Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), 91% trẻ em gái và 82% trẻ em trai Việt Nam chưa đáp ứng khuyến nghị về vận động thể chất. Tỷ lệ này cho thấy lối sống tĩnh tại đang trở thành vấn đề đáng lưu ý ở trẻ em và thanh thiếu niên. Vận động không chỉ là chơi thể thao. Đi bộ, đạp xe, leo cầu thang, chơi đùa, làm việc nhà, đi lại hoặc tham gia các hoạt động thể chất tại trường học và cộng đồng đều được tính vào tổng thời gian vận động.
Trẻ thiếu sân chơi, thừa thời gian trước màn hình
Theo Cẩm nang hướng dẫn hoạt động thể lực nâng cao sức khỏe cho cộng đồng do Bộ Y tế ban hành, trẻ cần tối thiểu 60 phút vận động mỗi ngày. Trong khi đó, hiện hầu hết học sinh chỉ có hai tiết giáo dục thể chất mỗi tuần, tương đương khoảng 70 phút, chỉ đáp ứng một phần nhu cầu hoạt động thể lực; trẻ cần được tạo thêm cơ hội vận động trong giờ nghỉ, đi lại, vui chơi và sinh hoạt hằng ngày.
Sự phát triển thể chất và tầm vóc của trẻ chịu tác động tổng hợp của yếu tố di truyền, dinh dưỡng, vận động, giấc ngủ, tình trạng sức khỏe và môi trường sống. Tuy nhiên, cơ hội vận động của học sinh, đặc biệt tại khu vực đô thị, đang ngày càng bị thu hẹp. Nhiều học sinh học cả ngày ở trường, sau đó tiếp tục học hoặc sử dụng điện thoại, máy tính khi về nhà. Nếu không tích cực tham gia các hoạt động thể chất tại trường, thời gian vận động ngoài nhà trường của các em rất ít. Với cuộc sống hiện đại hiện nay, nhiều học sinh khu vực thành phố không có nhiều cơ hội để vận động ngoài nhà trường.
Áp lực học tập là một trong những nguyên nhân. Trẻ dành nhiều giờ ngồi học, trong khi giáo dục thể chất tại một số trường còn ít thời lượng và chưa đủ hấp dẫn để trở thành hoạt động thường xuyên. Thiết bị thông minh và mạng xã hội tiếp tục làm thay đổi thói quen sinh hoạt. Thay vì chơi ngoài trời, trẻ có thể dành nhiều giờ trước điện thoại, máy tính hoặc tivi.
Theo Bác sĩ Thi Thị Duyên, Khoa Nội hô hấp, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, đô thị hóa cũng khiến không gian dành cho vận động ngày càng hạn chế. Sân chơi, không gian xanh bị thu hẹp, trong khi giao thông đông đúc và ô nhiễm không khí khiến phụ huynh e ngại cho trẻ ra ngoài.
“Trẻ em thiếu không gian, thời gian chơi ngoài trời; người lớn không có nơi để thư giãn, còn người già thu mình trong nhà, thiếu nơi giao lưu và tập luyện”, bác sĩ Duyên nói.
Thiếu vận động, tăng nguy cơ bệnh tật
WHO coi thiếu vận động thể chất là một trong những yếu tố nguy cơ của các bệnh không lây nhiễm. Ở trẻ em và thanh thiếu niên, hoạt động thể chất thường xuyên giúp phát triển cơ, xương, cải thiện sức khỏe tim mạch và chuyển hóa, hỗ trợ kiểm soát cân nặng, giấc ngủ và khả năng tập trung. Vận động cũng có lợi cho sức khỏe tinh thần, giúp giảm các triệu chứng lo âu và trầm cảm.
WHO đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm 15% tình trạng thiếu vận động thể chất trên toàn cầu. Để đạt mục tiêu này, vận động cần trở lại đời sống hàng ngày thay vì chỉ được xem là một hoạt động riêng biệt. Một người không nhất thiết phải dành một giờ liên tục trong phòng tập. Đi bộ đến trường, đi làm, đạp xe, leo cầu thang, làm việc nhà, đi dạo hay chơi cùng trẻ đều có thể góp phần tăng tổng thời gian vận động.
Với trẻ nhỏ, hạn chế thời gian trước màn hình cũng là cách tạo thêm cơ hội vận động. Bộ Y tế khuyến cáo trẻ 2-5 tuổi không nên tiếp xúc màn hình quá một giờ mỗi ngày, càng ít càng tốt. Thay vì để trẻ sử dụng thiết bị điện tử, gia đình cần tạo môi trường để trẻ vận động thông qua đọc sách, trò chuyện, chơi cùng con và hoạt động ngoài trời. Hoạt động thể lực phù hợp góp phần hỗ trợ sự phát triển khỏe mạnh của hệ cơ xương, đồng thời có lợi cho giấc ngủ, phát triển vận động, nhận thức và giao tiếp của trẻ.
