Ngày 18/10, thảo luận tại Tổ 15 trong khuôn khổ Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI về tình hình kinh tế - xã hội năm 2026 và kế hoạch năm 2027, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết từ đầu năm 2026 đến nay, dù đối mặt nhiều khó khăn, kinh tế Việt Nam vẫn đạt những kết quả tích cực trong bối cảnh thế giới diễn biến phức tạp, cạnh tranh giữa các nước lớn gia tăng, chiến sự tại Trung Đông tác động sâu rộng đến kinh tế toàn cầu.
Theo Phó thủ tướng, công tác lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành có nhiều đổi mới, theo hướng chủ động, linh hoạt, tập trung vào nhiệm vụ trọng tâm, gắn trách nhiệm với kết quả thực hiện. Chính phủ cũng triển khai các giải pháp về thuế, phí và điều hành thị trường nhằm bình ổn giá xăng dầu, bảo đảm nguồn cung, hạn chế tác động đến sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân.
GDP quý III tăng 9,95%, đưa mức tăng trưởng 9 tháng lên 9,01%. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt khoảng 888 tỷ USD; thu ngân sách nhà nước đạt hơn 2,18 triệu tỷ đồng, bằng 86,5% dự toán năm.
Trong cải cách thể chế và thủ tục hành chính, các giải pháp cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục và điều kiện kinh doanh giúp giảm 53% thời gian thực hiện thủ tục hành chính, 55% chi phí tuân thủ. Việc sắp xếp tổ chức bộ máy, vận hành chính quyền địa phương hai cấp tiếp tục được triển khai, song vẫn còn vướng mắc về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền, giải quyết thủ tục hành chính và phục vụ người dân.
Phó thủ tướng cho rằng cần tiếp tục tháo gỡ những khó khăn phát sinh, bảo đảm bộ máy vận hành thông suốt, nâng cao năng lực thực thi ở cơ sở, đặc biệt là cấp xã. Đồng thời, việc sắp xếp tổ chức bên trong các cơ quan, đơn vị phải gắn với yêu cầu tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, không để ảnh hưởng đến chất lượng cung ứng dịch vụ công.
Trong lĩnh vực giáo dục, việc sắp xếp mạng lưới trường học giúp giảm 12.100 đầu mối, tương đương 50,6%. Số lượng thôn, tổ dân phố sau sắp xếp giảm 46,33%, còn hơn 48.000 đơn vị. Phó thủ tướng lưu ý tinh gọn bộ máy không chỉ là giảm đầu mối mà quan trọng hơn là nâng cao hiệu quả hoạt động và chất lượng phục vụ người dân.
Về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năm 2026 của Việt Nam xếp thứ 43 trong 139 nền kinh tế, tăng một bậc so với năm trước. Chỉ số hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo xếp thứ 50 toàn cầu, tăng 5 bậc; TP.HCM lần đầu vào nhóm 100 hệ sinh thái khởi nghiệp hàng đầu thế giới, xếp thứ 98.
Tuy nhiên, theo Phó thủ tướng, yêu cầu đặt ra không chỉ là cải thiện thứ hạng hay các chỉ số quốc tế mà quan trọng hơn là chuyển hóa những tiến bộ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thành năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Chăm lo đời sống nhân dân, bảo đảm an sinh xã hội
Bên cạnh kết quả kinh tế, Phó thủ tướng đánh giá cao những nỗ lực trong các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế và an sinh xã hội.
Trong 9 tháng năm 2026, Việt Nam đón gần 17,7 triệu lượt khách quốc tế, hướng tới mục tiêu khoảng 25 triệu lượt khách cả năm. Khoảng 53 triệu người dân đã được khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc. Nguồn lực nhà nước dành cho các đối tượng thụ hưởng chính sách an sinh xã hội trong năm 2026 ước khoảng 140.000 tỷ đồng, tăng khoảng 10.000 tỷ đồng so với năm 2025.
Đối với Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, đến ngày 12/10, cả nước đã tìm kiếm, quy tập hơn 3.500 hài cốt liệt sĩ, đạt hơn 50% mục tiêu; lấy mẫu hơn 211.000 hài cốt liệt sĩ, đạt hơn 99% kế hoạch. Việc thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ đạt hơn 106% kế hoạch.
Phó thủ tướng nhấn mạnh đây là nhiệm vụ có ý nghĩa sâu sắc, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, tri ân những người đã hy sinh vì Tổ quốc. Bên cạnh đó, quốc phòng, an ninh tiếp tục được giữ vững, đối ngoại được tăng cường, góp phần nâng cao vị thế Việt Nam.
Đề cập những khó khăn, thách thức, Phó thủ tướng cho biết nền kinh tế vẫn chịu áp lực lạm phát, những bất ổn trên thị trường tài chính, tiền tệ, bất động sản và lao động. Chất lượng tăng trưởng chưa thực sự bền vững; tình trạng né tránh, sợ sai, sợ trách nhiệm ở một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức vẫn cần được khắc phục.
Trong bối cảnh đó, Phó thủ tướng khẳng định quyết tâm thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số là một mệnh lệnh chính trị. Các động lực tăng trưởng truyền thống như đầu tư công, xuất khẩu, tiêu dùng cần tiếp tục được phát huy, đồng thời khơi thông các động lực mới.
Chính phủ cần đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, tháo gỡ khó khăn cho các dự án trọng điểm, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Cùng với đó là thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động, phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Theo Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, thực hiện chỉ đạo của Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, nếu năm 2026 là năm tạo nền tảng thì năm 2027 phải là năm tạo đột phá. Điều này đòi hỏi quyết tâm cao hơn trong tổ chức thực hiện của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân, nhằm đưa các chủ trương, chính sách vào thực tiễn và tạo chuyển biến rõ nét trong phát triển đất nước.
