Tại Dự thảo Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất nhiều chính sách ưu đãi lớn đối với cá nhân hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo và nhiều ưu đãi đặc biệt đối với các nhà khoa học đầu ngành, tổng công trình sư, nhà khoa học được giao chủ trì nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia đặc biệt quan trọng.
Theo dự thảo luật, các nhà khoa học đầu ngành, tổng công trình sư, nhà khoa học, kỹ sư được giao chủ trì khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đặc biệt quan trọng được hưởng 5 ưu đãi riêng.
Thứ nhất, các nhà khoa học đầu ngành, tổng công trình sư được hưởng mức lương và phụ cấp ưu đãi đặc biệt theo thỏa thuận với cơ quan nhà nước giao nhiệm vụ; được bố trí nhà ở công vụ, phương tiện đi lại công vụ trong thời gian thực hiện nhiệm vụ được giao.
Thứ hai, các nhà khoa học, tổng công trình sư được đề xuất điều động nhân lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, kinh phí thực hiện nhiệm vụ và nguồn lực vật chất, tài chính bảo đảm thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Thứ ba, họ được trao quyền thuê, thỏa thuận chi phí thuê chuyên gia trong nước và nước ngoài; tự quyết định việc mua sáng chế, thiết kế, tài liệu kỹ thuật, bí quyết công nghệ phục vụ cho nhiệm vụ trong phạm vi dự toán kinh phí được giao.
Thứ tư, họ tự quyết định và được hỗ trợ kinh phí để tham gia hội nghị, hội thảo khoa học trong nước và quốc tế thuộc lĩnh vực chuyên môn…
Thứ năm, các tổng công trình sư, nhà khoa học cũng được trao quyền chủ động tổ chức thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ được giao.
Tại dự thảo luật, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đề xuất các ưu đãi dành cho các nhà khoa học trẻ tài năng, kỹ sư trẻ tài năng như được ưu tiên xét cấp kinh phí hỗ trợ để nâng cao trình độ ở trong nước, ngoài nước. Cùng với đó, các nhà khoa học trẻ tài năng được ưu tiên giao chủ trì nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Bộ Khoa học và Công nghệ cũng chủ trương ưu tiên các nhà khoa học trẻ chủ trì các nhiệm vụ hỗ trợ thành lập nhóm nghiên cứu mạnh trong lĩnh vực chuyên môn; được hỗ trợ một phần học phí, sinh hoạt phí đối với giảng viên, nhà khoa học Việt Nam đi học tập, nghiên cứu, trao đổi học thuật ở trong nước và nước ngoài.
Cá nhân hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo là người Việt Nam ở nước ngoài, chuyên gia nước ngoài trong các lĩnh vực ưu tiên phát triển của Việt Nam được xem xét hưởng các chính sách ưu đãi về xuất, nhập cảnh và cư trú, cấp giấy phép lao động.
3 tiêu chí lựa chọn tổng công trình sư
Trao đổi với VietTimes, TS Nguyễn Quân, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, cho rằng trong việc triển khai các dự án khoa học công nghệ, cần phải tổng công trình sư để thu hút, tập hợp sức mạnh của đội ngũ các nhà khoa học.
Theo TS Quân, việc này có tính quyết định trong việc tạo ra các sản phẩm tầm cỡ quốc gia, có ảnh hưởng toàn cầu. Nếu chỉ làm theo quy định hành chính thì việc triển khai thực hiện các dự án khoa học công nghệ rất khó tạo ra những thành tựu đột phá.
Tổng công trình sư không nhất thiết phải là người làm những công việc cụ thể trong dự án, mà cần đáp ứng được 3 tiêu chí:
Trước tiên, đó phải là người có hiểu biết rộng, có trình độ cao về nhiều lĩnh vực chuyên môn của dự án.
Thứ hai, phải là người có uy tín trong cộng đồng chuyên gia của lĩnh vực dự án, để có thể tập hợp được những người giỏi nhất trong ngành, trong lĩnh vực thành tập thể khoa học mạnh cùng triển khai dự án.
Thứ ba, đó phải là người thực sự có quyền lực, được Chính phủ hay tập đoàn, doanh nghiệp lớn giao cho quyền lực, quyền tự chủ cao để có thể quyết định tổ chức bộ máy, chủ động sử dụng nguồn lực vật chất và tài chính được giao, điều động và mời gọi được các cá nhân trong và ngoài bộ máy Nhà nước, ở trong nước hay nước ngoài cùng tham gia triển khai dự án.
