Đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh như thế nào?

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, sáng 16/10, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị trình bày những nội dung cốt lõi của Quy định số 224-QĐ/TW, ngày 14/10/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh.

Chuyển từ tư duy “cho phép” sang khuyến khích, tạo điều kiện

Theo ông Nguyễn Thanh Nghị, Quy định số 224 được xây dựng trên 5 quan điểm chỉ đạo lớn.

Thứ nhất, đổi mới tư duy từ “cho phép” sang “khuyến khích, tạo điều kiện” để đảng viên làm giàu hợp pháp, chính đáng, đóng góp cho đất nước; đồng thời mở rộng sự tham gia của đảng viên trong khu vực công vào hoạt động đầu tư, kinh doanh theo quy định.

Thứ hai, chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu theo hướng “được làm/không được làm” sang xác định rõ những hoạt động được làm, được làm có điều kiện và có kiểm soát, hoặc không được làm. Việc này phải gắn với kiểm soát xung đột lợi ích.

Thứ ba, xác định quyền, điều kiện và giới hạn tham gia đầu tư, kinh doanh phù hợp với địa vị pháp lý, chức trách và mức độ rủi ro xung đột lợi ích. Việc kiểm soát phải căn cứ vào quyền sở hữu, quyền chi phối và lợi ích thực tế, không chỉ dựa trên người đứng tên. Đồng thời, phải bảo vệ hoạt động kinh tế hợp pháp, ngăn việc lợi dụng quyền lực, thông tin và tài sản công để tạo lợi thế riêng.

Thứ tư, phát huy vai trò của đảng viên trong phát triển kinh tế gắn với giữ vững bản chất của Đảng, xây dựng Đảng trong khu vực ngoài Nhà nước và bảo đảm liêm chính công vụ.

Thứ năm, bảo đảm sự đồng bộ giữa quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước, đồng thời có quy định chuyển tiếp phù hợp.

Quy định số 224 gồm 3 chương, 14 điều. Theo đó, hoạt động đầu tư, kinh doanh được xác định là việc bỏ vốn để thực hiện hoạt động kinh doanh, bao gồm góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp, thành lập tổ chức kinh tế, thực hiện dự án đầu tư, hợp đồng đầu tư hoặc hợp đồng hợp tác kinh doanh; mua, bán, nắm giữ chứng khoán và các hình thức đầu tư, kinh doanh khác theo quy định của pháp luật.

Quy định cũng xác định 5 nguyên tắc chung đối với đảng viên tham gia đầu tư, kinh doanh. Đảng viên phải tuân thủ quy định của Đảng và pháp luật; thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với Nhà nước, xã hội, môi trường, người lao động và người tiêu dùng; giữ gìn đạo đức kinh doanh, xây dựng văn hóa kinh doanh lành mạnh.

Quyền sở hữu, quyền tài sản và các quyền, lợi ích hợp pháp của đảng viên được bảo vệ theo pháp luật. Cấp ủy, tổ chức đảng không được đặt thêm điều kiện, thủ tục hạn chế quyền đầu tư, kinh doanh hợp pháp ngoài những quy định hiện hành và hướng dẫn của Ban Bí thư.

Quyền tham gia đầu tư, kinh doanh và việc kiểm soát xung đột lợi ích được xác định theo chức danh, vị trí công tác, chức trách và nhiệm vụ được giao. Trường hợp đảng viên giữ nhiều chức danh hoặc thực hiện nhiều nhiệm vụ phải tuân thủ giới hạn tương ứng với từng chức danh, nhiệm vụ và nhóm đối tượng.

Đáng chú ý, đảng viên trong khu vực công không được sử dụng trái quy định tài sản Nhà nước, thông tin, dữ liệu, nhân lực, kết quả nghiên cứu và các nguồn lực công khác để phục vụ hoạt động đầu tư, kinh doanh của bản thân, người có liên quan hoặc nhóm lợi ích. Đối tượng này cũng không được đầu tư, kinh doanh vào tổ chức kinh tế, lĩnh vực mà mình trực tiếp quyết định, quản lý; không để hoạt động đầu tư, kinh doanh ảnh hưởng đến việc thực hiện nhiệm vụ được giao.

Việc chấp thuận đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh thuộc thẩm quyền của cấp có thẩm quyền theo phân cấp quản lý cán bộ. Sự chấp thuận này là yêu cầu trong nội bộ Đảng, không thay thế các điều kiện, trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật.

Phân quyền đầu tư, kinh doanh theo từng nhóm đảng viên

Một điểm đáng chú ý của Quy định số 224 là phân loại hoạt động đầu tư, kinh doanh thành 4 nhóm: hoạt động chuyên môn và khai thác tài sản tạo thu nhập; đầu tư, kinh doanh không thành lập tổ chức kinh tế và không chi phối, quản lý, điều hành; đầu tư, kinh doanh có thành lập tổ chức kinh tế hoặc có quyền chi phối nhưng không quản lý, điều hành; và đầu tư, kinh doanh có tham gia quản lý, điều hành.

Trên cơ sở phân loại này, quyền tham gia đầu tư, kinh doanh được quy định cụ thể theo từng nhóm đảng viên.

Đối với đảng viên ngoài khu vực công, được thực hiện tất cả hoạt động đầu tư, kinh doanh theo quy định và các hoạt động khác mà pháp luật không cấm, không phải xin chấp thuận của tổ chức đảng.

