Tỷ phú Elon Musk xác nhận SpaceX đã hạn chế tốc độ dịch vụ Internet vệ tinh Starlink tại Ukraine, sau khi Kiev bị cáo buộc sử dụng dịch vụ thương mại này cho các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV). Sự việc làm dấy lên lo ngại về mức độ phụ thuộc của quân đội Ukraine vào hạ tầng vệ tinh do doanh nghiệp Mỹ vận hành, trong bối cảnh các hoạt động hậu cần, liên lạc và tác chiến ở tiền tuyến chịu ảnh hưởng.
Tỷ phú Elon Musk hôm 24/10 cho biết công ty SpaceX của ông đã hạn chế tốc độ dịch vụ Internet vệ tinh Starlink tại Ukraine, gây gián đoạn một phần hoạt động mà Kiev phụ thuộc vào để chống lại Nga.
Tuyên bố của Musk trên mạng xã hội được đưa ra sau khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky thông báo nước này đã khôi phục tốc độ truy cập Starlink và Starshield về mức trước khi các biện pháp hạn chế được áp dụng. Những gián đoạn này đã ảnh hưởng đến hoạt động tại tiền tuyến trong hơn một tuần.
Từ tuần trước, câu hỏi về bên ra lệnh gián đoạn hệ thống Internet vệ tinh do Musk phát triển vẫn chưa có lời giải rõ ràng. Ukraine đã dựa vào hệ thống này trong nhiều năm để đối phó với các cuộc tấn công của Nga.
“Tốc độ hiện đã trở lại mức cần thiết”, Tổng thống Zelensky viết trên mạng xã hội. Ông cho biết quá trình khôi phục bắt đầu trong đêm và đến sáng thứ Bảy đã đạt mức đủ đáp ứng nhu cầu, giúp cải thiện hoạt động hậu cần ở tiền tuyến cũng như khả năng phòng thủ trước các máy bay không người lái Shahed sử dụng động cơ phản lực của Nga.
Sau khi Ukraine thông báo các dịch vụ đã được khôi phục, Musk lên tiếng về những biện pháp hạn chế tốc độ bắt đầu từ tuần trước. Trong bài đăng trên mạng xã hội hôm thứ Bảy, CEO SpaceX xác nhận công ty đã chủ động giới hạn tốc độ dịch vụ Starlink.
“Việc sử dụng Starlink, một dịch vụ thương mại dân sự, cho các cuộc tấn công bằng UAV nhằm sát hại con người chưa bao giờ được cho phép và cũng không nên được phép”, Musk tuyên bố.
Ông cáo buộc quân đội Ukraine đã vi phạm điều khoản sử dụng Starlink khi dùng dịch vụ này cho các cuộc tấn công bằng UAV nhằm sát hại con người. Theo ông, lỗ hổng cho phép hoạt động đó đã được khắc phục từ tuần trước.
Tuy nhiên, Musk khẳng định chính phủ Mỹ kiểm soát mọi thay đổi liên quan đến Starshield – phiên bản cấp quân sự của hệ thống Starlink, đóng vai trò nền tảng trong hoạt động UAV và liên lạc của Ukraine.
Ông cũng bảo vệ vai trò của SpaceX trong việc tăng cường năng lực phòng thủ cho Ukraine kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện vào tháng 2/2022.
Các biện pháp hạn chế Starshield được áp dụng tuần trước đã khiến giới chức quân sự và chính phủ Ukraine lo ngại. Một số chỉ huy báo cáo tình trạng mất UAV và các nhiệm vụ tác chiến bị gián đoạn.
Việc khôi phục dịch vụ diễn ra trong bối cảnh Mỹ thúc đẩy một nỗ lực ngoại giao mới nhằm chấm dứt chiến tranh. Nga hôm thứ Tư đồng ý nối lại các cuộc đàm phán ba bên với Washington và Kiev vào tháng tới.
