Ông D.T.Đ (50 tuổi, xã Nam Cát Tiên, huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai) nuôi 2 con chó và 1 con mèo. Đầu tháng 11/2023, trong lúc chúng cắn nhau, ông Đ. can ngăn rồi bị con mèo cắn vào ngón tay. Hôm đó, ông Đ. chỉ rửa vết thương bằng nước, không tiêm vắc xin phòng bệnh dại.
Sau 1 năm bị mèo cắn, mới đây, ông Đ. đã tử vong khi phát triệu chứng.
100% người mắc bệnh dại đều tử vong
Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) cho biết từ đầu năm 2024 đến nay, cả nước có hơn 80 người tử vong do bệnh dại, tại 33 tỉnh, thành phố. Những địa phương có số người tử vong do bệnh dại cao là Bình Thuận (10 trường hợp), Đắk Lắk (7 trường hợp), Nghệ An (7 trường hợp), Gia Lai (6 trường hợp).
Trước đó, Bộ Y tế đã cảnh báo khi những tháng đầu 2024, số người tử vong do bệnh dại tăng đột biến. Trong đó, nhiều trường hợp là trẻ em dưới 5 tuổi bị chó, mèo cắn ở vùng đầu, mặt, gây thương tích nặng ở khu vực gần thần kinh trung ương.
Theo Cục Y tế dự phòng, bệnh dại là mối nguy hiểm với sức khỏe, tính mạng con người và có tỷ lệ tử vong rất cao, là 100%. Bệnh dại lây truyền từ động vật sang người do vi rút dại gây ra. 95% các trường hợp tử vong ở châu Phi và châu Á.
Đông Nam Á là điểm nóng về bệnh dại với số lượng chó thả rông lớn, tỷ lệ tiêm phòng dại trên đàn vật nuôi (chó, mèo) thấp cùng tình trạng buôn bán thịt chó, mèo phổ biến tại một số quốc gia.
Phát hiện sớm và xử trí, tiêm phòng kịp thời là rất quan trọng để ngăn ngừa tử vong. Việc tiêm vắc xin phòng dại đã được chứng minh là hiệu quả, tiết kiệm hơn rất nhiều so với điều trị sau phơi nhiễm để ngăn ngừa tử vong bệnh dại ở người.
Tại Việt Nam, nguồn chính gây bệnh dại là chó, mèo. Giai đoạn 2017 - 2021, trung bình hàng năm ghi nhận khoảng hơn 70 trường hợp tử vong; là bệnh truyền nhiễm có số người tử vong cao nhất và hầu hết các địa phương trên cả nước đều ghi nhận các trường hợp tử vong do bệnh dại ở người.
Có nhiều nguyên nhân gây tử vong do bệnh dại ở người: Người bị động vật nghi dại cắn không tiêm vắc xin phòng dại, huyết thanh kháng dại, hoặc tiêm muộn, không đủ liều, không đúng chỉ định, tự điều trị, dùng thuốc nam; công tác quản lý đàn chó, mèo còn lỏng lẻo, tỷ lệ bao phủ vắc xin phòng dại trên đàn chó mèo thấp (chỉ khoảng 50% tổng đàn chó, mèo).
Nguy cơ lây truyền bệnh dại từ động vật sang người vẫn rất lớn, khả năng tiếp tục ghi nhận các trường hợp tử vong do bệnh dại ở người vẫn rất cao.
Làm gì để phòng bệnh dại?
Bệnh dại chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, tuy nhiên hoàn toàn có thể phòng tránh được. Vì thế, Cục Y tế dự phòng khuyến cáo người dân chủ động thực hiện các nội dung sau:
1. Tiêm vắc xin phòng dại cho tất cả chó, mèo; người dân nuôi chó, mèo cần tiêm vắc xin phòng dại đầy đủ và tiêm nhắc lại theo khuyến cáo của ngành thú y.
2. Không đùa nghịch, chọc phá chó mèo; tránh tiếp xúc với chó, mèo có biểu hiện bất thường, nhất là với trẻ em.
3. Khi bị chó, mèo cắn:
a) Vệ sinh và khử trùng vết thương: rửa vết thương ngay lập tức bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong 15 phút. Nếu không có xà phòng, rửa vết thương bằng nước; sau đó sát trùng vết thương bằng cồn 70% hoặc thuốc sát khuẩn. Không băng kín vết thương và hạn chế làm dập vết thương.
b) Tiêm vắc xin phòng bệnh dại và/hoặc huyết thanh kháng dại ngay sau khi bị chó hoặc mèo cắn. Để vắc xin phòng bệnh dại có hiệu quả cần tiêm vắc xin đầy đủ trong thời gian ủ bệnh, trước khi các triệu chứng bệnh dại xuất hiện theo hướng dẫn của cán bộ y tế. Tuyệt đối không tự điều trị hoặc nhờ thầy lang chữa trị.
4. Hạn chế tối đa việc buôn bán, giết mổ chó, mèo để giảm nguy cơ, rủi ro tiếp xúc trực tiếp với vi rút dại từ chó, mèo.
5. Trường hợp có nguy cơ mắc bệnh dại, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để khám, tư vấn và xử lý kịp thời.
