Cựu Tổng tư lệnh quân đội Valery Zaluzhny đang dẫn đầu danh sách những người có thể cạnh tranh với Tổng thống Volodymyr Zelensky, bên cạnh Giám đốc tình báo Kyrylo Budanov và Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov.
“Tôi nghĩ đã đến lúc Ukraine cần một tổng thống mới”, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với các phóng viên hôm thứ Bảy tuần trước, đồng thời cho rằng các cuộc tấn công kéo dài nhiều tháng của ông Zelensky nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Nga đã ảnh hưởng đến nguồn cung dầu diesel toàn cầu.
Tuy nhiên, mong muốn của ông Trump không đồng nghĩa Ukraine sẽ làm theo.
Dù nhiệm kỳ tổng thống 5 năm của ông Zelensky đã kết thúc vào năm 2024, Hiến pháp Ukraine cùng tình trạng thiết quân luật cho phép ông tiếp tục tại vị trong thời chiến. Nhiều người Ukraine muốn bộ máy chính trị được đổi mới, nhưng vẫn e ngại tổ chức bầu cử tổng thống trước khi cuộc chiến kéo dài 4 năm rưỡi kết thúc.
Đáp lại phát biểu của ông Trump, Tổng thống Zelensky đề xuất tổ chức bầu cử nếu Tổng thống Nga Vladimir Putin cam kết thực hiện lệnh ngừng bắn kéo dài 60 ngày.
Vậy nếu cuộc bầu cử được tổ chức trong thời gian tới, ai có thể cạnh tranh với ông Zelensky?
“Nếu bầu cử diễn ra sớm, một trong những cựu chỉ huy quân đội có khả năng trở thành đối thủ lớn nhất của ông Zelensky”, nhà phân tích Igar Tyshkevych tại Kiev nói với hãng Al Jazeera.
Theo ông Tyshkevych, những nhân vật chính trị kỳ cựu như cựu Tổng thống Viktor Poroshenko, người thất bại trước ông Zelensky trong cuộc bầu cử năm 2019, và cựu Thủ tướng Yulia Tymoshenko, người đang bị điều tra liên quan đến cáo buộc tham nhũng, gần như không có cơ hội.
Valery Zaluzhny: “Phương án thay thế có khả năng nhất”
Cựu Tổng tư lệnh quân đội Ukraine, hiện là Đại sứ Ukraine tại Anh, đứng đầu danh sách những đối thủ tiềm năng của ông Zelensky.
“Kể từ ít nhất năm 2023, đặc biệt là sau khi ông từ chức vào năm 2024, Valery Zaluzhny đã trở thành phương án thay thế có khả năng nhất cho ông Zelensky. Ông ấy là đối thủ đáng gờm nhất và có thể đánh bại tổng thống trong cuộc bầu cử”, ông Volodymyr Fesenko, người đứng đầu viện nghiên cứu Penta có trụ sở tại Kiev, nói với Al Jazeera.
Theo cuộc thăm dò công bố ngày 8/10 của Rating Group, tổ chức khảo sát dư luận tại Kiev, gần hai phần ba người Ukraine, tương đương 64%, tin tưởng ông Zaluzhny. Chỉ 25% cho biết không tin tưởng ông.
Mức độ tín nhiệm này bắt nguồn từ những thành công quân sự của ông trong năm 2022.
Sau khi chỉ huy lực lượng phòng thủ Kiev trong những tuần đầu Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện vào năm 2022, ông Zaluzhny tiếp tục dẫn dắt các chiến dịch phản công, giúp Ukraine giành lại 40% lãnh thổ từng nằm dưới sự kiểm soát của Nga.
Ông bị cách chức vào năm 2023, sau khi chiến dịch phản công mùa hè được chờ đợi từ lâu không đạt kết quả như kỳ vọng.
Tuy nhiên, quan điểm của ông Zaluzhny về những vấn đề cấp bách nhất trong giai đoạn hậu chiến vẫn là điều chưa được làm rõ.
