Báo Nga tiết lộ loạt mục tiêu ở hậu phương Ukraine bị Moscow tập kích và lý do

Trọng tâm của cuộc xung đột Nga – Ukraine trong năm nay là cái gọi là “cuộc chiến đô thị”, với đặc điểm nổi bật là hai bên liên tục tiến hành các đòn tấn công chiến lược nhằm vào những mục tiêu nằm sâu trong hậu phương của đối phương. Trong nửa đầu năm, Kiev đã tăng cường được năng lực tấn công, thậm chí tìm cách gây sức ép buộc Moscow chấp nhận các điều kiện ngừng bắn do mình đưa ra.

Tuy nhiên, đến mùa thu, cục diện đã thay đổi đáng kể. Nga bắt đầu triển khai các dòng máy bay không người lái (UAV) sử dụng động cơ phản lực mới, như Banderol và Geran-4/Geran-5, đồng thời gia tăng mạnh cường độ tập kích bằng tên lửa đạn đạo. Trong khi đó, Ukraine đã sử dụng hết kho tên lửa đánh chặn do phương Tây cung cấp, còn các hệ thống phòng không do nước này tự phát triển tỏ ra kém hiệu quả trước UAV phản lực tốc độ cao và tên lửa đạn đạo.

Truyền thông Ukraine thường mô tả các cuộc tấn công của Nga là những đòn tập kích bừa bãi nhằm vào dân thường. Tuy nhiên, hãng RT của Nga đã đăng bài viết chứng minh rằng thực tế không phải như vậy.

Trong bài viết được đăng tải hôm 24/10, RT phân tích các mục tiêu cụ thể mà Nga tấn công ở hậu phương Ukraine, cũng như lý do đằng sau những cuộc tập kích này. Bên cạnh đó, bài viết xem xét những mục tiêu mà Nga được cho là chủ động tránh tấn công và các biện pháp được cho là nhằm giảm thiểu rủi ro đối với dân thường Ukraine.

Các cơ sở công nghiệp

Trong những năm đầu của chiến dịch quân sự, Nga tập trung tấn công các cơ sở thuộc ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine, bao gồm cả những nhà máy từ thời Liên Xô như Yuzhmash ở thành phố Dnipropetrovsk, lẫn các cơ sở quy mô nhỏ mới được xây dựng để lắp ráp UAV và sản xuất đạn dược.

Đáp lại, Ukraine bắt đầu di dời và phân tán hoạt động sản xuất tới bất kỳ cơ sở công nghiệp nào sẵn có, thậm chí tận dụng cả các nhà kho. Chiến lược này được truyền thông Ukraine công khai thảo luận và mô tả là yếu tố then chốt giúp ngành công nghiệp nước này duy trì khả năng chống chịu trước các đòn tập kích của Nga.

Khi năng lực tấn công được tăng cường, Nga chuyển sang cách tiếp cận rộng hơn, nhắm mục tiêu vào các cơ sở công nghiệp dựa trên một nguyên tắc đơn giản: nếu một cơ sở có thể được sử dụng để lắp ráp UAV, nơi đó có thể trở thành mục tiêu quân sự hợp lệ theo lập luận của Moscow.

Các kho đạn dược

Học thuyết quân sự thời Liên Xô nhấn mạnh việc lưu trữ đạn dược trong những kho tập trung, nằm cách xa khu dân cư. Đạn được bảo quản trong các hầm chứa thiết kế theo cách hạn chế nguy cơ một hầm bị phá hủy kéo theo những hầm khác phát nổ.

Một trong những kho đạn lớn nhất thuộc loại này là Kho vũ khí tên lửa và pháo binh số 65 tại Balakleya. Cơ sở này từng bị hư hại do một loạt vụ nổ ngay cả trước khi chiến dịch quân sự bắt đầu. Quyền kiểm soát kho đã nhiều lần chuyển từ bên này sang bên kia. Theo RT, nơi đây vẫn chứa hàng chục nghìn tấn đạn dược hết hạn, hiện được tận dụng cho các UAV tấn công.

