close Đăng nhập
Đức Hoàng
Đức Hoàng
Nhà báo

Chuyển đổi số và nhà ngôn ngữ học hiện đại

Viettimes - Nhà ngôn ngữ học hiện đại phải hiểu biết về lập trình và thuật toán để hiểu CNTT xử lý ngôn ngữ như thế nào, hiểu cơ sở dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, cùng đại cương về công nghệ dịch thuật và ngôn ngữ học máy tính.

Với việc công nghệ thông tin được đưa vào Nghị quyết Đại hội của Hội Ngôn ngữ học Việt Nam mới đây, sẽ có rất nhiều việc cần phải làm, mà việc đầu tiên chính là đào tạo nhân lực.

Như hai mặt của một tờ giấy

Nói đến ngôn ngữ học, đã có định nghĩa cho rằng đây chính là toán học của khoa học xã hội. Khác với các ngành khoa học xã hội khác, ngôn ngữ học là ngành học đòi hỏi sự phân tích rõ ràng và chính xác. Và ai cũng thấy, mọi hoạt động của xã hội loài người trong tất cả các lĩnh vực đều cần phải sử dụng đến ngôn ngữ để giao tiếp và lưu trữ.

Đương nhiên, bước vào thời đại công nghệ thông tin (CNTT), ngôn ngữ học lại càng gắn kết mật thiết hơn với CNTT. Thậm chí, có thể ví như hai mặt không thể tách rời của một tờ giấy. Như thế có thể nói, ở đâu có CNTT, thì ở đó có ngôn ngữ.

Chính vì thế, để phát triển CNTT với mọi quốc gia và dân tộc, thì việc quan trọng đầu tiên là phải quan tâm giải quyết các yêu cầu về ngôn ngữ học. Chỉ khi làm được việc này thì mới có thể kỳ vọng cho sự phát triển CNTT với mọi nhu cầu khác, bởi mọi thứ đều không thể thiếu ngôn ngữ học.

Định hướng này cần được cụ thể hoá như thế nào? Có rất nhiều việc để làm, nhưng theo cố GS. Hoàng Phê thì việc đầu tiên là bản thân giới ngôn ngữ học cần được cập nhật các kiến thức CNTT liên quan đến chuyên môn của mình.

Cần những khoá học về CNTT

Trước hết, phải tìm hiểu xem các chuyên gia ngôn ngữ học cần cập nhật những kiến thức gì của CNTT? Nếu cứ bám theo lịch sử CNTT nước nhà, sẽ thấy ngay những đầu mục cần đặt ra với xuất phát điểm là phải soạn thảo được tiếng Việt trên máy tính và đến nay là công nghệ dịch thuật, hỏi đáp thông minh, v.v.

Như vậy, sẽ phải liệt kê ra một danh mục lựa chọn với hàng chục môn học của CNTT liên quan đến ngôn ngữ học. Các nhà ngôn ngữ phải hiểu biết về lập trình và thuật toán. Sự hiểu biết này không phải là để làm thay công việc của các lập trình viên, mà để biết được CNTT sẽ xử lý ngôn ngữ như thế nào. Tiếp đó, là các kiến thức về cơ sở dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, rồi đến vấn đề rất thời sự là công nghệ dịch thuật. Và không thể thiếu môn ngôn ngữ học máy tính mà ít nhiều đã có trong chương trình đào tạo ở bậc đại học của ngành ngôn ngữ học.

Chỉ sau khi số đông các chuyên gia ngôn ngữ học thực sự lĩnh hội được các kiến thức CNTT liên quan, lúc đó mới có thể nói đến việc tiếp theo sẽ là gì! Đáng mừng là trong Đề án đưa Việt Nam sớm trở thành nước mạnh về CNTT được Thủ tướng Chính phủ ký ban hành cuối năm 2010 đã có 4 chữ “xử lý tiếng Việt” trong nhiệm vụ thứ 6 về tăng cường năng lực nghiên cứu trong lĩnh vực công nghệ thông tin và truyền thông, làm chủ và từng bước sáng tạo ra công nghệ cho chế tạo sản phẩm mới. Đây sẽ là tiền đề cho một chiến lược riêng về công nghệ ngôn ngữ.

Nhưng việc cụ thể hoá cho tiểu nhiệm vụ “Xử lý tiếng Việt” chỉ có thể làm được khi bên cạnh đội ngũ chuyên gia CNTT thực sự hiểu biết và có sản phẩm về lĩnh vực này, phải có cả những chuyên gia ngôn ngữ học thực sự đã hiểu biết sâu sắc về CNTT. Cũng phải nói thêm là vai trò của Nhà nước trong quá trình này là hết sức quan trọng. Vì nói như GS. TS. Nguyễn Văn Hiệp – Viện trưởng Viện Ngôn ngữ học – xây dựng và ban hành chính sách là việc của Nhà nước. Tiêu chuẩn cũng phải do Nhà nước ban hành và sản phẩm mẫu muốn có thì cũng phải được Nhà nước đặt hàng.

Còn theo như GS. TS. Ngô Thanh Nhàn – một Việt kiều ở Mỹ trong lĩnh vực này – thì chúng ta không thể trông chờ Microsoft hay Apple, và Việt Nam cũng không thể bản địa hoá tự do trên nền hệ điều hành sở hữu của họ. Việc này không thể có công ty tư nhân, cá nhân, nước ngoài hay thị trường tự do nào làm được ngoài Chính phủ.

Cũng chính vì thế, rất mong Nhà nước, mà cụ thể ở đây là Bộ Thông tin và Truyền thông cùng Bộ Khoa học - Công nghệ sớm dành sự quan tâm đến định hướng chiến lược này.

