Một chiến dịch tháo gỡ và cải hoán
Những đoạn video mới được công bố cho thấy các nhà máy tại Trung Quốc tháo rời hàng loạt card đồ họa chơi game GeForce RTX 5090 của Nvidia, lấy chip xử lý và bộ nhớ để lắp ráp thành card chuyên dụng phục vụ máy chủ AI. Hoạt động cải hoán quy mô công nghiệp này được cho là một phần của thị trường cung ứng linh kiện AI nằm ngoài các kênh phân phối chính thức.
Một số người thắc mắc vì sao dòng card đồ họa cao cấp GeForce RTX 5090 gần như biến mất khỏi các kệ hàng bán lẻ, câu trả lời có thể nằm ở những cơ sở cải hoán công nghiệp tại Trung Quốc. Các video cho thấy thị trường xám cung ứng linh kiện cho ngành AI tại nước này có quy mô lớn hơn nhiều so với tưởng tượng.
Mặc dù GeForce RTX 5090 không được phép bán chính thức tại Trung Quốc, nhưng dòng card này vẫn đang được cải biến để trở thành linh kiện chủ lực cho các hệ thống AI. Video cho thấy những công nhân lành nghề tháo các chip GPU cao cấp GB202 cùng bộ nhớ GDDR7 khỏi card đồ họa, sau đó chuyển chúng sang những card chuyên dụng cho máy chủ, sử dụng thiết kế hai khe cắm và hệ thống tản nhiệt dạng quạt lồng sóc.
Những card GeForce RTX 5090 được cải hoán này sau đó được lắp vào các tủ máy chủ mật độ cao, trở thành thành phần của những cụm máy tính phục vụ các mô hình AI quy mô lớn.
Quy mô và tốc độ của hoạt động tháo lắp, cải biến khiến người xem kinh ngạc. Công nhân xử lý những card RTX 5090 mới ngay trên dây chuyền sản xuất, tiến hành kiểm tra, thử nghiệm, đóng gói lại rồi chuyển tới khách hàng như các trung tâm dữ liệu và phòng thí nghiệm AI.
Theo bài viết trên Tom’s Hardware, Nvidia đã ngừng sản xuất GeForce RTX 5090 để chuyển sang các dòng GPU chuyên nghiệp có biên lợi nhuận cao hơn, chẳng hạn RTX Pro 6000 sử dụng kiến trúc Blackwell.
Trong khi đó, các nhà máy cải hoán quy mô lớn tại Trung Quốc vẫn hoạt động hết công suất. Nguồn cung chuyển hướng, kết hợp với hoạt động thu gom và tái sử dụng linh kiện trên thị trường xám, được cho là nguyên nhân khiến lượng RTX 5090 tồn kho tại các nhà bán lẻ Mỹ gần như cạn kiệt.
Giá RTX 5090 vì thế bị đẩy lên gần 10.000 USD/chiếc, khiến phần lớn game thủ thông thường không còn đủ khả năng mua dòng card đồ họa này.
Doanh nghiệp Trung Quốc tháo card chơi game để làm phần cứng AI thế nào?
Hoạt động này được diễn ra quy mô lớn theo quy trình khép kín.
Bước 1: Thu gom card đồ họa bán lẻ. RTX 5090 sử dụng GPU GB202 thuộc kiến trúc Blackwell, đi cùng bộ nhớ 32 GB GDDR7. Đây là phần cứng mạnh, vốn được thiết kế cho máy tính cá nhân cao cấp, nhưng cũng có thể được tận dụng cho nhiều tác vụ AI.
Bước 2: Tách GPU và chip nhớ khỏi bo mạch. Công nhân sử dụng thiết bị gia nhiệt và dụng cụ chuyên dụng để tháo các linh kiện hàn kiểu BGA. Đây là công đoạn đòi hỏi kỹ thuật cao: nhiệt độ và quy trình không phù hợp có thể làm hỏng GPU, chip nhớ hoặc mối hàn.
Bước 3: Lắp lên bo mạch chuyên dụng cho máy chủ. Bo mạch mới được thiết kế để phù hợp với khung máy chủ, hệ thống cấp điện và luồng khí làm mát. Tản nhiệt dạng quạt lồng sóc hai khe giúp bố trí nhiều card sát nhau hơn so với thiết kế ba hoặc bốn khe của card chơi game.
Đây là một hình thức tái sử dụng GPU cao cấp bằng cách cải hoán phần cứng, chứ không phải Trung Quốc tự chế tạo được một GPU tương đương từ đầu.
Điểm đáng chú ý nhất không nằm ở thao tác tháo chip, mà ở khả năng tổ chức một chuỗi công việc gồm thu gom linh kiện, thiết kế bo mạch, lắp ráp, kiểm tra và phân phối thành sản phẩm phục vụ khách hàng AI.
Nếu thực hiện ổn định ở quy mô lớn, mô hình này có thể biến những card vốn dành cho game thủ thành nguồn cung phần cứng tính toán thay thế.
