Trong khuôn khổ workshop “Giảm phát thải – Cơ hội và thách thức cho doanh nghiệp” do VietinBank tổ chức tại TP.HCM, các chuyên gia cho rằng chìa khóa của chuyển đổi xanh không chỉ nằm ở công nghệ hay nguồn lực, mà bắt đầu từ dữ liệu minh bạch, quản trị bài bản và khả năng kết nối với các giải pháp tài chính bền vững.
Giảm phát thải - tiêu chuẩn mới của thị trường
ESG, kiểm kê khí nhà kính hay thị trường tín chỉ carbon ngày càng trở thành các khái niệm quen thuộc với cộng đồng doanh nghiệp. Tuy nhiên, điều khiến không ít doanh nghiệp băn khoăn hiện nay không còn là có nên thực hiện giảm phát thải hay không, mà là phải bắt đầu từ đâu để vừa đáp ứng yêu cầu của thị trường, vừa duy trì năng lực cạnh tranh. Theo ông Nguyễn Đình Thái, Tổng Giám đốc EGP Việt Nam, giảm phát thải đang dịch chuyển từ một hoạt động mang tính khuyến khích sang yêu cầu ngày càng phổ biến từ cơ quan quản lý, khách hàng quốc tế và các tổ chức tài chính. “Cam kết phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam, cùng các quy định về kiểm kê khí nhà kính và lộ trình phát triển thị trường carbon đang tạo ra một khuôn khổ mới để doanh nghiệp chuẩn bị cho giai đoạn phát triển tiếp theo,” ông Nguyễn Đình Thái nhấn mạnh. Minh chứng là, nhiều tập đoàn đa quốc gia đã yêu cầu nhà cung cấp công bố dữ liệu phát thải và các chỉ số ESG, khiến việc quản trị phát thải trở thành một phần của năng lực cạnh tranh.
Lộ trình “đo ni đóng giày” cho từng doanh nghiệp
Ông Trần Đăng Nhơn, chuyên gia Công ty TNHH An ninh Năng lượng cho rằng không tồn tại một “công thức chung” cho mọi doanh nghiệp trong quá trình giảm phát thải. “Mỗi doanh nghiệp có đặc thù riêng về ngành nghề, công nghệ, quy mô sản xuất và mục tiêu kinh doanh, do đó, lộ trình giảm phát thải của doanh nghiệp cũng cần được xây dựng trên cơ sở hiện trạng và dữ liệu của chính doanh nghiệp. Những nguồn phát thải trọng yếu là điểm đột phá đầu tiên và trước nhất mà doanh nghiệp có thể cân nhắc” ông Nhơn chia sẻ.
“Khai thông” dữ liệu giảm phát thải
Tại workshop, các chuyên gia thống nhất rằng khó khăn lớn nhất hiện nay không nằm ở việc thiếu công nghệ mà nằm ở dữ liệu. Nhiều doanh nghiệp chưa có bức tranh đầy đủ về lượng phát thải, chưa xác định được nguồn phát thải trọng yếu và chưa hình thành quy trình quản trị dữ liệu thống nhất. Theo ông Phạm Gia Huy, chuyên gia tới từ Zeroboard, việc tổng hợp dữ liệu bằng bảng tính thủ công phù hợp ở giai đoạn đầu nhưng sẽ bộc lộ nhiều hạn chế khi doanh nghiệp mở rộng quy mô. Sai sót trong nhập liệu, khó kiểm soát các thay đổi, phụ thuộc vào cá nhân và thiếu khả năng truy xuất là những rủi ro phổ biến. Vì vậy, chuyển đổi số trong hoạt động đo lường phát thải, trong đó áp dụng MRV (Measure – Report – Verify) được xem là xu hướng tất yếu. “Việc số hóa quy trình thu thập, tính toán và báo cáo không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn tạo ra hệ thống dữ liệu minh bạch, có thể kiểm chứng và sẵn sàng phục vụ khách hàng, nhà đầu tư cũng như cơ quan quản lý” ông Phạm Gia Huy nhấn mạnh trong phiên tọa đàm của workshop.