Hôm thứ Sáu, Kiev và Moscow cũng nhất trí về một thỏa thuận ngừng bắn cục bộ quanh Oleshky, thị trấn bị chiến tranh tàn phá và hiện nằm dưới sự kiểm soát của Nga tại tỉnh Kherson, miền Nam Ukraine. Thỏa thuận được cho là do Đệ nhất phu nhân Mỹ Melania Trump làm trung gian.
Vụ việc càng làm gia tăng căng thẳng giữa Kiev và Washington, trong bối cảnh quan hệ hai bên vốn đã chịu sức ép sau thông tin Tổng thống Mỹ Donald Trump đạt thỏa thuận với Moscow về nhập khẩu dầu diesel từ Nga. Ukraine xem động thái này là sự phản bội.
Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Yevhenii Khmara ghi nhận vai trò của “đối thoại trực tiếp” và hoạt động ngoại giao của Tổng thống Zelensky với Washington. Ông nhấn mạnh kết quả quan trọng nhất là những tác động tích cực đối với tiền tuyến, quân đội, hoạt động của UAV, công tác hậu cần và liên lạc.
Tổng thống Trump khẳng định ông không phải người đưa ra quyết định hạn chế dịch vụ, đồng thời cho rằng không nên đổ lỗi cho ông Musk.
Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance đã đưa ra những phát biểu gợi ý về sự phối hợp giữa Nhà Trắng và ông Musk. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đều phủ nhận chính quyền Mỹ có liên quan đến quyết định này.
Ukraine tiếp tục tấn công các mục tiêu công nghiệp trên lãnh thổ Nga
Trong một diễn biến khác, giới chức địa phương Ukraine hôm thứ Bảy cho biết một người thiệt mạng và hai người bị thương trong vụ tấn công bằng tên lửa nhằm vào thành phố Lozova, thuộc tỉnh Kharkov.
Tại bán đảo Crimea đang do Nga kiểm soát, chính quyền do Moscow bổ nhiệm ở nhiều thành phố thông báo xảy ra tình trạng mất điện hôm thứ Bảy, sau các cuộc tấn công của Ukraine trong đêm.
Tổng tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang Ukraine hôm thứ Bảy cho biết quân đội nước này đã tập kích một nhà máy hóa chất tại thành phố Tolyatti của Nga. Cơ sở này sản xuất các vật liệu được sử dụng trong nhiên liệu tên lửa.
Thị trưởng Tolyatti, ông Ilya Sukhikh, xác nhận cuộc tấn công diễn ra trong đêm đã gây hư hại cho các cơ sở công nghiệp tại thành phố.
Quân đội Ukraine cũng xác nhận đã tấn công một nhà máy điện tử ở thành phố Oryol của Nga vào hôm thứ Bảy.
Giới chức địa phương tại Oryol cho biết ba người thiệt mạng trong cuộc tấn công hôm thứ Sáu. Theo Bộ Tổng tham mưu Ukraine, nhà máy này sản xuất các linh kiện phục vụ chế tạo tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo mà Nga sử dụng để tập kích các thành phố của Ukraine.
Các UAV Ukraine còn vươn tới tỉnh Omsk, thuộc vùng Tây Siberia của Nga, cách biên giới Ukraine hơn 2.000 km.
Thống đốc tỉnh Omsk, ông Vitaly Khotsenko, cho biết các UAV đã tiếp cận “một trung tâm công nghiệp ở phía Bắc”.
Trong khi đó, sàn thương mại điện tử Ozon của Nga hôm thứ Bảy thông báo trung tâm hậu cần của doanh nghiệp tại Omsk đã bị UAV tấn công, nhưng không có thương vong. Ozon là đối thủ cạnh tranh của Wildberries, một doanh nghiệp có các cơ sở cũng từng trở thành mục tiêu trong những cuộc tấn công của Ukraine.
Theo SCMP, AP
