quy hoạch có liên quan, dự án được phê duyệt mà không phải thực hiện thủ tục điều chỉnh quy hoạch. Sau khi dự án được phê duyệt, các quy hoạch liên quan phải được rà soát, điều chỉnh, cập nhật và công bố.
Đối với nguồn thu từ việc phát triển các khu đô thị, khu chức năng xung quanh tuyến đường, sau khi trừ chi phí tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và các chi phí liên quan theo quy định, chính quyền địa phương cấp tỉnh được giữ lại một phần để nộp vào ngân sách địa phương, phần còn lại nộp ngân sách trung ương.
Chính phủ được giao quy định cụ thể về tỷ lệ phân chia và phương thức thực hiện.
Ngoài ra, Chính phủ được giao xem xét, quyết định chuyển đổi hình thức đầu tư các dự án thành phần mà không phải thực hiện thủ tục quyết định chủ trương đầu tư; tổng hợp, báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.
Trước khi Quốc hội biểu quyết, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết.
Theo Bộ trưởng, Bộ Xây dựng đã nghiên cứu tổng thể phương án đầu tư toàn tuyến Vành đai 5 - Vùng Thủ đô, xác định đây không chỉ là một tuyến đường đơn lẻ mà còn là trục kết nối liên vùng, công trình hạ tầng chiến lược nhằm mở rộng không gian phát triển mới của Vùng Thủ đô.
Trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, Chính phủ đã cân nhắc nhiều phương án phân kỳ đầu tư phù hợp với khả năng cân đối vốn, đồng thời đề xuất Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư một lần đối với toàn tuyến để tạo cơ sở pháp lý cho Bộ Xây dựng và các địa phương triển khai thống nhất, đồng bộ, tránh tình trạng cắt khúc, chắp vá.
Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, cách làm này vừa bảo đảm thận trọng, khả thi, vừa giữ được tầm nhìn dài hạn. Chính phủ đề nghị Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư để tuyến đường sớm được hình thành, mở ra không gian và động lực phát triển mới cho Vùng Thủ đô Hà Nội và cả nước.