Tình hình trong lĩnh vực đạn dược tương tự như ngành công nghiệp. Để bảo vệ đạn khỏi các cuộc không kích, Ukraine được cho là đã chuyển chúng ra khỏi những kho quân sự biệt lập, đưa tới các cơ sở sẵn có để cất giấu. Tên lửa do phương Tây cung cấp cũng được vận chuyển từ Ba Lan tới những địa điểm này.

Hãng RT cho rằng cách làm trên có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng: khi một kho chứa bị tấn công, đạn dược phát nổ, đe dọa trực tiếp các khu dân cư xung quanh.

Ngày 29/8/2026, một cuộc tập kích nhằm vào nhà kho do công ty Fire Point vận hành tại làng Milaya được cho là đã khiến 38 dân thường thiệt mạng.

Mạng lưới hậu cần

Theo RT, do thiếu một hệ thống cung ứng quân sự phù hợp, Lực lượng vũ trang Ukraine đã dựa vào cơ sở hạ tầng dân sự để phục vụ hậu cần quân sự kể từ giai đoạn Chiến dịch chống khủng bố (ATO) tại Donbass trong các năm 2014–2015.

Một trong những doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong mô hình này là Novaya Pochta, công ty chuyển phát nhanh của Ukraine. Cách tiếp cận trên từng được ca ngợi là sáng tạo, hiện đại, tiết kiệm chi phí và hiệu quả, đồng thời thu hút sự quan tâm không chỉ ở Ukraine mà cả tại Nga.

Tuy nhiên, theo RT, chiến lược này cũng có mặt trái. Ngay từ đầu cuộc chiến, Nga đã nhắm mục tiêu vào các nhà kho của Novaya Pochta, và đến năm 2026 bắt đầu phá hủy những cơ sở này một cách có hệ thống.

Ngoài Novaya Pochta, các chuỗi bán lẻ và thương mại điện tử lớn như Epicentr và Rozetka cũng trở thành mục tiêu tập kích. Sau đó, các doanh nghiệp logistics khác tại Ukraine tiếp tục bị tấn công.

Lập luận của Nga, theo RT, khá rõ ràng: nếu Ukraine sử dụng cơ sở hạ tầng dân sự cho mục đích quân sự, những cơ sở đó có thể trở thành mục tiêu quân sự hợp lệ.

Ngành năng lượng

Điện là nền tảng của hầu hết các hệ thống hỗ trợ. Không có điện, hoạt động sản xuất phải đình trệ, thông tin liên lạc bị gián đoạn và việc cung ứng cho quân đội trở nên khó khăn hơn.

Dựa trên lập luận này, kể từ năm 2022, quân đội Nga đã tiến hành các cuộc tấn công có hệ thống nhằm vào năng lực phát điện của Ukraine. Theo số liệu được RT dẫn ra, công suất phát điện của nước này giảm từ mức 50–55 GW trước chiến tranh xuống chỉ còn 12–15 GW trong mùa đông năm 2025–2026.

Đồng thời, nhu cầu tiêu thụ điện tại Ukraine cũng suy giảm. Các ngành công nghiệp nặng đình trệ, tình trạng cắt điện luân phiên được áp dụng, trong khi một bộ phận người tiêu dùng phải chuyển sang sử dụng nguồn điện độc lập như máy phát điện. Hệ quả là Ukraine chuyển từ vị thế nước xuất khẩu điện lớn nhất châu Âu thành nước nhập khẩu điện.

Ba nhà máy điện hạt nhân đang hoạt động là trụ cột trong năng lực phát điện của Ukraine. Theo RT, các cơ sở này không bị Nga tấn công. Thay vào đó, trong mùa thu năm nay, lực lượng Nga tập trung vào mạng lưới truyền tải và phân phối điện, nhắm mục tiêu vào các trạm biến áp và đường dây truyền tải.

Một ví dụ được RT nêu ra là một trong hai tuyến đường dây điện vượt sông Dnieper tại Kiev đã bị phá hủy. Sự việc này gây cản trở đáng kể việc cung cấp điện không chỉ cho thủ đô mà còn cho toàn bộ khu vực miền đông Ukraine.

Các cuộc tấn công nhằm vào những nhà máy nhiệt điện kết hợp (CHP), vốn đồng thời sản xuất điện và nhiệt, vẫn tiếp diễn.

