Mỹ có thể bỏ cấm vận vũ khí Việt Nam trong chuyến thăm của Obama

VietTimes -- Mỹ có thể đưa ra một quyết định lịch sử là dỡ bỏ cấm vận vũ khí đối với Việt Nam nhân chuyến công du của tổng thống Mỹ Barack Obama vào tháng tới, tạp chí The Diplomat (Nhật Bản) cho biết.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng với Tổng thống Mỹ Barack Obama tại Nhà Trắng trong chuyến thăm Mỹ tháng 7/2015

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng với Tổng thống Mỹ Barack Obama tại Nhà Trắng trong chuyến thăm Mỹ tháng 7/2015

Quan hệ giữa hai sóng gió Mỹ-Việt đã cất cánh trong nhiệm kỳ của ông Obama, được nâng lên hàng đối tác toàn diện vào tháng 7/2013. Nhưng mặc dù việc hợp tác quốc phòng đã có những bước tiến đáng kể, trong đó có việc nới lỏng cấm vận vũ khí sát thương vào tháng 10/2014 và ký kết một hiệp định khung mới về quan hệ quốc phòng năm 2015, việc dỡ bỏ hoàn toàn cấm vận cho đến nay vẫn không được Washington đả động đến.

Vào thời điểm tổng thống Obama chuẩn bị đến thăm Việt Nam trong khuôn khổ vòng công du châu Á tháng tới, vấn đề bỏ cấm vận vũ khí đang được cả hai bên thảo luận – theo một nguồn tin ngoại giao. Về mặt công khai, các viên chức quốc phòng Mỹ vẫn giữ im lặng, một phần vì cần có quyết định của bộ Ngoại giao, sau khi thảo luận với các cơ quan hữu quan và có sự tham vấn của Quốc hội.

Hiện nay, việc chuẩn bị cho chuyến công du của ông Obama được hai nước chuẩn bị đang bước vào giai đoạn cuối. Chuyến thăm này của ông Obama đã được thông báo sau cuộc gặp gỡ giữa tổng thống Mỹ với thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng bên lề hội nghị thượng đỉnh Hoa Kỳ - ASEAN tại Sunnylands cách đây ít lâu.

Tuần trước, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Anthony Blinken đã đến Hà Nội, tiếp xúc với các quan chức Việt Nam trong đó có ngoại trưởng Phạm Bình Minh. Tuy không nói công khai, nhưng khi trò chuyện riêng, các quan chức tiết lộ rằng Việt Nam, nằm sát cạnh Trung Quốc, tiếp tục thúc đẩy quan hệ quốc phòng mạnh mẽ hơn với Mỹ - một phần không nhỏ là do thái độ hung hăng của Bắc Kinh tại Biển Đông.

Mới đây khi được tờ The Diplomat hỏi về tiềm năng quan hệ quốc phòng trong tương lai, kể cả việc bỏ toàn bộ cấm vận vũ khí, một quan chức Mỹ nói: «Các nước Đông Nam Á đều hướng về phía chúng tôi, cổ vũ Mỹ nên duy trì sự hiện diện mạnh mẽ hơn trong khu vực, và đặc biệt nên gắn bó hơn với họ. Điều này là đúng đối với trường hợp Việt Nam, việc này tạo nên sức bật cho Hà Nội trước Bắc Kinh».

Các viên chức Mỹ-Việt thông thạo vấn đề quốc phòng nhận định, cho dù cấm vận có được dỡ bỏ hay không, các hợp đồng quốc phòng lớn và việc chuyển giao mất không ít thời gian. Đó là do còn phụ thuộc nhiều yếu tố khác, như Việt Nam đang phải làm quen với các thủ tục Mỹ, so với các đối tác quốc phòng truyền thống như Nga.

Cho dù nhờ bỏ cấm vận từng phần, Mỹ có thể cung cấp các tàu tuần tra cho Việt Nam để tăng cường giám sát an ninh trên biển, theo The Diplomat, những lĩnh vực khác vẫn còn chậm chạp, chẳng hạn «Sáng kiến mới về an ninh hàng hải» của Washington. Và tất nhiên, theo luật kiểm soát viện trợ nước ngoài và xuất khẩu vũ khí, Bộ Ngoại Giao cũng phải báo cáo cho Quốc Hội Mỹ.

Việc bỏ toàn bộ cấm vận vũ khí sẽ là một sự kiện lịch sử, trong bối cảnh quan hệ quốc phòng Mỹ-Việt, và nói rộng hơn là quan hệ đối tác toàn diện. Phía Việt Nam lâu nay vẫn nói rằng sự chấm dứt cấm vận sẽ là dấu hiệu rõ ràng của việc bình thường hóa hoàn toàn quan hệ.

Thời điểm của quyết định này còn có ý nghĩa hơn, nếu được loan báo trong chuyến viếng thăm của tổng thống Obama. Như một viên chức Việt Nam đã chia sẻ với The Diplomat, đây là một năm chuyển tiếp đối với cả hai quốc gia, với Đại hội Đảng Việt Nam được tổ chức vào đầu năm và cuộc bầu cử tổng thống Mỹ vào tháng 11.

Động thái này còn có thể diễn ra ngay giữa một mùa hè đầy biến động ở Biển Đông - đặc biệt là phán quyết sắp tới trong vụ Philippines kiện Trung Quốc có thể được tuyên vào tháng 5 hay tháng 6, hay các hội nghị khu vực như Đối thoại Shangri- La ở Singapore vào đầu tháng 6 tới.

Ông Obama sẽ trở thành tổng thống Mỹ thứ ba đến thăm Việt Nam, trong lúc chỉ còn gần một năm là chấm dứt nhiệm kỳ. Theo The Diplomat, cả hai phía đều tìm kiếm những tiến triển trong các vấn đề khác trong chuyến viếng thăm này, từ những tồn tại từ thời kỳ chiến tranh cho đến Hiệp định TPP. «Vào tháng Năm, khi chiếc Air Force One hạ cánh trên đất Việt Nam, và tổng thống Obama vẫy chào người dân Việt, một lần nữa ông sẽ chứng tỏ rằng, những kẻ thù cũ có thể trở thành những người bạn thân thiết nhất», ông Blinken nói.