Tuy nhiên, khi được giao thực hiện nhiệm vụ công, đảng viên không được lợi dụng tư cách đảng viên, chức vụ trong Đảng hoặc quan hệ với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền để tạo lợi thế bất bình đẳng, tác động trái quy định nhằm phục vụ lợi ích riêng hoặc lợi ích nhóm.

Đảng viên cũng không được xử lý công việc có xung đột lợi ích chưa được kiểm soát hoặc để hoạt động kinh doanh ảnh hưởng tiêu cực đến nhiệm vụ công được giao.

Đối với đảng viên là cán bộ, công chức, các đối tượng được thực hiện hoạt động chuyên môn, khai thác tài sản tạo thu nhập và đầu tư, kinh doanh nhưng không thành lập tổ chức kinh tế, không chi phối, quản lý, điều hành mà không phải xin chấp thuận.

Cán bộ, công chức không thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý và không ở vị trí có nguy cơ cao phát sinh xung đột lợi ích được mở rộng quyền, có thể thành lập tổ chức kinh tế hoặc đầu tư chi phối sau khi được chấp thuận. Quy định nêu rõ cán bộ, công chức không được tham gia quản lý, điều hành tổ chức kinh tế.

Riêng cán bộ thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý và cán bộ, công chức ở vị trí, lĩnh vực có nguy cơ cao phát sinh xung đột lợi ích không được thành lập tổ chức kinh tế hoặc nắm giữ cổ phần chi phối.

Đối với đảng viên là viên chức, tất cả viên chức được thực hiện hoạt động chuyên môn, khai thác tài sản tạo thu nhập và đầu tư, kinh doanh không thành lập tổ chức kinh tế, không chi phối, quản lý, điều hành mà không phải xin chấp thuận.

Viên chức không ở vị trí, lĩnh vực có nguy cơ cao phát sinh xung đột lợi ích được thành lập tổ chức kinh tế hoặc đầu tư chi phối nhưng không quản lý, điều hành. Viên chức không giữ chức vụ quản lý và không ở vị trí có nguy cơ cao phát sinh xung đột lợi ích có thể tham gia quản lý, điều hành hoạt động đầu tư, kinh doanh sau khi được chấp thuận, với điều kiện không ảnh hưởng đến việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ và chất lượng dịch vụ công.

Quy định cũng cho phép viên chức không giữ chức vụ quản lý tạm thời rời vị trí công tác để thành lập tổ chức kinh tế, đầu tư chi phối, quản lý, điều hành tổ chức kinh tế.

Trong khi đó, viên chức ở vị trí, lĩnh vực có nguy cơ cao phát sinh xung đột lợi ích không được thành lập tổ chức kinh tế, đầu tư chi phối hoặc quản lý, điều hành. Viên chức giữ chức vụ quản lý không được đồng thời quản lý, điều hành tổ chức kinh tế, trừ trường hợp được cử tham gia quản lý hoặc làm đại diện phần vốn, tài sản của đơn vị theo quy định pháp luật.

Đối với đảng viên đang công tác, phục vụ trong Quân đội nhân dân và Công an nhân dân, quy định cho phép thực hiện hoạt động chuyên môn, khai thác tài sản tạo thu nhập và đầu tư, kinh doanh không thành lập tổ chức kinh tế, không chi phối, quản lý, điều hành mà không phải xin chấp thuận.

Đảng viên không ở vị trí, lĩnh vực có nguy cơ cao phát sinh xung đột lợi ích được thành lập tổ chức kinh tế hoặc đầu tư chi phối nhưng không quản lý, điều hành sau khi được chấp thuận. Hoạt động đầu tư, kinh doanh phải bảo đảm bí mật Nhà nước, bí mật công tác và không phương hại đến quốc phòng, an ninh.

Đảng viên thuộc nhóm này ở vị trí, lĩnh vực có nguy cơ cao phát sinh xung đột lợi ích không được thành lập tổ chức kinh tế, đầu tư chi phối và quản lý, điều hành. Trong thời gian công tác, phục vụ, đảng viên không được quản lý, điều hành tổ chức kinh tế, trừ trường hợp được cấp có thẩm quyền phân công, giao nhiệm vụ.

Đối với đảng viên là người quản lý doanh nghiệp nhà nước hoặc người đại diện phần vốn Nhà nước, quy định cho phép thực hiện hoạt động chuyên môn, khai thác tài sản tạo thu nhập và đầu tư, kinh doanh không thành lập tổ chức kinh tế, không chi phối, quản lý, điều hành...

Đối với đảng viên sau khi thôi giữ chức vụ, thôi công tác hoặc nghỉ hưu, nếu không còn công tác trong khu vực công thì được thực hiện các hoạt động đầu tư, kinh doanh như đảng viên ngoài khu vực công, trừ những hoạt động bị hạn chế liên quan đến lĩnh vực, công việc đã phụ trách trong phạm vi và thời hạn theo quy định pháp luật.

Trường hợp thôi giữ chức vụ nhưng tiếp tục công tác trong khu vực công, đảng viên thực hiện quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm theo chức danh, vị trí công tác mới, đồng thời tuân thủ các hạn chế liên quan đến lĩnh vực, công việc đã phụ trách.