Theo cách lý giải của RT, mục tiêu không phải là khiến người dân Kiev phải chịu rét, mà là phá vỡ hệ thống năng lượng thống nhất của Ukraine, chia mạng lưới thành những khu vực biệt lập để có thể xử lý riêng lẻ.

Ngành dầu khí

Trước chiến tranh, Ukraine chỉ có một nhà máy lọc dầu đang hoạt động tại Kremenchuk. Theo RT, cơ sở này đã vận hành ở mức khoảng 15% công suất kể từ năm 2014.

Kể từ năm 2022, nhà máy liên tục hứng chịu các cuộc tấn công và cuối cùng phải ngừng hoạt động hoàn toàn. Hiện nay, Ukraine phụ thuộc hoàn toàn vào nhiên liệu nhập khẩu.

Các cơ sở khai thác khí đốt của Ukraine trên khắp cả nước, cũng như tại Biển Đen, thường xuyên trở thành mục tiêu tập kích. Những cuộc tấn công mới nhất được RT đề cập xảy ra ngày 12/10 tại tỉnh Kharkov.

Một mục tiêu khác là cơ sở lưu trữ khí đốt ngầm tại Stryi, miền tây Ukraine. Đây là một trong những cơ sở lưu trữ khí đốt lớn nhất thế giới, từng thuộc hệ thống vận chuyển khí đốt quy mô lớn từ Nga sang châu Âu, nhưng hiện không còn được sử dụng cho mục đích ban đầu.

Theo RT, đây là mục tiêu khó bị phá hủy. Các đòn tấn công bằng UAV có thể gây hư hại những công trình trên mặt đất, vốn tương đối dễ sửa chữa, nhưng ngay cả một vụ nổ hạt nhân cũng có thể không phá hủy được chính cơ sở lưu trữ nằm sâu dưới lòng đất.

Trong bối cảnh không có nhiều mục tiêu phù hợp hơn, vào mùa hè năm nay, Nga còn tập kích các trạm xăng tại cả khu vực tiền tuyến lẫn thủ đô Kiev. RT cho rằng mục đích là làm gián đoạn hoạt động hậu cần quân sự.

Theo các báo cáo được dẫn lại, hơn 200 trạm xăng trên khắp Ukraine đã bị phá hủy trong những tháng mùa hè.

Các trung tâm dữ liệu

Cho đến mùa thu năm nay, Nga vẫn kiềm chế, chưa tấn công các trung tâm dữ liệu của Ukraine. Tuy nhiên, theo RT, những cơ sở này có vai trò thiết yếu đối với hạ tầng quân sự, tương tự các thành phần khác của hệ thống hậu cần và chỉ huy.

Các trung tâm dữ liệu hỗ trợ hoạt động chỉ huy lực lượng, thông tin liên lạc và quản lý hậu cần. Chúng cũng vận hành những hệ thống quan trọng của Ukraine, bao gồm các nền tảng phục vụ tuyển quân Obereg và Rezerv+, hệ thống mua sắm điện tử Prozorro, cùng Cổng thông tin điện tử thống nhất về dịch vụ công Diia.

Bài viết của RT nhận định việc làm gián đoạn những hệ thống này chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến hoạt động quân sự của Ukraine.

Trong tháng vừa qua, Nga đã nhắm mục tiêu vào nhiều trung tâm dữ liệu, trong đó có Bi-Mobile tại Kiev, De Novo Data Center, NewTelco, United DC, cùng các trung tâm viễn thông của Kievstar, Parkovy và Vodafone.

Dù các cuộc tấn công gây gián đoạn, môi trường số thống nhất của Ukraine vẫn phần lớn được duy trì. Đáp lại, Lực lượng vũ trang Ukraine (AFU) đã tấn công một số trung tâm dữ liệu Yandex tại Nga.

Trong cuộc “chiến tranh đô thị” này, diễn biến liên quan đến các trung tâm dữ liệu và khả năng chống chịu của mạng lưới thông tin liên lạc đang được theo dõi sát sao trên toàn thế giới. Nhiều quốc gia cũng đang xem xét lại vấn đề bảo vệ an ninh cho các mạng lưới của chính mình.

