Tổng thống Mỹ Donald Trump gây sức ép buộc Ukraine ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga, trong khi những hạn chế bất ngờ đối với hệ thống liên lạc vệ tinh Starlink và Starshield làm gián đoạn một số nhiệm vụ sử dụng máy bay không người lái (UAV) của Kiev. Tỷ phú Elon Musk phủ nhận việc tự ý ra lệnh hạn chế dịch vụ, cho biết quyền quyết định đối với Starshield thuộc về quân đội Mỹ và Tổng thống Mỹ.
Tỷ phú Elon Musk đã bác bỏ cáo buộc cho rằng ông chỉ đạo công ty SpaceX đột ngột hạn chế dịch vụ liên lạc vệ tinh Starlink và Starshield mà lực lượng Ukraine sử dụng để vận hành UAV.
Các quan chức Ukraine và chỉ huy tiền tuyến cho biết nhiều thiết bị đầu cuối vệ tinh bất ngờ ngừng hoạt động trong đêm từ thứ Ba sang thứ Tư, đúng lúc các UAV đang bay với tốc độ hơn 100 dặm/giờ, tương đương khoảng 161 km/h. Sự cố khiến một số nhiệm vụ tác chiến bị gián đoạn.
Trục trặc xảy ra với Starshield, phiên bản phục vụ mục đích quân sự có liên quan đến hệ thống Starlink của SpaceX, trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump gây sức ép buộc Kiev ngừng các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu của Nga. Ông Trump cho rằng những cuộc tấn công này góp phần đẩy giá năng lượng tăng cao.
Theo Reuters, các quan chức Ukraine nói lực lượng nước này không được thông báo trước về những hạn chế mới. Một số nhiệm vụ sử dụng UAV tầm xa đã bị gián đoạn, trong khi các đơn vị trên chiến trường phải tìm cách thích ứng với tình trạng kết nối không ổn định.
Musk nói quân đội Mỹ quyết định giới hạn Starshield
Hôm 14/10, Musk phản hồi những chỉ trích từ phía Ukraine trên mạng xã hội X, khẳng định Starshield thuộc quyền sở hữu và kiểm soát của chính phủ Mỹ.
“Các hệ thống Starshield thuộc sở hữu và do chính phủ Mỹ kiểm soát. Mọi giới hạn về tốc độ hoặc cách sử dụng đều do quân đội Mỹ quyết định và cuối cùng là Tổng thống Mỹ”, Musk viết.
Trước đó, tỷ phú này cho rằng sự gián đoạn có thể chỉ là “một sai sót” và nói ông đang tìm cách khôi phục kết nối.
Musk cũng nhấn mạnh Starlink chỉ nên được sử dụng cho mục đích dân sự và phòng thủ. Theo ông, việc một công ty thương mại cung cấp dịch vụ để phục vụ các hoạt động tấn công là điều “không phù hợp”.
Tuyên bố của Musk đặt ra sự phân biệt giữa Starlink, dịch vụ internet vệ tinh thương mại của SpaceX, và Starshield, hệ thống được phát triển phục vụ các nhiệm vụ an ninh, quân sự và tình báo của chính phủ Mỹ. Theo lời Musk, quyền quyết định về những giới hạn áp dụng với Starshield nằm ở phía chính phủ Mỹ, chứ không đơn thuần thuộc về SpaceX.
Tổng thống Trump chưa trực tiếp bình luận về các hạn chế nói trên. Tuy nhiên, một quan chức cấp cao của Mỹ nói với Axios rằng chính quyền Trump không liên quan đến sự cố gián đoạn dịch vụ Starlink.
Hiện chưa có bằng chứng được xác nhận cho thấy những hạn chế đối với kết nối vệ tinh được áp đặt nhằm trả đũa các cuộc tấn công của Ukraine vào cơ sở năng lượng Nga. Dù vậy, thời điểm xảy ra sự cố đã làm gia tăng nghi ngờ và căng thẳng giữa Kiev với Washington.
Ông Zelensky xác nhận Mỹ từng cảnh báo ngừng chia sẻ tình báo
Căng thẳng liên quan đến Starlink diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và chính quyền Trump tiếp tục xuất hiện bất đồng về chiến lược đối phó với Nga.
Trong cuộc phỏng vấn với Đài Phát thanh Công cộng Quốc gia Mỹ (NPR) hôm thứ Ba, ông Zelensky xác nhận chính quyền Trump đã cảnh báo có thể ngừng chia sẻ thông tin tình báo với Ukraine nếu Kiev không chấm dứt các cuộc tấn công bằng UAV tầm xa nhằm vào những nhà máy lọc dầu bên trong lãnh thổ Nga.
Theo NPR, ông Zelensky cũng phản bác lập luận của ông Trump rằng Ukraine phải chịu trách nhiệm cho đà tăng giá nhiên liệu. Nhà lãnh đạo Ukraine cho rằng cuộc chiến tại Iran và tình trạng gián đoạn vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz mới là những yếu tố quan trọng đẩy giá năng lượng tăng cao.