Kiểm kê khí nhà kính - bước khởi đầu
Cùng chung quan điểm, bà Đàm Thị Bích Ngọc, phó Trưởng Ban Quản lý dự án carbon, INTRACO cho rằng nhiều doanh nghiệp có xu hướng chờ đến khi quy định trở thành bắt buộc mới bắt đầu triển khai. Tuy nhiên, cách tiếp cận này sẽ khiến doanh nghiệp chịu áp lực lớn về thời gian và nguồn lực. Một lộ trình hiệu quả cần bắt đầu bằng kiểm kê khí nhà kính để xây dựng đường cơ sở phát thải. Khi hiểu rõ phát thải đến từ đâu, doanh nghiệp mới có thể xác định các giải pháp ưu tiên như tối ưu năng lượng, cải tiến quy trình sản xuất, chuyển đổi nhiên liệu hay tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo. “Doanh nghiệp không nên đặt mục tiêu quá lớn ngay từ đầu mà cần triển khai theo từng giai đoạn, liên tục cập nhật dữ liệu và hoàn thiện hệ thống quản trị” bà Đàm Thị Bích Ngọc khuyến nghị.
Cơ hội mới từ thị trường tín chỉ carbon
Theo bà Trần Thị Thùy Dương, Trưởng phòng Phát triển tín chỉ carbon của Aquila, Việt Nam còn nhiều dư địa phát triển thị trường tín chỉ carbon. Khi cơ chế thị trường được hoàn thiện, các doanh nghiệp đã chuẩn bị tốt về dữ liệu và lộ trình giảm phát thải sẽ có nhiều lợi thế hơn trong việc tham gia các dự án tín chỉ carbon. Điều này cho thấy giảm phát thải không chỉ là chi phí tuân thủ mà còn có thể tạo ra giá trị kinh tế. “Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết vẫn là hệ thống dữ liệu phát thải đáng tin cậy và được quản trị theo chuẩn mực” bà Trần Thị Thùy Dương chia sẻ.
Dữ liệu ESG - lợi thế tiếp cận vốn
Một nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại tọa đàm là mối liên hệ giữa dữ liệu ESG và nguồn vốn xanh. Theo các chuyên gia, ngày càng nhiều tổ chức tài chính xem xét các yếu tố môi trường, xã hội và quản trị trong quá trình đánh giá doanh nghiệp. Điều đó đồng nghĩa dữ liệu phát thải không chỉ phục vụ báo cáo mà còn trở thành cơ sở để doanh nghiệp tiếp cận các sản phẩm tài chính bền vững. Trong khuôn khổ workshop, VietinBank giới thiệu sản phẩm Cho vay liên kết bền vững (Sustainability-Linked Loan – SLL). Khác với khoản vay truyền thống, SLL gắn lãi suất ưu đãi với các chỉ tiêu phát triển bền vững mà doanh nghiệp cam kết thực hiện, như giảm phát thải khí nhà kính, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng hoặc các mục tiêu ESG phù hợp với đặc thù hoạt động của doanh nghiệp. Cách tiếp cận này vừa tạo động lực để doanh nghiệp đầu tư cho chuyển đổi xanh, vừa góp phần mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn phục vụ tăng trưởng bền vững.
Kết thúc workshop, các chuyên gia đều cho rằng chuyển đổi xanh không còn là câu chuyện của riêng bộ phận quản lý môi trường mà đã trở thành một nội dung trong chiến lược phát triển doanh nghiệp. Dữ liệu ESG đang dần trở thành một loại tài sản giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng cơ hội tham gia chuỗi cung ứng quốc tế, tiếp cận thị trường tín chỉ carbon và khai thác các nguồn vốn xanh.
