Nâng mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính
Theo Cổng thông tin điện tử Quốc hội, sáng 26/10, trình bày tóm tắt Tờ trình về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang nêu rõ luật này quy định về xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp xử lý hành chính, gồm 06 chương, 128 điều.
Về thời hiệu xử phạt và mức phạt tiền tối đa trong từng lĩnh vực, dự thảo Luật nâng thời hiệu xử phạt lên 2 năm hoặc 3 năm đối với một số lĩnh vực; nâng mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức; quy định cụ thể ngay trong dự thảo Luật mức tiền phạt tối đa trong từng lĩnh vực, trong đó, nâng mức phạt tiền tối đa đối với một số lĩnh vực.
Dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung về đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính, tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ; bổ sung trường hợp miễn trách nhiệm về hành vi vi phạm hành chính.
Về trình tự, thủ tục xử phạt, dự thảo hướng đến cắt giảm một số thủ tục không cần thiết, hoàn thiện quy định xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử. Đáng chú ý, cơ quan có thẩm quyền có thể xử phạt không lập biên bản đối với vi phạm được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ.
Các quy định về hoãn, giảm, miễn thi hành quyết định phạt tiền và nộp tiền phạt nhiều lần cũng được sửa đổi theo hướng tạo thuận lợi hơn cho cá nhân, tổ chức vi phạm. Dự thảo bổ sung các trường hợp được hoãn, miễn thi hành hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả để phù hợp thực tiễn.
Bổ sung biện pháp ngừng cung cấp điện, nước, Internet
Về các biện pháp cưỡng chế, dự thảo Luật bổ sung một số biện pháp cưỡng chế, gồm: tạm hoãn xuất cảnh; niêm phong trụ sở, địa điểm, cơ sở hoặc bộ phận cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước; tạm dừng đăng kiểm, đăng ký, cấp giấy phép điều khiển phương tiện; ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc thực hiện biện pháp ngăn chặn kỹ thuật, chặn truy cập.
Đồng thời, bổ sung các quy định chặt chẽ hơn tại dự thảo Luật về nguyên tắc, điều kiện áp dụng các biện pháp cưỡng chế để bảo đảm quyền con người, quyền công dân, không làm ảnh hưởng đến các cá nhân, tổ chức không liên quan đến hành vi vi phạm hành chính, nhất là đối với biện pháp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước và ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số.
Liên quan đến các biện pháp xử lý hành chính, sửa đổi quy định về điều kiện áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu và đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc để phù hợp thực tiễn; rút ngắn thời gian xem xét, quyết định áp dụng một số biện pháp xử lý hành chính; chuyển thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa đi cai nghiện bắt buộc sang Chủ tịch UBND cấp xã; sửa đổi cơ chế quản lý chặt chẽ hơn người bị đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính trong thời gian làm thủ tục áp dụng; chuyển thẩm quyền áp dụng cai nghiện ma túy tự nguyện tại cơ sở cai nghiện ma túy công lập, trường giáo dưỡng sang Trưởng Công an cấp xã.
Về biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý vi phạm hành chính, dự thảo bổ sung một số trường hợp tạm giữ người theo thủ tục hành chính; bỏ quy định về việc ra quyết định tạm giữ, quyết định trả lại tang vật, phương tiện, giấy phép, chứng chỉ hành nghề mà chỉ cần lập biên bản tạm giữ, biên bản trả lại; kéo dài thời hạn tạm giữ tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, giấy phép, chứng chỉ hành nghề đến khi ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính hoặc quyết định xử phạt được thi hành xong...
Đề nghị cân nhắc kỹ việc tăng thời hiệu, mức phạt tối đa
Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết cơ quan thẩm tra và các cơ quan tham gia cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Xử lý vi phạm hành chính.
Tuy nhiên, do dự thảo Luật có nhiều quy định liên quan đến hạn chế quyền con người, quyền công dân nên cần tiếp tục được rà soát thận trọng, kỹ lưỡng để quy định cụ thể ngay trong Luật, bảo đảm phù hợp với thẩm quyền của Quốc hội mà không giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm nguyên tắc đã được xác định tại khoản 2 Điều 14 của Hiến pháp.