Trước đó, chính quyền Trump đã gây sức ép buộc Kiev hạn chế các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở năng lượng của Nga, trong khi Washington tìm cách kiềm chế giá nhiên liệu. Điều này tạo ra mâu thuẫn lợi ích: Ukraine coi các cơ sở năng lượng và hậu cần của Nga là mục tiêu quân sự nhằm làm suy yếu năng lực chiến tranh của Moscow, còn Washington muốn tránh những diễn biến có thể khiến thị trường năng lượng tiếp tục biến động.
Những bất đồng không chỉ giới hạn ở việc sử dụng Starlink. Các quan chức Ukraine còn cho biết nước này không nhận được cảnh báo sớm từ các đối tác phương Tây trước những đợt Nga phóng tên lửa nhằm vào Kiev trong hai đêm liên tiếp, thứ Hai và thứ Ba.
Theo các thông tin được truyền thông đăng tải, quan chức Mỹ giải thích việc không phát hiện các vụ phóng tên lửa là do điều kiện thời tiết xấu. Tuy nhiên, phía Ukraine được cho là khó chấp nhận lời giải thích này.
Trong cuộc phỏng vấn với người dẫn chương trình truyền hình Anh Piers Morgan hôm thứ Tư, khi được hỏi liệu ông có cảm thấy chính quyền Trump đã “phản bội” mình hay không, Tổng thống Zelensky trả lời: “Có”.
“Thật đáng tiếc khi chúng tôi đang mất đi một đối tác mạnh”, ông Zelensky nói thêm.
Những phát biểu này cho thấy mức độ nghiêm trọng của sự rạn nứt trong quan hệ Mỹ - Ukraine, đặc biệt khi Kiev phụ thuộc đáng kể vào thông tin tình báo, hỗ trợ quân sự và các hệ thống liên lạc do phương Tây cung cấp.
Ukraine tìm cách khôi phục kết nối, yêu cầu dỡ bỏ giới hạn tốc độ
Tối thứ Tư, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov cho biết kết nối Starlink ở tốc độ lên tới 100 dặm/giờ, tương đương khoảng 161 km/h, đang được khôi phục.
Tuy nhiên, ông kêu gọi dỡ bỏ hoàn toàn giới hạn tốc độ đối với Starshield, cho rằng điều này có ý nghĩa thiết yếu đối với năng lực phòng thủ của Ukraine.
“Khả năng kết nối Starlink ở tốc độ lên tới 160 km/h đang được khôi phục. Việc loại bỏ hoàn toàn giới hạn tốc độ của Starshield hiện là điều cấp thiết đối với hoạt động phòng thủ của Ukraine”, ông Fedorov viết, đồng thời cảm ơn ông Musk và bày tỏ hy vọng tiếp tục nhận được sự hỗ trợ.
Thông tin khôi phục kết nối chưa đồng nghĩa mọi hạn chế đã được gỡ bỏ. Các quan chức Ukraine vẫn muốn làm rõ phạm vi áp dụng và bảo đảm những thiết bị phục vụ nhiệm vụ quân sự có thể hoạt động ổn định khi di chuyển ở tốc độ cao.
Sự cố cho thấy mức độ phụ thuộc của lực lượng Ukraine vào hạ tầng liên lạc vệ tinh thương mại và quân sự do Mỹ kiểm soát. Starlink đã trở thành một công cụ quan trọng trong liên lạc tiền tuyến, điều phối lực lượng và vận hành nhiều loại UAV kể từ khi Nga mở cuộc tấn công toàn diện vào Ukraine năm 2022.
Khi kết nối bị gián đoạn, các nhiệm vụ sử dụng UAV có thể phải hủy bỏ hoặc điều chỉnh. Trong chiến tranh hiện đại, nơi UAV đảm nhiệm nhiều vai trò từ trinh sát, hậu cần đến tấn công và đánh chặn, một thay đổi về điều kiện kết nối cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động trên chiến trường.
Nga nói muốn hòa bình lâu dài, không chỉ ngừng bắn
Trong khi quan hệ giữa Kiev và Washington xuất hiện thêm rạn nứt, Moscow tiếp tục lập luận rằng một lệnh ngừng bắn vô điều kiện có thể tạo cơ hội cho Ukraine tập hợp lại lực lượng và bổ sung nguồn lực quân sự.
Hôm thứ Hai, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov tuyên bố: “Chúng tôi không muốn một lệnh ngừng bắn, mà muốn hòa bình lâu dài, và chúng tôi sẵn sàng làm mọi điều có thể để đạt được điều đó”.
Tuyên bố của ông Peskov phản ánh lập trường lâu nay của Nga rằng một thỏa thuận chấm dứt chiến sự cần giải quyết những vấn đề rộng hơn, thay vì chỉ tạm dừng giao tranh. Tuy nhiên, hai bên vẫn bất đồng sâu sắc về các điều kiện cho một thỏa thuận và những bảo đảm an ninh sau chiến tranh.
Trong bối cảnh đó, sự cố Starlink và những bất đồng về chia sẻ tình báo đang làm gia tăng lo ngại về mức độ hỗ trợ mà Ukraine có thể tiếp tục nhận được từ Mỹ. Với Kiev, vấn đề không chỉ là khôi phục kết nối vệ tinh, mà còn là bảo đảm những năng lực công nghệ và tình báo thiết yếu không bị gián đoạn giữa lúc cuộc chiến với Nga vẫn tiếp diễn.
Theo RT, Reuters
