close Đăng nhập

Nhân quyền, tư tưởng vượt thời gian của Hồ Chí Minh về lợi ích cốt lõi của cách mạng

VietTimes – Nhân quyền không những là tư tưởng nền tảng mà còn là đích đến của cách mạng. Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đã xác quyết và kiên định tinh thần ấy. Ngày nay, tinh thần/mục tiêu ấy vẫn cần được coi là kim chỉ nam cho công cuộc xây dựng đất nước hùng cường.

LTS: VietTimes trân trọng giới thiệu quan điểm của nhà giáo Thái Hạo về tư tưởng nhân quyền vượt thời gian của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại nhân dịp kỷ niệm 132 năm ngày sinh của Người (19/5/1890-19/5/2022). Bài viết thể hiện văn phong và quan điểm của tác giả.


Ngày 2/9/1945 mãi mãi trở thành một cột mốc kỳ vĩ trong lịch sử dân tộc. Đó không chỉ là ngày khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đoạn tuyệt với chế độ phong kiến và đưa dân tộc bước vào quỹ đạo của thể chế dân chủ; mà đặc biệt, đó còn là ngày xác lập một tư tưởng lớn lao nhưng còn xa lạ với hầu hết người Việt lúc đương thời: tư tưởng nhân quyền.

Tư tưởng ấy được thể hiện một cách mạnh mẽ, hùng hồn, và sẽ vĩnh viễn đóng đinh vào dòng chảy của lịch sử dân tộc bằng bản “hùng văn” Tuyên ngôn độc lập. Ở đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có một sự xác quyết đầy trí tuệ, và tinh thần nhân văn vượt thời gian: quyền con người đứng trên tất cả.

Chủ tịch Hồ Chí Minh hội kiến Chủ tịch Chính phủ lâm thời Pháp Georges Bidault tại Paris ngày 2/7/1946 (Ảnh: GettyImages)

Chủ tịch Hồ Chí Minh hội kiến Chủ tịch Chính phủ lâm thời Pháp Georges Bidault tại Paris ngày 2/7/1946 (Ảnh: GettyImages)

Gọi là “Tuyên ngôn độc lập” nhưng điều rất lạ lùng là mở đầu văn kiện chính trị trọng đại này, Hồ Chí Minh đã không đề cập tới câu chuyện độc lập dân tộc mà nhấn mạnh vào tư tưởng nhân quyền bằng cách trích dẫn hai bản tuyên ngôn tiêu biểu của thế giới phương Tây là Mỹ và Pháp.

Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Thủ tướng Ấn Độ Jawaharlal Nehru tại Hà Nội ngày 17/10/1954 (Ảnh: GettyImages)

Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Thủ tướng Ấn Độ Jawaharlal Nehru tại Hà Nội ngày 17/10/1954 (Ảnh: GettyImages)

Mở đầu, mượn lời Tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ, Hồ Chí Minh tuyên xưng nhân quyền một cách hùng hồn: "Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc." Rồi từ đây mới “Suy rộng ra” các quyền dân tộc (quốc gia): “Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng; dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do."

Chưa dừng lại, để nhấn mạnh và tô đậm cho nhân quyền, tác giả một lần nữa dẫn bản “Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền” của cách mạng Pháp: "Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi, và phải luôn luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi."

Câu hỏi đặt ra là tại sao và để làm gì khi tư duy và lập luận như thế; nó có ý nghĩa thế nào cho nội hàm “cách mạng”?

Cấu trúc này của bản Tuyên ngôn đồng nghĩa với tư tưởng coi quyền con người là nền tảng, là điểm xuất phát và là cơ sở cho mọi hành động cách mạng. Nếu không có hoặc không vì quyền con người thì mọi nỗ lực hy sinh tranh đấu đều như đứng trong trạng thái chân không, và thậm chí là vô nghĩa.

Không chỉ có thế, quyền con người dứt khoát phải là đích đến của cách mạng. Điều này được xác quyết một lần nữa chỉ sau hơn một tháng kể từ Tuyên ngôn độc lập khi trong “Thư gửi Ủy ban nhân dân các kỳ, tỉnh, huyện và làng” đăng trên Báo Cứu quốc, số ra ngày 17-10-1945 Hồ Chí Minh khẳng định: “Nếu nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc tự do, thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì.”

Khi đặt quyền con người ra trước quyền dân tộc để làm bảo chứng và quy hồi, đồng thời không nhắc gì tới quyền lợi của các phe nhóm, đảng phái chính trị, lại trong một quốc gia phong kiến và sau đó là phong kiến nửa thuộc địa, vốn hoàn toàn xa lạ với các giá trị văn minh đó, Hồ Chí Minh đã xác lập nên những nền móng tư tưởng hiện đại nhất cho quốc gia, và quan trọng là tư tưởng ấy như chúng ta đang thấy, sẽ không bao giờ lỗi thời.