Về đề xuất kéo dài thời hiệu xử phạt lên 3 năm đối với một số lĩnh vực, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị phân hóa cụ thể các lĩnh vực được áp dụng thời hiệu dài hơn, bảo đảm nguyên tắc vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và xử phạt nhanh chóng.
Cơ quan thẩm tra lưu ý, thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính có thể kéo dài đến 4 năm trong trường hợp vụ việc do cơ quan tiến hành tố tụng chuyển đến. Trong khi đó, thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự đối với tội phạm ít nghiêm trọng là 5 năm theo Bộ luật Hình sự. Vì vậy, việc kéo dài thời hiệu xử phạt hành chính có thể thu hẹp ranh giới pháp lý giữa vi phạm hành chính và tội phạm hình sự, làm tăng nguy cơ người vi phạm phải chịu trách nhiệm pháp lý nặng hơn. Nội dung này cần được cân nhắc kỹ lưỡng.
Về việc nâng mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính (từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức) (Điều 24) và mức phạt tiền tối đa trong các lĩnh vực (Điều 25), Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cho rằng nếu quy định mức phạt tiền quá cao thì bảo đảm tính răn đe, nhưng một số trường hợp có thể không phù hợp với khả năng tài chính thực tế của cá nhân và doanh nghiệp và sẽ không phát huy được hiệu quả.
Do đó, cần xem xét các giải pháp căn cơ hơn như áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả, áp dụng các hình thức phạt bổ sung (tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động…), tham khảo thêm kinh nghiệm nước ngoài để vừa tăng cường tính răn đe, phòng ngừa, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật. Đồng thời đề nghị tiếp tục nghiên cứu, chỉnh lý tên của các lĩnh vực để bảo đảm chính xác với nội hàm và rà soát mức phạt tối đa đối với từng lĩnh vực cụ thể để bảo đảm phù hợp với tình hình thực tiễn, yêu cầu của công tác phòng ngừa, đấu tranh với hành vi vi phạm pháp luật và tính khả thi.
Băn khoăn về việc ngừng cung cấp điện, nước, Internet
Về phát hiện vi phạm hành chính bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ và xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng việc sửa đổi, bổ sung các quy định này trong dự thảo Luật là cần thiết, phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, có các giải pháp phù hợp để người vi phạm kịp thời được thông báo về hành vi vi phạm của mình, bảo đảm quyền giải trình, khiếu nại, khởi kiện của người vi phạm, tránh việc tiếp tục vi phạm do không biết; đồng thời tăng cường trang thiết bị, chia sẻ dữ liệu, hoàn thiện phương thức, quy trình thực hiện để hạn chế việc người vi phạm vừa phải thực hiện các thủ tục trên môi trường điện tử song vẫn phải đến làm việc trực tiếp với cơ quan, người có thẩm quyền.
Đối với việc bổ sung vào dự thảo Luật một số biện pháp cưỡng chế (Điều 74), Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy một số biện pháp được đề xuất bổ sung vào dự thảo Luật như yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc thực hiện biện pháp ngăn chặn kỹ thuật, chặn truy cập đối với tổ chức, cá nhân là các biện pháp có mục đích nhằm đình chỉ, chấm dứt hành vi vi phạm chứ không thật sự phù hợp với tính chất cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt.
Chủ nhiệm Ủy ban Phan Chí Hiếu cũng cho biết biện pháp tạm dừng đăng kiểm phương tiện, tạm dừng đăng ký phương tiện, tạm dừng cấp giấy phép điều khiển phương tiện chỉ nhằm vào phương tiện, tài sản thay vì cá thể hóa và xác định đúng người thực hiện hành vi vi phạm là giải pháp chưa thật sự có tính căn cơ, toàn diện. Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đã yêu cầu các biện pháp được áp dụng phải thể hiện được đúng tính chất là biện pháp bảo đảm thi hành pháp luật. Do đó, đề nghị tiếp tục rà soát, chỉnh lý các quy định này của dự thảo Luật để bảo đảm tính phù hợp, khả thi.