Theo các chuyên gia y tế, về lâu dài, giải quyết thiếu vận động không chỉ là câu chuyện của từng gia đình. Công viên, sân chơi, đường đi bộ và không gian xanh an toàn cần được xem như một phần của hạ tầng y tế dự phòng. Khi trẻ có nơi để chơi, người lớn có không gian để đi bộ và người cao tuổi có chỗ để giao lưu, vận động sẽ không còn là một “nhiệm vụ” phải cố gắng hoàn thành mỗi ngày mà trở thành một phần tự nhiên của đời sống.
Không gian sống đang quyết định cơ hội vận động của trẻ
Sớm đưa ra lời giải cho bài toán môi trường sống kích thích vận động, đưa thiên nhiên vào từng nhịp sống để tốt cho sức khỏe người dân, nhà sáng lập Ecopark phát triển nhiều đại đô thị sinh thái. Tại cửa ngõ phía Tây TP HCM, Ecopark phát triển đại đô thị Eco Retreat, rộng 220 ha, cách Bến Bạch Đằng khoảng 30 phút di chuyển qua Đại lộ Võ Văn Kiệt và cao tốc TP.HCM – Trung Lương.
Eco Retreat dành 50ha vùng lõi phát triển 20 khu vườn chủ đề khác nhau đan xen dành cho mọi lứa tuổi, cung đường tắm rừng theo bí quyết sống thọ của người Nhật dài 8 km ven mặt nước. Dự án cũng mang đậm dấu ấn là bản thiết kế rừng retreat (trị liệu, phục hồi, tái tạo) với 80% được tác động chăm sóc sức khỏe từ thiên nhiên, 20% là các liệu pháp chủ động để bổ sung như: tắm khoáng, thiền, yoga, spa trị liệu, tư vấn dinh dưỡng giúp cư dân sống nghỉ dưỡng tại gia mỗi ngày.
Tại đô thị Eco Retreat, Ecopark ra mắt phân khu Rừng Phượng. Trung tâm của Rừng Phượng là 2 cụm trường học: Phổ thông liên cấp Edison rộng 22.000m2, giảng dạy học sinh từ lớp 1- 12 và khu đất 7.000m2 dành cho giáo dục mầm non, tất cả đều trong bán kính đi bộ của trẻ nhỏ.
Trong không gian đô thị, trẻ được học tập giữa hệ sinh thái cây xanh, mặt nước, công viên và các không gian cộng đồng rộng mở – nơi những bài học không chỉ diễn ra trong lớp học mà còn được mở rộng ra thiên nhiên và đời sống thực tế. Đây là lợi thế mà một trường học đứng độc lập giữa khu đô thị thông thường khó có được.
Tại Rừng Phượng nói riêng và Eco Retreat nói chung, sau giờ học, hành trình trưởng thành của trẻ vẫn tiếp tục. Những khu vườn cộng đồng, vườn trái cây trở thành nơi trẻ học cách quan sát thiên nhiên, kết nối với bạn bè. Các tuyến dạo bộ và sân chơi giúp trẻ rèn luyện thể chất mỗi ngày một cách tự nhiên, thay vì phụ thuộc vào các lớp học kỹ năng hay hoạt động trong nhà.
Bà Lê Tuệ Minh - Tổng Giám đốc Tập đoàn Đầu tư giáo dục Innochain, Chủ tịch Edison Schools chia sẻ: Tại Edison Schools, học sinh không phải dành nhiều giờ trên xe đưa đón, ngủ thiếp đi vì quá mệt, hay tối về lại đối diện với bốn bức tường bê tông. Ngôi trường nằm ngay trong không gian sống, nên các em có nhiều thời gian hơn để vận động, khám phá thiên nhiên, tham gia hoạt động cộng đồng và gắn kết với gia đình. Đó là nền tảng để các em phát triển động lực tự thân, thay vì chỉ học vì áp lực hay thành tích.
Bên cạnh hệ cảnh quan được thiết kế thân thiện, tốt cho sự phát triển của trẻ em, Rừng Phượng còn mang phong cách kiến trúc hiện đại với đa dạng loại hình sản phẩm như nhà phố đại lộ, nhà phố vườn, biệt thự song lập và biệt thự đơn lập, diện tích từ 80m2 - 370m2, đáp ứng nhu cầu của nhiều gia đình.