Thêm vào đó, công luận cũng đang trông chờ một chương trình hành động của Hội Ngôn ngữ học Việt Nam nhằm cụ thể hoá cho việc CNTT đã được đưa vào Nghị quyết Đại hội VII mới đây, để có thể đóng góp xứng đáng cho tương lai phát triển của nước nhà.

Bình luận

Khi Trung ương không làm thay, cấp tỉnh không ôm việc

Khi Trung ương không làm thay, cấp tỉnh không ôm việc

Phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 3 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã phát đi thông điệp mạnh mẽ về tổ chức bộ máy, phân định rành mạch chức năng, quyền hạn giữa các cấp, quyết tâm giải phóng các nguồn lực.

Bệnh viện giả, bác sĩ giả, hậu quả thật

Bệnh viện giả, bác sĩ giả, hậu quả thật

Không chỉ mạo danh bệnh viện và chuyên gia, nhiều hội nhóm còn lan truyền tư vấn phản khoa học khiến người bệnh bỏ thuốc, từ chối phẫu thuật và đánh mất "thời gian vàng" điều trị.

Mạng xã hội không phải nơi buộc tội, phán xét

Mạng xã hội không phải nơi buộc tội, phán xét

Mạng xã hội đang bị một bộ phận người dùng biến thành “pháp trường ảo” để nhân danh chính nghĩa, tự ý phán quyết, lăng mạ người khác. Sự lệch chuẩn này không chỉ chà đạp lên pháp luật mà còn trực tiếp đe dọa khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Uy tín người đứng đầu bắt đầu từ gia đình. Ảnh minh họa. Nguồn: Runi-AI

Uy tín công vụ không dừng ở cánh cửa gia đình

Chính phủ vừa có quy định viên chức quản lý phải tự nguyện xin từ chức nếu để vợ, chồng, con vi phạm pháp luật gây bức xúc dư luận. Bước đi này không chỉ siết chặt kỷ cương công vụ, mà còn thức tỉnh trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu.

Làm gì để xóa tình trạng "cát cứ" dữ liệu

Làm gì để xóa tình trạng "cát cứ" dữ liệu

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, chiến dịch "100 ngày đêm hoàn thành việc tạo lập, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu chuyên ngành" không chỉ là một nhiệm vụ cấp bách mà còn là bước ngoặt quan trọng trong việc chấm dứt tình trạng dữ liệu phân tán, cát cứ.

Điều lớn hơn tiền trong hành trình khởi nghiệp

Điều lớn hơn tiền trong hành trình khởi nghiệp

Khởi nghiệp trong kỷ nguyên mới không chỉ là hành trình tìm kiếm lợi nhuận mà còn là trách nhiệm kiến tạo giá trị cho xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển Việt Nam hùng cường bằng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Giữ ngọn lửa sự thật!

Giữ ngọn lửa sự thật!

Trong kỷ nguyên AI, khi tin giả, thông tin sai lệch và các hình thức thao túng nhận thức ngày càng tinh vi, vai trò của báo chí chính thống càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Sự thật vẫn là giá trị tối thượng.

Lời tuyên chiến với vấn nạn xâm phạm bản quyền phần mềm máy tính

Lời tuyên chiến với vấn nạn xâm phạm bản quyền phần mềm máy tính

Việc Công an tỉnh Phú Thọ lần đầu tiên khởi tố vụ án hình sự liên quan đến hành vi sử dụng trái phép hệ điều hành Windows và Microsoft Office lậu không chỉ là bước ngoặt pháp lý, mà còn là lời tuyên chiến đanh thép đối với vấn nạn xâm phạm sở hữu trí tuệ, khẳng định quyết tâm xây dựng một quốc gia kỷ cương, hùng mạnh trong kỷ nguyên mới.

Suy ngẫm từ “cú rơi” chưa biết đáy của vàng

Suy ngẫm từ “cú rơi” chưa biết đáy của vàng

Những ngày đầu tháng 6, thị trường vàng trong nước chứng kiến diễn biến gây nhiều chú ý khi giá vàng miếng SJC giảm mạnh, có phiên mất tới 7 triệu đồng mỗi lượng, đưa giá mua vào về mức 138 triệu đồng/lượng.

2 điều phải làm để Việt Nam có nguồn nhân lực chất lượng cao

2 điều phải làm để Việt Nam có nguồn nhân lực chất lượng cao

Trong định hướng chiến lược đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra những chỉ đạo mang tính bước ngoặt về phát triển nguồn nhân lực khi xác định con người là trung tâm, là tài sản vô giá để định hình tương lai của Việt Nam.

Cuộc đầu tư không thể chậm trễ để đất nước vươn mình

Cuộc đầu tư không thể chậm trễ để đất nước vươn mình

Đầu tư cho khoa học cơ bản không chỉ là phát triển kinh tế, mà là nền tảng sống còn cho chủ quyền và sức mạnh nội sinh của mỗi quốc gia. Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã định hình tư duy chiến lược mới: biến khoa học cơ bản thành động lực đột phá dẫn dắt đất nước bước vào kỷ nguyên mới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đọc diễn văn dẫn đề tại diễn đàn Shangri-La.

3 cuộc khủng hoảng và thông điệp của Việt Nam từ Shangri-La

Diễn văn dẫn đề của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đối thoại Shangri-La không chỉ phác họa những thách thức lớn của thế giới hiện nay mà còn khẳng định vai trò chủ động, trách nhiệm của Việt Nam trong việc thúc đẩy hòa bình, hợp tác và thượng tôn pháp luật.