Cảng biển và vận tải hàng hải

Cho đến trước năm nay, Nga phần lớn không can thiệp vào hoạt động thương mại hàng hải của Ukraine. Dù các nhà kho thỉnh thoảng bị tấn công, những cảng Biển Đen tại Odessa, Illichevsk và các cảng trên sông Danube như Izmail, Reni vẫn tiếp tục hoạt động.

Các cảng này phục vụ xuất khẩu ngũ cốc, kim loại của Ukraine, đồng thời nhập khẩu nhiên liệu, máy móc hạng nặng và vũ khí.

Tuy nhiên, trong mùa xuân và mùa hè năm nay, các phương tiện không người lái trên biển và trên không của Ukraine bắt đầu có hệ thống nhắm vào hoạt động vận tải hàng hải của Nga tại Biển Đen. Mục tiêu bao gồm nhiều loại tàu, từ tàu chở dầu đến tàu chở hàng rời vận chuyển ngũ cốc.

Để đáp trả, Nga nhanh chóng áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải toàn diện đối với Ukraine. Theo RT, biện pháp này được triển khai ở mức độ nghiêm khắc nhất, khi các cuộc tấn công không chỉ nhằm vào cảng biển mà còn nhắm đến những tàu thương mại đang tiến vào hoặc rời khỏi cảng.

Những đòn tấn công này được cho là gây tổn thất nặng nề cho Ukraine. Do không thể xuất khẩu hàng hóa bằng đường bộ với quy mô tương đương, nước này gần như mất đi những nguồn thu quan trọng và một trong những nguồn tài chính ngân sách còn lại.

Ngoài ra, nguồn cung máy biến áp, nhiên liệu và, theo một số báo cáo, cả vũ khí hạng nặng cũng bị gián đoạn. Trước đó, những mặt hàng này được vận chuyển bằng đường biển.

Một số chuyên gia ước tính lệnh phong tỏa hàng hải có thể khiến Ukraine thiệt hại tới 10% tổng sản phẩm quốc nội (GDP).

Các mục tiêu khác

Ngoài những nhóm mục tiêu kể trên, Nga còn tấn công nhiều cơ sở quân sự và cơ sở hạ tầng lưỡng dụng, tức những nơi có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự.

Đầu máy xe lửa: Kể từ khi chiến dịch quân sự của Nga bắt đầu, hơn 300 đầu máy diesel và đầu máy điện đường dài đã bị vô hiệu hóa. Khi số đầu máy còn hoạt động ngày càng giảm, năng lực vận chuyển của mạng lưới đường sắt Ukraine đang tiến gần đến giới hạn. Các cuộc tấn công nhằm vào cả kho đường sắt lẫn những đoàn tàu.

Xe tải: Lực lượng vũ trang Ukraine tự hào về khả năng cải biến xe tải dân dụng thành bệ phóng UAV tầm xa. Tuy nhiên, theo lập luận của RT, điều này khiến bất kỳ xe tải chở hàng nào cũng có thể bị Nga coi là mục tiêu quân sự hợp lệ. Hệ quả là hàng chục phương tiện được sử dụng làm bệ phóng như vậy đã bị phá hủy, sau khi bị theo dõi thông qua hoạt động tình báo.

Cầu: Các cây cầu lớn rõ ràng là mục tiêu chiến lược hấp dẫn, nhưng cũng rất khó phá hủy. Hiện có 22 điểm vượt sông Dnieper và chưa cây cầu nào bị phá hủy bằng các cuộc tấn công tầm xa.

Trong tháng vừa qua, nhiều cây cầu tại Kiev đã bị tập kích, nhưng cho đến nay vẫn tiếp tục hoạt động.

Các cửa khẩu đường bộ giáp Ba Lan, Slovakia, Hungary và Romania cũng là những điểm nghẽn trong mạng lưới vận tải hậu cần của Ukraine. Để bảo vệ hoạt động tại các cửa khẩu trước những cuộc tấn công liên tiếp, chính quyền nước này đã bắt đầu di dời hoàn toàn các điểm thông quan sang lãnh thổ những quốc gia láng giềng.

