Bà Lê Hoàng Oanh - Cục trưởng Cục Thương mại điện tử (TMĐT) và Kinh tế số, Bộ Công thương đặt vấn đề về những trở ngại và hướng xử lý để TMĐT Việt Nam phát triển bền vững tại Hội nghị Phát triển TMĐT Việt Nam, diễn ra sáng nay (1/12).
Theo bà Lê Hoàng Oanh, phát triển bền vững trong TMĐT, giống như các lĩnh vực khác, cần phải đảm bảo nhiều yếu tố. Cùng với việc tăng trưởng tích cực, ổn định; cân bằng, hài hòa lợi ích các bên liên quan; phát triển xanh, nguồn nhân lực... thì niềm tin là yếu tố tác động trực tiếp để người dùng ra quyết định mua hàng trực tuyến. TMĐT sẽ phát triển bền vững khi yếu tố này được giải quyết.
“Với người tiêu dùng, họ cần có niềm tin vào chất lượng hàng hóa, tin rằng quyền lợi của họ được bảo vệ khi tham gia mua sắm trên thị trường TMĐT” – Cục trưởng Cục TMĐT và Kinh tế số nêu quan điểm và cho biết trong 10 năm qua, mặc dù thị trường TMĐT Việt Nam đã phát triển rất nhanh về lượng, nhưng lý do lớn nhất mà người tiêu dùng vẫn coi là trở ngại khi mua hàng trực tuyến vẫn là “Chất lượng kém so với quảng cáo”, “Không tin tưởng đơn vị bán hàng”, “Khó kiểm định chất lượng hàng hoá”.
Từ góc độ cơ quan quản lý nhà nước, bên cạnh việc thường xuyên thanh tra, kiểm tra, giám sát, Cục trưởng Lê Hoàng Oanh cho rằng, để thay đổi được thực trạng này thì cần tiếp tục hoàn thiện pháp luật cạnh tranh trên môi trường TMĐT và hoàn thiện quy định pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng như thường xuyên thanh tra, kiểm tra, giám sát để kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm. Đặc biệt, cần xây dựng các quy tắc, chuẩn mực kinh doanh trên môi trường mạng.
Cùng với đó, niềm tin của doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia hệ sinh thái TMĐT cũng là yếu tố cần được quan tâm. Các doanh nghiệp nhỏ cần có niềm tin thị trường sẽ có cơ chế bảo vệ họ để có thể sáng tạo mà không bị doanh nghiệp lớn chèn ép, cạnh tranh không lành mạnh.
70% nhân lực TMĐT đang làm “trái nghề”
Để TMĐT phát triển bền vững, theo người đứng đầu Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, quy mô nguồn nhân lực đang chưa theo kịp nhu cầu phát triển mặc dù lĩnh vực này phát triển rất nhanh.
Theo bà Oanh phân tích, ước tính, chỉ có 30% nhân lực tại các công ty cung cấp giải pháp TMĐT hiện nay được đào tạo chính quy. Như vậy có tới 70% nhân sự TMĐT ở những đơn vị này được tuyển dụng từ những chuyên ngành đào tạo khác như thương mại, kinh doanh, công nghệ thông tin… Điều này cũng nhu cầu về nhân lực TMĐT còn rất lớn và nếu không đảm bảo nhân lực cho TMĐT thì rất khó đảm bảo sự bền vững của TMĐT.
Thời điểm này, cùng với chủ trương chuyển đối số toàn diện từ Chính phủ, các hạ tầng số có liên quan như dịch vụ logistics thông minh, thanh toán điện tử, hoá đơn điện tử, hợp đồng điện tử, xác thực định danh điện tử đều đang có những bước chuyển mình nhanh chóng trong những năm qua. Chúng ta đang nỗ lực xây dựng một hệ sinh thái TMĐT hướng đến chất lượng, bảo vệ cho người tiêu dùng và cả các bên, các chủ thể khác tham gia giao dịch như người bán hàng, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ TMĐT, v.v..
Thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang được đánh giá có tốc độ tăng trưởng nằm trong nhóm Top 10 trên toàn thế giới và dự đoán tiếp tục thăng hạng trong 2 năm tới. Như vậy, yếu tố tăng trưởng ổn định, tích cực có thể nói là điểm sáng của thương mại điện tử Việt Nam.
Điểm sáng này cần được thường xuyên giữ gìn, bảo vệ thông qua việc hoàn thiện các khuôn khổ pháp lý, thường xuyên tuyên truyền để đảm bảo tính thực thi pháp luật hiệu quả trong doanh nghiệp và xã hội.
Bên cạnh hành lang pháp lý, các chính sách phát triển cũng cần được xây dựng và triển khai. Các bên liên quan như các doanh nghiệp lớn trong ngành, doanh nghiệp hạ tầng cần chung tay với cơ quan quản lý nhà nước, gương mẫu, đi đầu, hỗ trợ cho các doanh nghiệp từng bước ứng dụng thương mại điện tử để giúp cả xã hội đều có thể giao dịch trực tuyến, sử dụng lợi thế của thương mại điện tử để nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh.
TMĐT dự kiến đạt 20,5 tỉ USD trong năm 2023
Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải, TMĐT Việt Nam đang trải qua giai đoạn 10 năm phát triển rực rỡ, liên tục ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc ở mức 16-30%/năm và dự kiến quy mô thị trường sẽ đạt 20,5 tỉ USD trong năm 2023 này.
Hiện nay, TMĐT ngày càng khẳng định là cấu phần quan trọng của nền kinh tế số tại Việt Nam. Cùng với đó, thị trường TMĐT tại Việt Nam cũng đã hình thành các hệ thống cung ứng dịch vụ thứ cấp cho thị trường bao gồm: dịch vụ nền tảng công nghệ hỗ trợ giao dịch TMĐT, các dịch vụ marketing, truyền thông tiếp thị trực tuyến, dịch vụ chuyển phát, v.v.. Sự kết nối và chia sẻ của các hệ thống cung ứng dịch vụ này ngày càng giúp tối ưu quy trình liên kết giữa nhà sản xuất với người tiêu dùng.
Bên cạnh những kết quả tích cực, TMĐT cũng đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức như: đảm bảo nguồn gốc xuất xứ của hàng hóa; đảm bảo an toàn, an ninh thông tin cá nhân; hạ tầng logistics TMĐT còn chưa đáp ứng kịp tốc độ tăng trưởng của thị trường; niềm tin của người tiêu dùng trong giao dịch trực tuyến,.../.
