Các nhà khoa học quân sự Trung Quốc cho biết đã phát triển một thuật toán có thể hỗ trợ xác định vị trí các đơn vị tác chiến điện tử thông qua dữ liệu hàng không dân dụng. Nhóm nghiên cứu tuyên bố đã khoanh vùng được hai nguồn gây nhiễu giả mạo tín hiệu định vị gần Israel trong cuộc xung đột với Iran, dù những kết quả này chưa được kiểm chứng độc lập.
Theo ước tính của nhóm nghiên cứu, hai nguồn gây nhiễu nằm ở các khu vực gần thành phố Haifa, miền Bắc Israel, với sai số định vị được báo cáo trong khoảng 10,9–18,9 km (6,7–11,7 dặm).
Tuy nhiên, nhóm không giải thích lý do tập trung nghiên cứu hoạt động quân sự của Israel.
Nghiên cứu do bà Du Lan cùng các cộng sự tại Đại học Kỹ thuật Thông tin thuộc Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA), đặt tại thành phố Trịnh Châu, thực hiện. Công trình được đăng trực tuyến ngày 7/10 trên Tạp chí Khoa học và Công nghệ Trắc địa, một tạp chí khoa học có bình duyệt.
Nhóm nghiên cứu phân tích dữ liệu theo dõi máy bay trong 43 ngày, thu thập từ các hệ thống hàng không dân dụng có dữ liệu công khai. Khoảng thời gian được khảo sát kéo dài từ ngày 27/2, một ngày trước khi Mỹ và Israel mở cuộc tấn công nhằm vào Iran, đến ngày 10/4.
Dùng đường bay bất thường để truy tìm nguồn gây nhiễu
Tình trạng gây nhiễu điện tử có thể khiến dữ liệu hàng không ghi nhận máy bay đột ngột nhảy sang một vị trí ở rất xa hoặc di chuyển theo quỹ đạo không phù hợp với đường bay thông thường.
Thuật toán của nhóm nghiên cứu sử dụng những đường bay bất thường này để ước tính vị trí có thể phát ra tín hiệu gây nhiễu.
“Phương pháp này không đòi hỏi thiết bị giám sát bổ sung, có chi phí thấp và cho kết quả kịp thời”, nhóm nghiên cứu viết.
Theo các tác giả, công nghệ này “cung cấp hỗ trợ kỹ thuật quan trọng cho công tác bảo đảm an toàn hàng không dân dụng và nhận thức tình huống về hiện tượng gây nhiễu giả mạo tín hiệu định vị tại các khu vực xung đột ở nước ngoài”.
Nhóm xác định hai khu vực riêng biệt trên Địa Trung Hải. Theo bài nghiên cứu, khu vực mục tiêu thứ nhất nằm cách Haifa, thành phố lớn ở miền bắc Israel, khoảng 80 km về phía tây bắc. Khu vực thứ hai cách Dải Gaza khoảng 30 km về phía tây bắc. Cả hai đều nằm trên Địa Trung Hải.
Các nhà nghiên cứu cho rằng sự khác biệt trong mô hình gây nhiễu có thể phản ánh việc các nguồn này được sử dụng để đối phó với những loại mối đe dọa từ máy bay không người lái (UAV) khác nhau. Tuy nhiên, họ không thể xác minh trực tiếp các mục tiêu dự kiến của những hệ thống gây nhiễu này.
Phân biệt nguồn gây nhiễu theo loại UAV mục tiêu
Bà Du Lan và các cộng sự nhận định nguồn gây nhiễu tương ứng với khu vực mục tiêu thứ nhất có thể chủ yếu nhằm đối phó với các UAV cảm tử tầm xa có khả năng chống chịu nhất định trước biện pháp giả mạo tín hiệu định vị, chẳng hạn mẫu Shahed-136 của Iran. Theo nhóm nghiên cứu, những phương tiện này đòi hỏi chiến thuật gây nhiễu giả mạo linh hoạt và phức tạp hơn.
“Nguồn gây nhiễu tương ứng với khu vực mục tiêu 1 được suy đoán là chủ yếu nhằm đối phó với các UAV cảm tử tầm xa có khả năng chống chịu nhất định trước việc giả mạo tín hiệu định vị, chẳng hạn Shahed-136 của Iran, qua đó đòi hỏi chiến thuật giả mạo tín hiệu động phức tạp hơn”, nhóm nghiên cứu viết.
Trong khi đó, khu vực mục tiêu thứ hai được cho là liên quan đến hoạt động đối phó với các UAV giá rẻ, tầm ngắn do những nhóm vũ trang tại Gaza và phong trào Houthi ở Yemen sử dụng. Theo nhóm nghiên cứu, những UAV này có khả năng chống chịu yếu hơn trước các biện pháp giả mạo tín hiệu định vị, nên có thể bị đối phó bằng phương thức gây nhiễu giả mạo cố định tại một điểm.
Dù vậy, đây vẫn là những suy luận của nhóm nghiên cứu dựa trên mô hình dữ liệu; công trình không xác nhận trực tiếp loại UAV mà các nguồn gây nhiễu nhắm tới.
Thuật toán khai thác dữ liệu ADS-B công khai
Để xây dựng thuật toán, bà Du Lan và các cộng sự sử dụng dữ liệu công khai về vị trí và tốc độ máy bay từ hệ thống giám sát phụ thuộc tự động – phát quảng bá (ADS-B).
Ban đầu, nhóm sàng lọc các đường bay bất thường dựa trên những ngưỡng tốc độ có thể là dấu hiệu cho thấy dữ liệu theo dõi máy bay đã bị giả mạo.
Sau đó, các nhà nghiên cứu áp dụng thêm những điều kiện về thời gian, vị trí, độ cao và thời gian hoạt động của nguồn gây nhiễu để loại bỏ các yếu tố có thể làm sai lệch kết quả. Những yếu tố này bao gồm lỗi dữ liệu, thao tác điều khiển máy bay, các chuyến bay ở độ cao thấp và tình trạng nguồn gây nhiễu được bật hoặc tắt theo từng thời điểm.
Theo nhóm nghiên cứu, phương pháp này có thể tận dụng dữ liệu hàng không dân dụng sẵn có để ước tính vị trí nguồn gây nhiễu mà không cần triển khai thêm thiết bị giám sát chuyên dụng.
Trong các nghiên cứu tiếp theo, nhóm dự kiến bổ sung dữ liệu định vị và dẫn đường của tàu thuyền nhằm mở rộng phương pháp, không chỉ giới hạn trong lĩnh vực hàng không dân dụng.
Theo SCMP