Ở tuổi 53, vị tướng có vóc dáng vạm vỡ và phong thái mạnh mẽ này chủ động giữ thái độ kín tiếng, khiến công chúng khó đoán định lập trường của ông về công cuộc phục hồi kinh tế Ukraine, cuộc khủng hoảng nhân khẩu học nghiêm trọng hay mục tiêu gia nhập Liên minh châu Âu (EU).
Ông không tham gia các chương trình tọa đàm truyền hình và hiếm khi trả lời phỏng vấn báo chí. Thỉnh thoảng, ông đăng tải các bài bình luận phân tích chi tiết những vấn đề liên quan đến chiến tranh, đồng thời đưa ra những quan điểm khái quát về việc bảo đảm hòa bình lâu dài và nhận được các cam kết an ninh từ những đối tác phương Tây của Ukraine.
Ông Zelensky còn cơ hội tái đắc cử?
Từng là diễn viên hài, ông Zelensky giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2019 với 73% số phiếu, tỷ lệ cao nhất trong lịch sử Ukraine thời hậu Xô viết.
Bất chấp hàng loạt bê bối tham nhũng liên quan đến những người thân cận, nhà lãnh đạo 48 tuổi vẫn có đủ mức độ ủng hộ để tiếp tục tranh cử tổng thống.
Theo khảo sát của Rating Group, 53% người Ukraine tin tưởng ông Zelensky, trong khi 40% không tin tưởng ông.
Tuy nhiên, thái độ đối đầu ngày càng gay gắt của Tổng thống Trump có thể một lần nữa mang lại lợi thế cho nhà lãnh đạo Ukraine.
Sau màn tranh cãi với ông Trump tại Phòng Bầu dục vào tháng 2/2025, tỷ lệ ủng hộ ông Zelensky tăng lên 67%, mức cao nhất kể từ khi chiến tranh nổ ra.
Dù vậy, chính sách bổ nhiệm nhân sự của ông có thể đã làm suy giảm cơ hội tái đắc cử.
“Ông ấy lên nắm quyền với những khẩu hiệu về việc làm mới bộ máy quyền lực, lựa chọn những bộ trưởng và cố vấn có năng lực nhất, chứ không phải những người được tin tưởng nhất”, nhà phân tích Tyshkevych nhận định.
Kyrylo Budanov: Được hơn một nửa người Ukraine tin tưởng
Trung tướng Kyrylo Budanov là một trong những nhân vật quân sự nổi tiếng và có sức hút lớn nhất tại Ukraine, đồng thời là ứng viên tiềm năng cho chức tổng thống.
Cựu lãnh đạo tình báo quân sự 40 tuổi được ông Zelensky bổ nhiệm làm người đứng đầu Văn phòng Tổng thống vào tháng 1.
Ông Budanov từng chỉ huy nhiều chiến dịch táo bạo nhằm vào Nga, trong đó có cuộc đột kích vào bán đảo Crimea do Nga sáp nhập năm 2016 để cài thuốc nổ tại một sân bay quân sự.
Năm 2020, ông Zelensky bổ nhiệm ông Budanov đứng đầu Tổng cục Tình báo thuộc Bộ Quốc phòng Ukraine (GUR). Dưới sự lãnh đạo của ông, cơ quan này phát triển thành lực lượng tác chiến đặc biệt có cách tiếp cận quyết liệt và ứng dụng công nghệ cao.
Các cuộc tấn công bằng xuồng không người lái trên biển của GUR đã gây thiệt hại cho Hạm đội Biển Đen của Nga, buộc lực lượng này phải rút khỏi Crimea do Nga sáp nhập và chuyển về cảng Novorossiysk của Nga.
Theo khảo sát của Rating Group, 53% người Ukraine tin tưởng ông Budanov, trong khi 31% không tin tưởng ông.
Mykhailo Fedorov: Trẻ tuổi, được ủng hộ và quyết đoán
Ở tuổi 35, ông Mykhailo Fedorov là người trẻ nhất trong danh sách các ứng viên tổng thống tiềm năng.
