Nghị định 132/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 được xây dựng trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp (cấp tỉnh và cấp xã), bỏ cấp huyện, với mục tiêu tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Nội dung trọng tâm của Nghị định nêu rõ UBND cấp xã được phân quyền thực hiện 5 nhóm nhiệm vụ trong các lĩnh vực quản lý nhà nước gồm: Đo lường; chất lượng sản phẩm, hàng hóa; công nghệ thông tin; cung cấp thông tin trên môi trường mạng.
UBND cấp tỉnh có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra và giám sát UBND cấp xã và các tổ chức, cá nhân tham gia quản lý đầu tư, sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước thuộc cấp huyện trước đây.
-Về hoạt động kiểm tra nhà nước về đo lường: Nghị định quy định tại điều 4, UBND cấp xã, phường, đặc khu (gọi chung là cấp xã) có thẩm quyền kiểm tra nhà nước về đo lường trong phạm vi địa phương.
Nội dung kiểm tra bao gồm phép đo, phương tiện đo và lượng của hàng đóng gói sẵn khi lưu thông trên thị trường. Quy định được triển khai theo đúng hướng dẫn tại Luật Đo lường (khoản 3 Điều 46) và Nghị định số 86/2012/NĐ-CP của Chính phủ (khoản 4 Điều 13).
Trình tự, thủ tục kiểm tra nhà nước về đo lường cũng được quy định trong Phụ lục kèm theo Nghị định này nhằm đảm bảo tính minh bạch và đồng bộ trong thực thi pháp luật tại cơ sở.
-Về quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa: điều 5 của Nghị định nêu rõ UBND cấp xã thực hiện quản lý nhà nước về chất lượng sản phẩm, hàng hóa trên địa bàn mình quản lý. Việc thực hiện tuân theo quy định tại khoản 3 Điều 33 Nghị định số 132/2008/NĐ-CP, bảo đảm giám sát chất lượng và an toàn cho người tiêu dùng ngay từ cấp cơ sở.
-Về trách nhiệm về công nghệ thông tin: điều 6 của Nghị định phân định rõ thẩm quyền của UBND cấp tỉnh và UBND cấp xã. Trong đó, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm hướng dẫn UBND cấp xã cũng như các tổ chức, cá nhân trong quản lý đầu tư ứng dụng công nghệ thông tin sử dụng vốn ngân sách nhà nước trong phạm vi quản lý theo quy định về quản lý đầu tư ứng dụng công nghệ thông tin sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước.
UBND cấp xã có nhiệm vụ thực hiện quản lý đầu tư ứng dụng công nghệ thông tin trong phạm vi quyền hạn của mình.
-Về cung cấp thông tin trên môi trường mạng: Nghị định thể hiện vai trò chủ động của cấp xã. Tại điều 7, Nghị định nhấn mạnh trách nhiệm của UBND cấp xã trong việc công khai và cung cấp thông tin trên môi trường mạng.
Trong đó, thông tin này gồm các chiến lược, kế hoạch, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội; Các dữ liệu cơ bản như tổ chức bộ máy hành chính, bản đồ địa giới, điều kiện tự nhiên, lịch sử, truyền thống văn hóa, di tích, danh thắng, tiểu sử tóm tắt và nhiệm vụ đảm nhiệm của lãnh đạo địa phương, nhằm hiện đại hóa công tác quản lý và tăng cường tính công khai, minh bạch trong hoạt động hành chính.
Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2025 đến 1/3/2027.
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, thời gian này phù hợp với tiến độ thực hiện sắp xếp các đơn vị hành chính, đồng thời đảm bảo đủ thời gian thử nghiệm, điều chỉnh trong quá trình áp dụng.
Nghị định sẽ giúp các địa phương vận hành hiệu quả hơn trong mô hình chính quyền hai cấp, đảm bảo không có sự gián đoạn trong quản lý nhà nước, nhất là trong các lĩnh vực then chốt của Bộ KH&CN như đo lường, chất lượng sản phẩm, công nghệ thông tin và cung cấp dịch vụ công trên nền tảng số.
Trong bối cảnh tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước tại địa phương, đặc biệt trong lĩnh vực KH&CN, việc phân định rõ ràng thẩm quyền giữa UBND cấp tỉnh và cấp xã trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ KH&CN nhằm tăng cường hiệu lực quản lý, thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin, đảm bảo chất lượng hàng hóa và hoạt động đo lường tại cơ sở.
Qua đó, chính quyền địa phương hai cấp sẽ hoạt động hiệu quả hơn, sát thực tế hơn, góp phần thực hiện tốt mục tiêu cải cách hành chính và phát triển bền vững đất nước.
