close Đăng nhập
Thái Hạo
Thái Hạo
Nhà giáo

Nhân quyền, tư tưởng vượt thời gian của Hồ Chí Minh về lợi ích cốt lõi của cách mạng

VietTimes – Nhân quyền không những là tư tưởng nền tảng mà còn là đích đến của cách mạng. Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đã xác quyết và kiên định tinh thần ấy. Ngày nay, tinh thần/mục tiêu ấy vẫn cần được coi là kim chỉ nam cho công cuộc xây dựng đất nước hùng cường.

LTS: VietTimes trân trọng giới thiệu quan điểm của nhà giáo Thái Hạo về tư tưởng nhân quyền vượt thời gian của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại nhân dịp kỷ niệm 132 năm ngày sinh của Người (19/5/1890-19/5/2022). Bài viết thể hiện văn phong và quan điểm của tác giả.


Ngày 2/9/1945 mãi mãi trở thành một cột mốc kỳ vĩ trong lịch sử dân tộc. Đó không chỉ là ngày khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đoạn tuyệt với chế độ phong kiến và đưa dân tộc bước vào quỹ đạo của thể chế dân chủ; mà đặc biệt, đó còn là ngày xác lập một tư tưởng lớn lao nhưng còn xa lạ với hầu hết người Việt lúc đương thời: tư tưởng nhân quyền.

Tư tưởng ấy được thể hiện một cách mạnh mẽ, hùng hồn, và sẽ vĩnh viễn đóng đinh vào dòng chảy của lịch sử dân tộc bằng bản “hùng văn” Tuyên ngôn độc lập. Ở đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có một sự xác quyết đầy trí tuệ, và tinh thần nhân văn vượt thời gian: quyền con người đứng trên tất cả.

Chủ tịch Hồ Chí Minh hội kiến Chủ tịch Chính phủ lâm thời Pháp Georges Bidault tại Paris ngày 2/7/1946 (Ảnh: GettyImages)

Chủ tịch Hồ Chí Minh hội kiến Chủ tịch Chính phủ lâm thời Pháp Georges Bidault tại Paris ngày 2/7/1946 (Ảnh: GettyImages)

Gọi là “Tuyên ngôn độc lập” nhưng điều rất lạ lùng là mở đầu văn kiện chính trị trọng đại này, Hồ Chí Minh đã không đề cập tới câu chuyện độc lập dân tộc mà nhấn mạnh vào tư tưởng nhân quyền bằng cách trích dẫn hai bản tuyên ngôn tiêu biểu của thế giới phương Tây là Mỹ và Pháp.

Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Thủ tướng Ấn Độ Jawaharlal Nehru tại Hà Nội ngày 17/10/1954 (Ảnh: GettyImages)

Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Thủ tướng Ấn Độ Jawaharlal Nehru tại Hà Nội ngày 17/10/1954 (Ảnh: GettyImages)

Mở đầu, mượn lời Tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ, Hồ Chí Minh tuyên xưng nhân quyền một cách hùng hồn: "Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc." Rồi từ đây mới “Suy rộng ra” các quyền dân tộc (quốc gia): “Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng; dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do."

Chưa dừng lại, để nhấn mạnh và tô đậm cho nhân quyền, tác giả một lần nữa dẫn bản “Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền” của cách mạng Pháp: "Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi, và phải luôn luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi."

Câu hỏi đặt ra là tại sao và để làm gì khi tư duy và lập luận như thế; nó có ý nghĩa thế nào cho nội hàm “cách mạng”?

Cấu trúc này của bản Tuyên ngôn đồng nghĩa với tư tưởng coi quyền con người là nền tảng, là điểm xuất phát và là cơ sở cho mọi hành động cách mạng. Nếu không có hoặc không vì quyền con người thì mọi nỗ lực hy sinh tranh đấu đều như đứng trong trạng thái chân không, và thậm chí là vô nghĩa.

Không chỉ có thế, quyền con người dứt khoát phải là đích đến của cách mạng. Điều này được xác quyết một lần nữa chỉ sau hơn một tháng kể từ Tuyên ngôn độc lập khi trong “Thư gửi Ủy ban nhân dân các kỳ, tỉnh, huyện và làng” đăng trên Báo Cứu quốc, số ra ngày 17-10-1945 Hồ Chí Minh khẳng định: “Nếu nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc tự do, thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì.”

Khi đặt quyền con người ra trước quyền dân tộc để làm bảo chứng và quy hồi, đồng thời không nhắc gì tới quyền lợi của các phe nhóm, đảng phái chính trị, lại trong một quốc gia phong kiến và sau đó là phong kiến nửa thuộc địa, vốn hoàn toàn xa lạ với các giá trị văn minh đó, Hồ Chí Minh đã xác lập nên những nền móng tư tưởng hiện đại nhất cho quốc gia, và quan trọng là tư tưởng ấy như chúng ta đang thấy, sẽ không bao giờ lỗi thời.