Ngày nay khi mà câu hỏi về lợi ích cốt lõi mặc dù chưa hẳn đã bị nhìn nhận sai lạc so với mục đích của người thầy cách mạng thuở đầu nhưng sự thông diễn và thực hành có lúc có nơi lại mang màu sắc dễ gây hiểu lầm và chệch hướng thì việc nhắc lại, khắc sâu và thiết định một lần nữa tư tưởng về nhân quyền của Chủ tịch Hồ Chí Minh là điều không những cần thiết mà hơn thế, là cần kíp.

Góc nhìn

Một loại UAV quân sự của Ukraine. Ảnh: Reuters.

Chiến tranh drone và bài học cho Việt Nam

Cuộc chiến tại Ukraine cho thấy một thực tế mới của chiến tranh hiện đại: những chiếc drone giá vài trăm đến vài nghìn USD có thể phá hủy xe tăng trị giá hàng triệu USD.

Xôi lạc TV và cuộc chiến bản quyền trong kỷ nguyên số

Xôi lạc TV và cuộc chiến bản quyền trong kỷ nguyên số

Việc triệt phá website phát sóng bóng đá lậu Xôi Lạc TV không chỉ là câu chuyện xử lý một đường dây vi phạm bản quyền. Đằng sau đó là cuộc đối đầu ngày càng quyết liệt giữa ngành công nghiệp nội dung và thế giới internet miễn phí, nơi công nghệ vừa tạo ra vi phạm, vừa là công cụ để kiểm soát.

Vườn tượng ở chùa Tiêu

Dấu ấn khác biệt ở cổ tự linh thiêng trên núi Tiêu

Giữa vô số ngôi chùa đặt hòm công đức ở nhiều vị trí, chùa Tiêu vẫn kiên định không dùng một chiếc nào. Lựa chọn tưởng như nhỏ ấy lại mở ra nhiều câu hỏi về cách giữ sự thanh tịnh cho không gian tâm linh hôm nay.

Năm Bính Ngọ, đầu tư gì để sinh lời?

Năm Bính Ngọ, đầu tư gì để sinh lời?

Dòng tiền năm 2026 không thiếu, nhưng không còn dễ dãi. Trong bối cảnh tăng trưởng cao đi kèm kiểm soát rủi ro, thị trường buộc phải sàng lọc và quay về chất lượng tài sản.

Giá điện và phép thử cam kết ưu tiên phát triển hạ tầng kinh tế số

Giá điện và phép thử cam kết ưu tiên phát triển hạ tầng kinh tế số

Tranh luận về việc giữ nguyên giá điện cho các trung tâm dữ liệu không chỉ là câu chuyện chi phí vận hành, mà phản ánh cách chúng ta nhìn nhận hạ tầng số như một nền tảng sản xuất mới. Trong tinh thần Nghị quyết 57, đây là bài toán cân bằng giữa thị trường và tầm nhìn phát triển dài hạn.

Lùi thời điểm áp dụng Nghị định 46 là cần thiết

Lùi thời điểm áp dụng Nghị định 46 là cần thiết

Nghị định 46 nhằm tăng cường quản lý an toàn thực phẩm (ATTP), song việc có hiệu lực ngay trong ngày ban hành đã bộc lộ những vướng mắc từ thực tiễn. Hoàn thiện lộ trình và cơ chế chuyển tiếp là cần thiết để chính sách đi vào cuộc sống.

Mạng xã hội đã trở thành một phần cấu thành đời sống xã hội hiện đại. Ảnh minh họa

Không để mạng xã hội đứng ngoài pháp luật

Quyết định của Ban Bí thư về xác thực danh tính bắt buộc với người dùng mạng xã hội không chỉ là biện pháp quản lý, mà là bước xây dựng không gian mạng an toàn, nơi quyền tự do được bảo vệ bằng trách nhiệm và pháp luật.

Nhiệm kỳ của hành động

Nhiệm kỳ của hành động

Sau nhiều nhiệm kỳ mà khoảng cách giữa nghị quyết và đời sống vẫn là nỗi trăn trở kéo dài, thông điệp thiên về hành động được Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh ngay khi Đại hội XIV bế mạc cho thấy một sự chuyển pha quan trọng: từ tư duy ban hành chính sách sang tư duy tổ chức thực hiện, từ nói đúng sang làm đến nơi.

Đại hội XIV đặt ra yêu cầu rất rõ phải hình thành một đội ngũ lãnh đạo cấp cao có tầm nhìn chiến lược, tư duy hiện đại, liêm chính, dấn thân và phụng sự.

Chọn đúng người để dẫn dắt Việt Nam vươn mình

Đại hội XIV đặt ra yêu cầu chưa từng có với công tác cán bộ: không để lọt người cơ hội, không giữ người yếu kém, bảo vệ người dám nghĩ dám làm, và đo năng lực bằng sản phẩm, hiệu quả và niềm tin của Nhân dân, bởi tương lai đất nước được quyết định từ những lựa chọn hôm nay.