Ông bắt đầu được chú ý sau khi được Tổng thống Zelensky bổ nhiệm làm Bộ trưởng Chuyển đổi số vào năm 2019. Trên cương vị này, ông góp phần đơn giản hóa đáng kể các thủ tục hành chính tại Ukraine, quốc gia vốn gặp nhiều vấn đề về tham nhũng.
Bộ của ông triển khai ứng dụng Diia trên điện thoại thông minh, cho phép người dân tiếp cận hơn 100 dịch vụ công trực tuyến.
Tháng 1, ông Zelensky bổ nhiệm ông Fedorov, người không có kinh nghiệm quân sự, làm Bộ trưởng Quốc phòng, phụ trách hậu cần, ngân sách, cải cách, chống tham nhũng và các thỏa thuận nhằm bảo đảm những khoản viện trợ hoặc khoản vay trị giá hàng tỷ USD từ phương Tây.
Ông Fedorov thúc đẩy xử lý các đường dây tham nhũng bằng cách tăng tính minh bạch trong hoạt động mua sắm vũ khí, thực phẩm và vật tư y tế.
Ông cũng đẩy mạnh việc phát triển và triển khai máy bay không người lái (UAV), qua đó làm tê liệt các tuyến tiếp tế của Nga, phá hủy kho vũ khí, kho nhiên liệu, nhà máy lọc dầu và hệ thống phòng không.
Ngoài ra, ông tăng cường sử dụng robot mặt đất để vận chuyển thực phẩm, đạn dược và sơ tán binh sĩ bị thương.
Tuy nhiên, những cải cách này khiến Tổng tư lệnh quân đội Ukraine Oleksandr Syrsky bất bình. Theo các thông tin được đưa ra, ông Syrsky đã tìm cách thúc đẩy việc cách chức ông Fedorov vào tháng 7.
Những người ủng hộ ông Fedorov tổ chức các cuộc tuần hành trên khắp Ukraine trong nhiều tuần. Theo các cuộc khảo sát của Rating Group, tỷ lệ ủng hộ ông tăng vọt từ 35% trong tháng 6 lên 65% vào tháng 7.
Tuy nhiên, đến tháng 8, ông Fedorov đưa ra một tuyên bố không được lòng nhiều người khi cho rằng Ukraine nên tổ chức bầu cử tổng thống. Tỷ lệ ủng hộ ông hiện giảm xuống còn 38%.
Yevhenii Khmara: Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine ít được biết đến
Đứng thứ năm trong danh sách là ông Yevhenii Khmara, vị tướng thay thế ông Fedorov trên cương vị Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine.
Trước khi được bổ nhiệm vào tháng 7, ông Khmara hầu như không được công chúng biết đến. Theo khảo sát, 29% người Ukraine tin tưởng ông, trong khi 16% không tin tưởng.
Ông có nhiều năm công tác trong ngành tình báo nhưng ít xuất hiện trước công chúng. Cuộc khảo sát của Rating Group cho thấy 43% người được hỏi thậm chí không biết ông là ai.
Ngoại trưởng và cựu tổng thống khó tạo đột phá
Đứng thứ sáu và thứ bảy trong danh sách là Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha, một nhà ngoại giao chuyên nghiệp từng vận động thành công để giành sự ủng hộ quan trọng từ Thổ Nhĩ Kỳ và Ba Lan, cùng cựu Tổng thống Viktor Poroshenko.
Cả hai đều nhận được mức tín nhiệm 24% trong khảo sát.
Ông Poroshenko lên nắm quyền năm 2014 với cam kết chống tham nhũng. Tuy nhiên, sau đó ông vướng vào một bê bối liên quan đến cáo buộc trục lợi từ việc mua phụ tùng thiết bị quân sự với giá cao hơn thực tế.
Mức độ tín nhiệm dành cho cựu tổng thống hiện ở mức thấp: 70% số người được hỏi cho biết họ không tin tưởng ông.
Theo AJ