Ngày nay khi mà câu hỏi về lợi ích cốt lõi mặc dù chưa hẳn đã bị nhìn nhận sai lạc so với mục đích của người thầy cách mạng thuở đầu nhưng sự thông diễn và thực hành có lúc có nơi lại mang màu sắc dễ gây hiểu lầm và chệch hướng thì việc nhắc lại, khắc sâu và thiết định một lần nữa tư tưởng về nhân quyền của Chủ tịch Hồ Chí Minh là điều không những cần thiết mà hơn thế, là cần kíp.

Góc nhìn

Các bị can làm việc với cơ quan công an. Ảnh: CAHN.

Bẫy "sở hữu kỳ nghỉ" và sự băng hoại của niềm tin

Việc cơ quan điều tra khởi tố 187 bị can thuộc các đường dây sở hữu kỳ nghỉ cùng lời khai lấy nhiều tiền của khách càng tốt đã vạch trần bản chất lừa đảo tinh vi, đặt ra những bài học sâu sắc về quản lý, pháp luật cho cả Nhà nước lẫn người dân hiện nay.

Lời tuyên chiến với vấn nạn xâm phạm bản quyền phần mềm máy tính

Lời tuyên chiến với vấn nạn xâm phạm bản quyền phần mềm máy tính

Việc Công an tỉnh Phú Thọ lần đầu tiên khởi tố vụ án hình sự liên quan đến hành vi sử dụng trái phép hệ điều hành Windows và Microsoft Office lậu không chỉ là bước ngoặt pháp lý, mà còn là lời tuyên chiến đanh thép đối với vấn nạn xâm phạm sở hữu trí tuệ, khẳng định quyết tâm xây dựng một quốc gia kỷ cương, hùng mạnh trong kỷ nguyên mới.

Suy ngẫm từ “cú rơi” chưa biết đáy của vàng

Suy ngẫm từ “cú rơi” chưa biết đáy của vàng

Những ngày đầu tháng 6, thị trường vàng trong nước chứng kiến diễn biến gây nhiều chú ý khi giá vàng miếng SJC giảm mạnh, có phiên mất tới 7 triệu đồng mỗi lượng, đưa giá mua vào về mức 138 triệu đồng/lượng.

2 điều phải làm để Việt Nam có nguồn nhân lực chất lượng cao

2 điều phải làm để Việt Nam có nguồn nhân lực chất lượng cao

Trong định hướng chiến lược đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra những chỉ đạo mang tính bước ngoặt về phát triển nguồn nhân lực khi xác định con người là trung tâm, là tài sản vô giá để định hình tương lai của Việt Nam.

Cuộc đầu tư không thể chậm trễ để đất nước vươn mình

Cuộc đầu tư không thể chậm trễ để đất nước vươn mình

Đầu tư cho khoa học cơ bản không chỉ là phát triển kinh tế, mà là nền tảng sống còn cho chủ quyền và sức mạnh nội sinh của mỗi quốc gia. Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã định hình tư duy chiến lược mới: biến khoa học cơ bản thành động lực đột phá dẫn dắt đất nước bước vào kỷ nguyên mới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đọc diễn văn dẫn đề tại diễn đàn Shangri-La.

3 cuộc khủng hoảng và thông điệp của Việt Nam từ Shangri-La

Diễn văn dẫn đề của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đối thoại Shangri-La không chỉ phác họa những thách thức lớn của thế giới hiện nay mà còn khẳng định vai trò chủ động, trách nhiệm của Việt Nam trong việc thúc đẩy hòa bình, hợp tác và thượng tôn pháp luật.

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Lâm Đồng xác định hiện trường, hành vi, đối tượng có liên quan trong vụ việc. Ảnh: Công an Lâm Đồng.

Phía sau bi kịch nam sinh lớp 8 bị bạn bắt nạt

Vụ việc nam sinh lớp 8 tại Lâm Đồng tìm cách chấm dứt cuộc đời sau thời gian bị bạn bắt nạt gióng lên hồi chuông cảnh báo về bạo lực học đường, đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc bảo vệ học sinh từ gia đình, nhà trường đến xã hội.

Thông điệp của Tổng Bí thư và hiệu lực giám sát của Mặt trận

Thông điệp của Tổng Bí thư và hiệu lực giám sát của Mặt trận

Thông điệp mạnh mẽ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội MTTQ Việt Nam lần thứ X không chỉ là lời nhắc nhở về chức năng giám sát, phản biện xã hội, mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết phải biến quyền giám sát của nhân dân thành một cơ chế thực chất, độc lập, sắc bén và đủ sức nặng để kiểm soát quyền lực.

Vỉa hè không chỉ là chỗ để thu phí

Vỉa hè không chỉ là chỗ để thu phí

Hà Nội dự kiến thu phí sử dụng vỉa hè với mức cao nhất tới 400.000 đồng/m2 đang tạo ra nhiều tranh luận. Nhưng câu chuyện sâu xa hơn là cách đô thị này nhìn nhận vỉa hè, không gian công cộng và quyền được đi bộ của người dân.

Non sông một dải, lòng người một hướng

Non sông một dải, lòng người một hướng

Nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày 30/4/1975, thời điểm non sông chính thức nối liền một dải, mở ra một chương mới cho lịch sử dân tộc. Chiến thắng ấy không chỉ là sự chấm dứt của bom đạn, mà còn là khởi đầu của một hành trình vĩ đại hơn…