close Đăng nhập
Thái Hạo
Thái Hạo
Nhà giáo

Nhân quyền, tư tưởng vượt thời gian của Hồ Chí Minh về lợi ích cốt lõi của cách mạng

VietTimes – Nhân quyền không những là tư tưởng nền tảng mà còn là đích đến của cách mạng. Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đã xác quyết và kiên định tinh thần ấy. Ngày nay, tinh thần/mục tiêu ấy vẫn cần được coi là kim chỉ nam cho công cuộc xây dựng đất nước hùng cường.

LTS: VietTimes trân trọng giới thiệu quan điểm của nhà giáo Thái Hạo về tư tưởng nhân quyền vượt thời gian của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại nhân dịp kỷ niệm 132 năm ngày sinh của Người (19/5/1890-19/5/2022). Bài viết thể hiện văn phong và quan điểm của tác giả.


Ngày 2/9/1945 mãi mãi trở thành một cột mốc kỳ vĩ trong lịch sử dân tộc. Đó không chỉ là ngày khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đoạn tuyệt với chế độ phong kiến và đưa dân tộc bước vào quỹ đạo của thể chế dân chủ; mà đặc biệt, đó còn là ngày xác lập một tư tưởng lớn lao nhưng còn xa lạ với hầu hết người Việt lúc đương thời: tư tưởng nhân quyền.

Tư tưởng ấy được thể hiện một cách mạnh mẽ, hùng hồn, và sẽ vĩnh viễn đóng đinh vào dòng chảy của lịch sử dân tộc bằng bản “hùng văn” Tuyên ngôn độc lập. Ở đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có một sự xác quyết đầy trí tuệ, và tinh thần nhân văn vượt thời gian: quyền con người đứng trên tất cả.

Chủ tịch Hồ Chí Minh hội kiến Chủ tịch Chính phủ lâm thời Pháp Georges Bidault tại Paris ngày 2/7/1946 (Ảnh: GettyImages)

Chủ tịch Hồ Chí Minh hội kiến Chủ tịch Chính phủ lâm thời Pháp Georges Bidault tại Paris ngày 2/7/1946 (Ảnh: GettyImages)

Gọi là “Tuyên ngôn độc lập” nhưng điều rất lạ lùng là mở đầu văn kiện chính trị trọng đại này, Hồ Chí Minh đã không đề cập tới câu chuyện độc lập dân tộc mà nhấn mạnh vào tư tưởng nhân quyền bằng cách trích dẫn hai bản tuyên ngôn tiêu biểu của thế giới phương Tây là Mỹ và Pháp.

Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Thủ tướng Ấn Độ Jawaharlal Nehru tại Hà Nội ngày 17/10/1954 (Ảnh: GettyImages)

Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Thủ tướng Ấn Độ Jawaharlal Nehru tại Hà Nội ngày 17/10/1954 (Ảnh: GettyImages)

Mở đầu, mượn lời Tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ, Hồ Chí Minh tuyên xưng nhân quyền một cách hùng hồn: "Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc." Rồi từ đây mới “Suy rộng ra” các quyền dân tộc (quốc gia): “Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng; dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do."

Chưa dừng lại, để nhấn mạnh và tô đậm cho nhân quyền, tác giả một lần nữa dẫn bản “Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền” của cách mạng Pháp: "Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi, và phải luôn luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi."

Câu hỏi đặt ra là tại sao và để làm gì khi tư duy và lập luận như thế; nó có ý nghĩa thế nào cho nội hàm “cách mạng”?

Cấu trúc này của bản Tuyên ngôn đồng nghĩa với tư tưởng coi quyền con người là nền tảng, là điểm xuất phát và là cơ sở cho mọi hành động cách mạng. Nếu không có hoặc không vì quyền con người thì mọi nỗ lực hy sinh tranh đấu đều như đứng trong trạng thái chân không, và thậm chí là vô nghĩa.

Không chỉ có thế, quyền con người dứt khoát phải là đích đến của cách mạng. Điều này được xác quyết một lần nữa chỉ sau hơn một tháng kể từ Tuyên ngôn độc lập khi trong “Thư gửi Ủy ban nhân dân các kỳ, tỉnh, huyện và làng” đăng trên Báo Cứu quốc, số ra ngày 17-10-1945 Hồ Chí Minh khẳng định: “Nếu nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc tự do, thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì.”

Khi đặt quyền con người ra trước quyền dân tộc để làm bảo chứng và quy hồi, đồng thời không nhắc gì tới quyền lợi của các phe nhóm, đảng phái chính trị, lại trong một quốc gia phong kiến và sau đó là phong kiến nửa thuộc địa, vốn hoàn toàn xa lạ với các giá trị văn minh đó, Hồ Chí Minh đã xác lập nên những nền móng tư tưởng hiện đại nhất cho quốc gia, và quan trọng là tư tưởng ấy như chúng ta đang thấy, sẽ không bao giờ lỗi thời.

Ngày nay khi mà câu hỏi về lợi ích cốt lõi mặc dù chưa hẳn đã bị nhìn nhận sai lạc so với mục đích của người thầy cách mạng thuở đầu nhưng sự thông diễn và thực hành có lúc có nơi lại mang màu sắc dễ gây hiểu lầm và chệch hướng thì việc nhắc lại, khắc sâu và thiết định một lần nữa tư tưởng về nhân quyền của Chủ tịch Hồ Chí Minh là điều không những cần thiết mà hơn thế, là cần kíp.