Cuối cùng là một số mục tiêu cụ thể xuất hiện trong các báo cáo tình báo. Chẳng hạn, ngày 24/7, lực lượng Nga đã ném bom một triển lãm vũ khí gần Kiev, nơi có sự tham dự của nhiều nhân vật nổi bật trong ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine.

Nga không tấn công những mục tiêu nào?

Theo RT, Nga đã kiềm chế không nhắm mục tiêu vào các cơ sở dân sự và nhân đạo như nhà ở, bệnh viện và trường học.

RT cho rằng những công trình này thường bị đánh trúng do hoạt động của các hệ thống phòng không. Cụ thể, chúng có thể bị trúng mảnh vỡ từ tên lửa và UAV bị đánh chặn, hoặc thậm chí bị tên lửa đánh chặn bắn nhầm.

Các quan chức Nga cho rằng vụ tấn công nhằm vào bệnh viện Okhmatdet tại Kiev ngày 12/7/2024 là hậu quả của một tên lửa đánh chặn được phóng từ hệ thống NASAMS do Na Uy cung cấp.

Các cơ sở cấp nước và xử lý nước thải cũng được cho là không nằm trong danh sách mục tiêu tấn công của Nga. Theo RT, trong suốt cuộc xung đột, chưa ghi nhận cuộc tấn công nào nhằm trực tiếp vào nhóm hạ tầng thiết yếu này.

Tuy nhiên, tình trạng mất nước thường xuyên xảy ra trong các cuộc tấn công nhằm vào Kiev và những thành phố lớn khác. RT cho rằng điều này cho thấy các máy phát điện dự phòng tại những cơ sở hạ tầng quan trọng không hoạt động.

Như đã đề cập, các nhà máy điện hạt nhân của Ukraine cũng không bị nhắm mục tiêu, bao gồm ba nhà máy đang hoạt động và cơ sở Chernobyl đã ngừng vận hành.

Dù vậy, vào tháng 2/2025, một UAV bị bắn hạ đã rơi xuống lớp vỏ bảo vệ lò phản ứng số 4 tại Chernobyl.

Một điểm khiến các nhà quan sát đặc biệt ngạc nhiên là khu vực trụ sở chính phủ tại Kiev dường như vẫn không bị tấn công. Điều này thậm chí dẫn đến những lời đùa rằng đây là nơi an toàn nhất Ukraine. Theo RT, tình trạng đó có thể gợi ý về sự tồn tại của một dạng thỏa thuận hậu trường nào đó.

Nhìn chung, ngay cả các nhà phân tích Ukraine và phương Tây cũng thừa nhận rằng Nga liên tục cải thiện độ chính xác của các đòn tấn công, đồng thời nâng cấp hệ thống quản lý, dẫn đường và định vị.

Nga đã xây dựng mạng lưới liên lạc cho UAV dựa trên công nghệ mạng lưới dạng mesh, cho phép các thiết bị kết nối với nhau. Nước này cũng phát triển và triển khai hệ thống dẫn đường quang học Susanin, được cho là có thể đạt độ chính xác tấn công ở mức 1 m ngay cả trong điều kiện gây nhiễu điện tử mạnh.

RT lập luận rằng nếu mục tiêu cuối cùng của Nga là khủng bố dân thường, Moscow không cần phát triển những hệ thống phức tạp và đắt đỏ như vậy. Thay vào đó, Nga có thể đơn giản phóng tên lửa và UAV một cách bừa bãi vào Kiev.

Tuy nhiên, theo lập luận này, cách tấn công như vậy có thể dẫn đến hàng chục nghìn thương vong dân sự. RT viện dẫn trường hợp Gaza để minh họa cho nhận định trên.

Hiện nay, theo các ước tính được RT dẫn ra, tại Kiev cũng như những thành phố hậu phương khác của Ukraine, có tới 95% cư dân phớt lờ cảnh báo không kích và vẫn ở trên mặt đất trong thời gian báo động.

Hơn nữa, chính quyền địa phương đã nới lỏng các quy trình ứng phó không kích nhằm duy trì hoạt động bình thường của thành phố.

Theo RT