Đầu năm đi vay tiền “Ngân hàng địa phủ”

Hàng năm, cứ sau tết Nguyên đán, nhiều người dân Việt Nam lại có thói quen đến đền bà Chúa Kho (Bắc Ninh) – xưa nay được dân gian gọi là “ngân hàng địa phủ” để vay tiền, cầu mong một năm làm ăn phát đạt. Vì sao lại có tập tục này?

Di tích Đền Bà Chúa Kho (Bắc Ninh)

Di tích Đền Bà Chúa Kho (Bắc Ninh)

Đền Bà Chúa Kho nằm trên lưng chừng ngọn núi Kho, tại khu Cổ Mễ, Phường Vũ Ninh, TP Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh, cách trung tâm Hà Nội khoảng 25 km. Đây là khu di tích lịch sử có giá trị nằm trong quần thể di tích của khu Cổ Mễ, là nơi hàng năm nhân dân khắp cả nước hành hương mang tính tín ngưỡng.

Tương truyền, ngôi đền có liên quan đến sự kiện Lý Thường Kiệt lãnh đạo cuộc kháng chiến chống quân Tống năm 1076. Vào thời đó ở làng Cổ Mễ, núi Kho, Cầu Gạo... vốn là những nơi đặt kho lương thực của quân Lý ở bờ nam chiến tuyến Như Nguyệt (Sông Cầu). Núi Kho, núi Dinh, Thị Cầu cũng vốn là một vị trí chiến lược có thể kiểm soát con đường từ Lạng Sơn qua sông Cầu về Thăng Long xưa.

Đền Cổ Mễ thờ Bà Chúa Kho chính là nơi tưởng niệm một người phụ nữ Việt Nam đã khéo tổ chức sản xuất, tích trữ lương thực, trông nom kho tàng quốc gia trong thời kỳ trước và sau chiến thắng Như Nguyệt.

Bà Chúa Kho xuất thân từ một gia đình nghèo khó ở làng Quả Cảm gần đó. Sau khi lấy vua Lý, trở thành hoàng hậu, thấy ruộng đất ở đây bị hoang hoá, bà xin vua cho về làng chiêu dân lập ấp, khai khẩn ruộng hoang.

Bà có công giúp nhà Vua trong việc kinh bang đất nước, giữ gìn kho lương. Bà đã bị giặc giết trong lúc phát lương cứu đỡ dân làng vào ngày 12 tháng Giêng năm Đinh Tỵ (1077).

Đầu năm đi vay tiền “Ngân hàng địa phủ” ảnh 1

Tượng bà Chúa Kho

Cảm kích đối với tấm lòng bao dung của bà, nhà vua đã có chiếu phong cho bà là Phúc Thần, nhân dân Minh Lương của nước Đại Việt nhớ ơn và lập đền thờ ở vị trí kho lương sau chùa trước kia.

Công lao của bà đã được triều đại phong kiến ghi nhận qua việc sắc phong đền thờ bà là "Chủ khố linh từ" (Đền thiêng thờ bà Chúa Kho).

Ở thôn Cổ Mễ còn một ngôi đình và ngôi chùa cổ. Chùa Cổ Mễ có từ lâu đời. Ngày nay trong chùa còn ba pho tượng đá khá đẹp mang rõ phong cách điêu khắc thời Mạc. Chùa còn lại đến nay là kiến trúc thế kỷ XIX, làm theo kiểu chữ T chạm khắc công phu.

Đền Bà Chúa kho ở DTLSVH Tiên Sơn nhìn về hướng Bắc, phía trước đền là dải đồng lúa trũng, uốn khúc theo triền núi bên ngã ba Sông Lam,sôngla và dòng Minh Giang uốn lượn quanh làng,quanh năm dòng nước trong xanh. Ðền có kiến trúc thời Lê, được bố trí theo chiều dọc, chạy từ chân lên sườn núi Tiên Sơn.

Cũng giống như ở Cổ Mễ Bắc Ninh Cổng tam quan là công trình mở đầu cho cụm kiến trúc này. Các công trình kiến trúc chính của đền, chùa bao gồm sân đền, hai dải vũ, tòa tiền tế, hậu cung... Tất cả tạo thành một thể thống nhất, uy nghi.

Hàng năm trước đây nhân dân địa phương đều tổ chức ngày giỗ rất trang trọng với những nghi thức truyền thống sau này do bị phế tích lãng quên nên nghi thức lễ hội dần mai một, bây giờ mới dần khôi phục hồi sinh Đại lễ hội Đền Tiên Sơn được tổ chức trang nghiêm vào ngày 15 tháng giêng hàng năm./.

Hiện nay một số nhà nghiên cứu công bố các công trình khảo cứu khẳng định Đền Bà Chúa Kho ở Bắc Ninh không thờ một người phụ nữ trông kho lương thực và chỉ ra các ngôi đền ở Hà Nội, Hà Tĩnh, Nam Định mới thực sự thờ (một vài) thần mẫu trông coi kho lương của triều đình (Triều Trần, Triều Nguyễn).

Tuy nhiên các công bố này hầu như không đến với người dân. Hàng năm vẫn có hàng nghìn người từ các nơi trên khắp Việt Nam và nước ngoài hành hương đầu xuân về Bắc Ninh để cầu tài cầu lộc, quan trọng nhất là vay tiền Bà Chúa Kho, mong cho một năm mới công việc xuôi thuận, phát tài.

Đầu năm đi vay tiền “Ngân hàng địa phủ” ảnh 2

Lễ hội đền bà Chúa Kho, một trong những lễ hội tâm linh quan trọng đầu năm của người dân Việt Nam.

Người ta tin rằng đầu năm đến bà Chúa Kho vay tiền sẽ có may mắn trong làm ăn kinh doanh, số tiền vay tượng trưng sẽ trở thành tiền thật. Nguyên tắc là khi vay, người vay phải khấn vái nói rõ xin vay số tiền bao nhiêu, để làm gì, hứa ngày nào trả (1 năm, 3 năm hay 5 năm). Sau đó cuối năm hoặc đến hạn trả, dù có được như ý hay không, người vay vẫn phải sắm lễ trả nợ.

Lễ hội bà Chúa Kho chính thức khai hội vào ngày 14 tháng giêng âm lịch, song thực chất luôn đông đúc nhộn nhịp ngay từ sau tết Nguyên đán và kéo dài đến hết tháng giêng.

Theo ANTT.VN

Có thể bạn quan tâm