Góc nhìn

Đừng nghĩ mạng xã hội là chốn riêng tư

Đừng nghĩ mạng xã hội là chốn riêng tư

Chỉ với một câu lệnh đơn giản, sau chưa đầy 10 giây, một đoạn video giả lập hình ảnh, giọng nói của bất kỳ ai có thể được AI tạo ra với độ chân thực đến kinh ngạc. Trong thế giới của thuật toán hôm nay, biên giới giữa thật - giả, đúng - sai mong manh hơn bao giờ hết.

Khi Trung ương không làm thay, cấp tỉnh không ôm việc

Khi Trung ương không làm thay, cấp tỉnh không ôm việc

Phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 3 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã phát đi thông điệp mạnh mẽ về tổ chức bộ máy, phân định rành mạch chức năng, quyền hạn giữa các cấp, quyết tâm giải phóng các nguồn lực.

Messi hay Ronaldo là GOAT có thực sự quan trọng?

Messi hay Ronaldo là GOAT có thực sự quan trọng?

Từ những cuộc tranh cãi bất tận về danh xưng vĩ đại nhất mọi thời đại - GOAT (Greatest of All Time) đến hành trình gần hai thập kỷ chứng kiến Lionel Messi và Cristiano Ronaldo chinh phục đỉnh cao, có lẽ điều quan trọng nhất không phải tìm ra ai vĩ đại hơn, mà là nhận ra vì sao cả hai đều xứng đáng được tôn trọng.

Bệnh viện giả, bác sĩ giả, hậu quả thật

Bệnh viện giả, bác sĩ giả, hậu quả thật

Không chỉ mạo danh bệnh viện và chuyên gia, nhiều hội nhóm còn lan truyền tư vấn phản khoa học khiến người bệnh bỏ thuốc, từ chối phẫu thuật và đánh mất "thời gian vàng" điều trị.

Mạng xã hội không phải nơi buộc tội, phán xét

Mạng xã hội không phải nơi buộc tội, phán xét

Mạng xã hội đang bị một bộ phận người dùng biến thành “pháp trường ảo” để nhân danh chính nghĩa, tự ý phán quyết, lăng mạ người khác. Sự lệch chuẩn này không chỉ chà đạp lên pháp luật mà còn trực tiếp đe dọa khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Uy tín người đứng đầu bắt đầu từ gia đình. Ảnh minh họa. Nguồn: Runi-AI

Uy tín công vụ không dừng ở cánh cửa gia đình

Chính phủ vừa có quy định viên chức quản lý phải tự nguyện xin từ chức nếu để vợ, chồng, con vi phạm pháp luật gây bức xúc dư luận. Bước đi này không chỉ siết chặt kỷ cương công vụ, mà còn thức tỉnh trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu.

Giải pháp nào chặn gian lận thi cử?

Giải pháp nào chặn gian lận thi cử?

Việc một giáo viên trường chuyên tại Tuyên Quang bị tạm giữ hình sự vì những bất thường trong điểm thi môn Toán một lần nữa làm rúng động dư luận. Nhìn lại chặng đường hai mươi năm qua, cuộc chiến chống tiêu cực thi cử vẫn chưa đi đến hồi kết.

Làm gì để xóa tình trạng "cát cứ" dữ liệu

Làm gì để xóa tình trạng "cát cứ" dữ liệu

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, chiến dịch "100 ngày đêm hoàn thành việc tạo lập, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu chuyên ngành" không chỉ là một nhiệm vụ cấp bách mà còn là bước ngoặt quan trọng trong việc chấm dứt tình trạng dữ liệu phân tán, cát cứ.

Điều lớn hơn tiền trong hành trình khởi nghiệp

Điều lớn hơn tiền trong hành trình khởi nghiệp

Khởi nghiệp trong kỷ nguyên mới không chỉ là hành trình tìm kiếm lợi nhuận mà còn là trách nhiệm kiến tạo giá trị cho xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển Việt Nam hùng cường bằng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Bản sắc nhà báo trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo

Bản sắc nhà báo trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo

Sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi sâu sắc hoạt động báo chí. Trong bối cảnh đó, câu hỏi không chỉ là công nghệ sẽ thay thế con người đến đâu, mà quan trọng hơn đâu là giá trị cốt lõi định hình bản sắc nhà báo.

Giữ ngọn lửa sự thật!

Giữ ngọn lửa sự thật!

Trong kỷ nguyên AI, khi tin giả, thông tin sai lệch và các hình thức thao túng nhận thức ngày càng tinh vi, vai trò của báo chí chính thống càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Sự thật vẫn là giá trị tối thượng.

Các bị can làm việc với cơ quan công an. Ảnh: CAHN.

Bẫy "sở hữu kỳ nghỉ" và sự băng hoại của niềm tin

Việc cơ quan điều tra khởi tố 187 bị can thuộc các đường dây sở hữu kỳ nghỉ cùng lời khai lấy nhiều tiền của khách càng tốt đã vạch trần bản chất lừa đảo tinh vi, đặt ra những bài học sâu sắc về quản lý, pháp luật cho cả Nhà nước lẫn người dân hiện nay.