Các GPU trung tâm dữ liệu cao cấp có thể sở hữu dung lượng bộ nhớ lớn hơn, băng thông bộ nhớ cao và kết nối liên GPU chuyên dụng. Những yếu tố đó đặc biệt quan trọng khi huấn luyện mô hình rất lớn trên nhiều GPU.
Do đó, cải hoán RTX 5090 có thể giúp bổ sung năng lực tính toán, nhưng không tự động tạo ra một cụm máy chủ tương đương hệ thống AI chuyên nghiệp của Nvidia.
Vụ việc này gây chú ý không chỉ vì card đồ họa RTX 5090 tăng giá, mà còn vì nó cho thấy một nghịch lý trong cuộc cạnh tranh AI Mỹ – Trung: khi bị hạn chế tiếp cận những bộ xử lý AI chuyên dụng, doanh nghiệp Trung Quốc có động lực tìm cách tận dụng các linh kiện vốn được thiết kế cho thị trường khác.
Tuy nhiên, việc cải hoán RTX 5090 có giá trị đến đâu đối với năng lực AI Trung Quốc, và liệu hoạt động này có đủ sức làm đảo lộn các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ hay không là điều cần bàn thêm.
Video do trang công nghệ Hong Kong HKEPC chia sẻ ngày 23/10/2026 cho thấy nhiều card RTX 5090 của các hãng khác nhau được tháo rời. GPU và chip nhớ được lấy khỏi bo mạch gốc rồi chuyển sang bo mạch tùy biến với thiết kế tản nhiệt phù hợp hơn cho máy chủ. Các hãng truyền thông công nghệ như VideoCardz và Notebookcheck đều đã đưa tin về đoạn video này.
Điều này cho thấy: Có bằng chứng trực tiếp về một cơ sở tại Trung Quốc đang tháo dỡ và cải hoán nhiều card RTX 5090 theo quy trình tương đối chuyên nghiệp; có cơ sở để suy luận: thiết kế mới giúp lắp GPU trong các máy chủ có mật độ linh kiện cao hơn, phục vụ tính toán AI. Tuy nhiên, chưa được chứng minh quy mô sản xuất thực tế trên toàn Trung Quốc, tổng số card đã được cải hoán, nguồn cung cấp card, tỷ lệ sản phẩm hoạt động ổn định và mức đóng góp của hoạt động này vào tình trạng khan hiếm RTX 5090 trên thị trường quốc tế. XenoSpectrum cũng lưu ý rằng video chưa đủ để xác định cơ sở này sản xuất hàng chục nghìn card mỗi năm hay chỉ xử lý một lô hàng lớn.
Nói cách khác, đây là bằng chứng đáng chú ý về một tuyến cải hoán phần cứng, nhưng chưa phải bằng chứng đầy đủ về quy mô toàn ngành công nghiệp AI Trung Quốc.
Kiểm soát xuất khẩu chip tiên tiến của Mỹ liệu có bị vô hiệu hóa?
Đây là khía cạnh đáng quan tâm nhất. Mỹ áp đặt hạn chế xuất khẩu đối với nhiều loại chip tính toán tiên tiến sang Trung Quốc. Trong bối cảnh các GPU trung tâm dữ liệu mạnh bị hạn chế tiếp cận, những linh kiện có hiệu năng cao và bộ nhớ lớn trở thành nguồn tài nguyên có giá trị.
RTX 5090 bản tiêu chuẩn không được phân phối chính thức tại Trung Quốc như ở các thị trường được phép. MSI từng tuyên bố các card RTX 5090 tiêu chuẩn xuất hiện tại Trung Quốc không đến từ kênh phân phối được hãng ủy quyền, mà được đưa vào qua các tuyến không chính thức hoặc nhập khẩu song song.
Vụ cải hoán RTX 5090 đặt ra ba vấn đề: Thứ nhất, kiểm soát sản phẩm cuối cùng chưa chắc kiểm soát được mọi tuyến linh kiện. Một card có thể được bán ở thị trường thứ ba trước khi được chuyển tới nơi khác. Việc truy xuất nguồn gốc và kiểm soát các khâu trung gian trở nên khó khăn hơn.
Thứ hai, hạn chế nguồn cung có thể làm tăng động lực buôn bán không chính thức. Khi nhu cầu AI lớn nhưng nguồn cung hợp pháp bị thu hẹp, chênh lệch giá tạo cơ hội cho các nhà trung gian.
Thứ ba, cải hoán làm thay đổi hình dạng sản phẩm, không xóa bỏ nguồn gốc của GPU. Việc tháo chip rồi hàn lên bo mạch mới không tự động khiến linh kiện đó nằm ngoài các quy định xuất khẩu. Tính hợp pháp phụ thuộc vào nơi xuất xứ, tuyến giao dịch, các bên tham gia và quy định áp dụng.
Vì thế, chưa thể kết luận rằng hoạt động này đã làm vô hiệu hóa các biện pháp kiểm soát của Mỹ. Nhưng nó cho thấy việc thực thi các biện pháp đó không chỉ phụ thuộc vào Nvidia hay nhà sản xuất card, mà còn vào hệ thống phân phối toàn cầu và khả năng truy xuất nguồn gốc.
Theo Creaders, Tom’s Hardware, Videocardz
