Hơn 50.000 người được ước tính đã tử vong tại các thành phố châu Âu trong những đợt nắng nóng khắc nghiệt càn quét lục địa này vào mùa hè năm nay, biến năm 2026 thành mùa hè có số người chết do nắng nóng cao nhất từng được ghi nhận tại khu vực, theo một phân tích mới.
Khoảng 2/3 số ca tử vong, tương đương hơn 32.600 người, được xác định có liên quan trực tiếp đến biến đổi khí hậu do ô nhiễm từ nhiên liệu hóa thạch gây ra. Đây là kết quả của hai nghiên cứu được bình duyệt và công bố trên tạp chí Nature Health.
“Tôi nghĩ chúng ta có thể khá tự tin khi nói rằng mùa hè năm 2026 nhiều khả năng là mùa hè có số ca tử vong liên quan đến nắng nóng cao nhất từng được ghi nhận tại phần lớn châu Âu”, bà Clair Barnes, một trong những tác giả nghiên cứu, nhà nghiên cứu về thời tiết cực đoan và biến đổi khí hậu tại Đại học Imperial College London, nhận định.
Con số tử vong đáng báo động được công bố chỉ vài tuần trước khi các nhà lãnh đạo quốc tế tập trung tại Thổ Nhĩ Kỳ tham dự hội nghị khí hậu thường niên của Liên hợp quốc (LHQ). Trước đó vài ngày, một báo cáo của LHQ cảnh báo cơ hội hạn chế mức tăng nhiệt độ toàn cầu ở ngưỡng 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp đã không còn khả thi.
“Chúng ta đang đi chệch rất xa mục tiêu hạn chế những hậu quả tồi tệ nhất của biến đổi khí hậu. Các chính phủ cần nhận ra rằng nếu không hành động nhanh hơn và phối hợp chặt chẽ hơn, tình hình sẽ chỉ ngày càng tồi tệ”, bà Barnes nói.
Châu Âu là lục địa nóng lên nhanh nhất thế giới, trong khi nắng nóng cực đoan – hình thái thời tiết cực đoan gây chết người nhiều nhất – đang ngày càng trở nên khó chịu đựng. Từ cuối tháng 5 đến hết tháng 8 năm nay, những mức nhiệt cao chưa từng có đã thiêu đốt khắp lục địa.
Đây là mùa hè nóng nhất từng được ghi nhận tại Tây Âu, với nhiệt độ trung bình cao hơn khoảng 2,9 độ C so với mức trung bình giai đoạn 1991–2020. Tuy nhiên, ở một số ngày riêng lẻ, mức chênh lệch còn lớn hơn nhiều: nhiệt độ tại một số quốc gia cao hơn thông thường trên 12 độ C.
Để tính toán số người tử vong, các nhà khoa học so sánh nhiệt độ ghi nhận trong mùa hè năm nay tại 854 thành phố thuộc 30 quốc gia châu Âu với mức nhiệt được dự báo trong một thế giới không chịu tác động của biến đổi khí hậu.
Sau đó, họ sử dụng các nghiên cứu đã được bình duyệt về mối liên hệ giữa nhiệt độ cao và số ca tử vong hằng ngày để mô hình hóa số người có khả năng tử vong do nắng nóng trong khoảng thời gian từ đầu tháng 6 đến cuối tháng 8. Theo nhóm nghiên cứu, phương pháp này từng cho ra các ước tính nhìn chung tương đồng với số liệu được cơ quan y tế quốc gia công bố sau đó.
Các nhà khoa học ước tính tổng cộng 50.391 người tử vong do nắng nóng tại những thành phố được khảo sát. Các đô thị này chiếm khoảng 40% dân số của 30 quốc gia trong nghiên cứu.
Số ca tử vong cao nhất trong vòng 26 năm, đồng thời vượt đáng kể mức ghi nhận trong hai đợt nắng nóng lớn tại châu Âu vào năm 2022 và 2003.
Nam Âu và Tây Âu chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất. Tuy nhiên, những khu vực phía bắc vốn có khí hậu mát mẻ hơn, trong đó có Anh, cũng ghi nhận hàng nghìn ca tử vong.
Tỷ lệ tử vong cao nhất thuộc về nhóm từ 85 tuổi trở lên. Dù vậy, nắng nóng có thể ảnh hưởng đến bất kỳ ai. Theo nghiên cứu, hơn 800 người trong độ tuổi 20–44 cũng tử vong vì các nguyên nhân liên quan đến nắng nóng.
Báo cáo kết luận mùa hè năm nay “nhiều khả năng là mùa hè có mức độ nguy hiểm do nắng nóng cao nhất mà châu Âu từng trải qua cho đến nay”.
Các nhà khoa học cũng phát hiện vai trò của biến đổi khí hậu trong những ca tử vong do nắng nóng ngày càng rõ rệt. Vào đầu thế kỷ này, ô nhiễm từ nhiên liệu hóa thạch là nguyên nhân dẫn đến khoảng 40% số ca tử vong liên quan đến nắng nóng; hiện nay, tỷ lệ này đã tăng lên khoảng 2/3.
Bà Raquel Nunes, phó giáo sư về sức khỏe và môi trường tại Đại học Warwick, người không tham gia nghiên cứu, cho rằng những phát hiện trên bổ sung bằng chứng ngày càng nhiều về mức độ nguy hiểm của nắng nóng cực đoan.
Theo bà, hiện tượng này thường được mô tả là “kẻ giết người thầm lặng” bởi những tác động của nó không phải lúc nào cũng biểu hiện rõ ràng ngay lập tức.
Một trong những điểm đáng lo ngại nhất là số ca tử vong cũng ở mức cao trong các nhóm tuổi trẻ hơn. Bà Nunes cho biết nghiên cứu ước tính hàng nghìn người dưới 65 tuổi đã tử vong.
“Chừng nào chúng ta chưa từ bỏ sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, chúng ta sẽ tiếp tục chứng kiến những mùa hè nóng hơn và nguy hiểm hơn”, bà Barnes nói. Điều đó đồng nghĩa những mùa hè sắp tới có thể còn gây ra nhiều ca tử vong hơn.
“Những con số này là lời nhắc nhở rõ ràng rằng mùa hè ngày càng nóng và thời tiết ngày càng cực đoan đang gây ra những tác động nghiêm trọng hơn đối với sức khỏe cộng đồng”, bà nói thêm. “Đằng sau những số liệu thống kê này là những con người thực sự đã mất đi mạng sống và những gia đình thực sự đang phải chịu nỗi đau mất người thân”.
Theo CNN
