Cuối tháng 9, hành khách vẫn có thể bay thẳng từ Tehran đến Dubai trong chưa đầy 3 giờ, với giá vé khoảng 100–200 USD.
Chưa đầy một tháng sau, hành trình tương tự có thể kéo dài tới 18 giờ, trong khi giá vé vượt 1.000 USD.
Sự thay đổi này bắt nguồn từ đợt trừng phạt mới của Mỹ nhằm vào các hãng hàng không Iran và những doanh nghiệp nước ngoài cung cấp dịch vụ cho các hãng bay này. Các biện pháp hạn chế được siết chặt sau thời hạn ngày 23/9, khi các công ty phải chấm dứt cung cấp dịch vụ cho hãng hàng không Iran. Hệ quả là các chuyến bay thẳng giữa Iran và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), cùng một số quốc gia khác, bị đình chỉ.
Mỹ tìm cách chặn các tuyến hàng không đi và đến Iran, đồng thời hạn chế rộng hơn khả năng kết nối của nước này với thế giới. Tháng 8, Washington công bố Chiến dịch Economic Outcast, nhằm gia tăng sức ép lên Tehran bằng cách nhắm vào những lĩnh vực ít ỏi của nền kinh tế Iran vẫn còn liên kết với kinh tế toàn cầu.
Trong khuôn khổ chiến dịch, Mỹ áp lệnh trừng phạt đối với 27 hãng hàng không hoạt động tại Iran. Các sân bay, nhà cung cấp nhiên liệu, đơn vị phục vụ mặt đất và những doanh nghiệp nước ngoài khác hợp tác với hãng hàng không Iran cũng bị đe dọa áp dụng trừng phạt thứ cấp. Nếu bị áp dụng, các biện pháp này có thể khiến doanh nghiệp mất quyền tiếp cận hệ thống tài chính Mỹ.
Dấu hiệu đầu tiên cho thấy tác động của đợt trừng phạt mới xuất hiện ngày 24/9, khi một chuyến bay từ Tehran đến Dushanbe buộc phải quay đầu giữa hành trình và trở lại Tehran sau khi bị từ chối cho phép đi vào không phận Turkmenistan.
UAE, Azerbaijan và Georgia cũng đình chỉ các chuyến bay của Iran. Các đường bay giữa Iran với Muscat và Baghdad bị tạm dừng, trong khi nhiều chuyến bay từ Iran đến nước láng giềng Thổ Nhĩ Kỳ bị hủy. Các chuyến bay từ Iran đến Najaf, điểm hành hương nổi tiếng của người Hồi giáo dòng Shiite tại Iraq, cũng từng bị gián đoạn trong thời gian ngắn vào cuối tháng 9.
Tất cả diễn ra trong bối cảnh cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran đã gây xáo trộn nghiêm trọng mạng lưới hàng không quốc tế của nước này. Phần lớn hãng hàng không quốc tế vẫn chưa nối lại các chuyến bay đến Iran.
Một số đường bay đến các quốc gia như Trung Quốc và Nga vẫn được duy trì bất chấp những biện pháp mới nhất của Mỹ. Tuy nhiên, để khôi phục các tuyến đã bị đình chỉ, Iran sẽ phải đàm phán với chính phủ các nước liên quan.
Hàng không quốc tế tê liệt trên diện rộng
Hơn 3 tuần sau khi các lệnh trừng phạt hàng không mới có hiệu lực, những đường bay đến các điểm như Moscow, Najaf, Istanbul, Yerevan và Quảng Châu của Trung Quốc vẫn hoạt động. Dù vậy, mạng lưới hàng không quốc tế của Iran vẫn bị thu hẹp nghiêm trọng.
Tình trạng này gây xáo trộn lớn cho cả những người muốn đến Iran lẫn hành khách tìm cách rời khỏi nước này.
Amir, 43 tuổi, sống tại bang Illinois của Mỹ, kể về những khó khăn mà người mẹ đang đau yếu của ông gặp phải khi tìm cách về Iran.
“Mẹ tôi sống ở Mỹ, nhưng hồ sơ bệnh án của bà lại ở Iran. Trong nhiều tháng, các cuộc hẹn khám chữa bệnh của bà liên tục bị trì hoãn vì chiến tranh và những hệ lụy mà cuộc chiến gây ra”, ông nói.
“Vài tuần trước, chúng tôi quyết định tranh thủ thời điểm tình hình tương đối yên ổn để đưa mẹ về Iran điều trị. Nhưng rồi các lệnh trừng phạt mới được công bố, khiến các chuyến bay đến Iran gần như bị gián đoạn.
“Giờ đây, muốn đến Iran, chúng tôi phải bay đến Istanbul rồi chờ ở đó nhiều giờ, thậm chí vài ngày, tùy thuộc vào thời điểm có chuyến bay sang Iran”, Amir cho biết. Ông nói thêm rằng việc mua vé của các hãng hàng không Iran từ bên ngoài nước này cũng trở nên khó khăn do các lệnh trừng phạt quốc tế.
“Đây là hành trình vô cùng căng thẳng đối với một phụ nữ vừa đau yếu, vừa phải đi một mình. Điều đó hoàn toàn bất công”.
Các biện pháp trừng phạt cũng tác động đáng kể đến hoạt động đi lại trong nước Iran.
Majid Hosseini-Nejad, nhà sáng lập Alibaba Travel Group, một trong những nền tảng trực tuyến lớn nhất Iran chuyên đặt vé du lịch và phòng lưu trú, nói với Al Jazeera rằng các lệnh trừng phạt mới đã ảnh hưởng đến doanh số bán vé.
“Do các lệnh trừng phạt gần đây, khoảng 20% chuyến bay từ Iran đến các điểm quốc tế đã bị đình chỉ. Điều này làm giảm doanh thu của các dịch vụ đặt vé máy bay. Doanh thu của chính các hãng hàng không cũng sụt giảm đáng kể vì các biện pháp trừng phạt”, ông Hosseini-Nejad cho biết.
Ngày 11/10, Bộ Ngoại giao Iran thông báo Vụ Kinh tế của bộ này vẫn đang tiếp tục nỗ lực tạo điều kiện để các chuyến bay của Iran đến những điểm đến ở nước ngoài được duy trì.
Các chuyến bay đi và đến Iran vẫn phải đối mặt với tình trạng chậm trễ kéo dài, hủy chuyến vào phút chót và trong một số trường hợp, máy bay thậm chí phải quay trở lại sân bay khởi hành.
Hiện hành khách Iran vẫn chưa biết rõ khi nào tình hình có thể thay đổi.
Một hành khách khác tên Amir, công dân Iran thường xuyên đi lại giữa Iran và Oman vì công việc, cho biết: “Ngoài những thiệt hại tài chính khác do các lệnh trừng phạt gây ra, việc hủy chuyến bay còn khiến cuộc sống của chúng tôi thêm khó khăn. Mỗi chuyến đi giữa Muscat và Tehran giờ đây mất thời gian gấp nhiều lần và tốn kém hơn trước rất nhiều.
“Không ai biết khi nào tình hình sẽ thay đổi, hay liệu mọi thứ có khá hơn hay không”.
Theo AJ
