Dù lực lượng dân quân Houthi tại Yemen chưa lên tiếng nhận trách nhiệm, nhưng nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn này trước đó đã cảnh báo các hãng hàng không và hành khách nên tránh các sân bay Arab Saudi, ngoại trừ những chuyến bay đến Mecca và Medina.
Xung đột leo thang giáng đòn mạnh vào kinh tế và tầm nhìn phát triển của Arab Saudi
Theo Forbes, nguyên nhân trực tiếp khiến xung đột leo thang là thỏa thuận ngừng bắn giữa lực lượng Houthi và chính phủ Yemen đổ vỡ hồi tháng 7.
Dân quân Houthi hiện kiểm soát khoảng một phần ba lãnh thổ Yemen, nhưng là nơi tập trung khoảng 70-80% dân số cả nước. Trước đó, lực lượng này đã chiếm cảng Mocha, một vị trí chiến lược, đồng thời kiểm soát đảo Perim nằm trong eo biển Bab el-Mandeb.
Trong khi đó, chính phủ Yemen được Arab Saudi hậu thuẫn tuyên bố đã mở chiến dịch phản công thành công, chuẩn bị giành lại quyền kiểm soát tuyến hàng hải huyết mạch nối Biển Đỏ, vịnh Aden và Ấn Độ Dương.
Các cuộc tấn công dồn dập nhằm vào Arab Saudi là đòn giáng mạnh đối với Thái tử Mohammed bin Salman, người đang tích cực thúc đẩy chương trình cải cách và phát triển mang tên “Tầm nhìn Arab Saudi 2030”.
Loạt vụ tấn công đã gây hoang mang trên thị trường, ảnh hưởng nghiêm trọng đến du lịch. Hôm 8/10, Arab Saudi buộc phải hủy 70% số chuyến bay dự kiến. Thị trường chứng khoán Arab Saudi cũng giảm gần 2%, xuống mức thấp nhất kể từ ngày 5/1/2026.
Sự can dự của Houthi còn khiến các cơ sở hạ tầng trọng yếu của Saudi Arabia trở thành mục tiêu, trong đó có đường ống dẫn dầu dài khoảng 700 dặm (hơn 1.100 km), chạy từ phía đông sang phía tây đất nước. Sau cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz, tuyến đường ống này trở thành một mắt xích quan trọng giúp vận chuyển dầu, giảm sự phụ thuộc vào các tuyến xuất khẩu truyền thống.
Chi tiêu quân sự đứng thứ 8 thế giới, nhưng ưu thế vũ khí không quyết định tất cả
Năm 2025, ngân sách quốc phòng Arab Saudi lên tới 83 tỷ USD, tương đương khoảng 6,5% GDP, đưa nước này đứng thứ tám thế giới về chi tiêu quân sự.
Phần lớn nguồn lực được dùng để mua sắm các hệ thống vũ khí hiện đại, trong đó có máy bay chiến đấu F-15 và Eurofighter Typhoon, cùng các hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot và THAAD. Gần đây, Arab Saudi còn được Mỹ chấp thuận mua 48 máy bay chiến đấu tàng hình F-35.
Ngược lại, nguồn tài chính của Houthi nhỏ hơn rất nhiều. Theo một nguồn tin, lực lượng này có khoảng 2,5 tỷ USD từ thu thuế và 2 tỷ USD từ hoạt động buôn lậu dầu qua thị trường chợ đen. So với ngân sách quốc phòng của Arab Saudi, đây là những con số rất khiêm tốn.
Tuy nhiên, Houthi không chủ trương đánh bại đối phương bằng một cuộc đối đầu quân sự trực diện. Thay vào đó, lực lượng này sử dụng chiến tranh bất đối xứng, tìm cách kéo dài xung đột và buộc Arab Saudi phải trả giá đắt về kinh tế, an ninh và chính trị.
Ưu tiên chống đảo chính, bảo vệ hoàng gia khiến quân đội thiếu phối hợp và kinh nghiệm chiến đấu
Theo giới phân tích, nguyên nhân sâu xa khiến quân đội Arab Saudi không phát huy được sức mạnh không chỉ nằm ở chiến thuật, mà còn liên quan đến cấu trúc quyền lực của hoàng gia.
Arab Saudi đặt nhiệm vụ ngăn chặn đảo chính và bảo vệ hoàng gia lên hàng đầu. Vì vậy, lực lượng vũ trang được tổ chức thành nhiều hệ thống khác nhau, bao gồm Vệ binh Quốc gia và Vệ binh Hoàng gia.
Cách phân chia quyền lực quân sự giữa các lực lượng có vai trò như những cơ chế đối trọng nhằm bảo vệ hoàng gia. Tuy nhiên, mô hình này cũng làm suy giảm hiệu quả tác chiến và khả năng chia sẻ thông tin tình báo giữa các đơn vị.
Tình trạng phối hợp tình báo yếu kém nghiêm trọng đến mức quân đội Arab Saudi gần đây không phát hiện được việc khoảng 100.000 tay súng Houthi tập trung lực lượng.
Ngoài ra, khoảng 250.000 quân thường trực của Arab Saudi được cho là thiếu kinh nghiệm chiến đấu thực tế, trong khi Houthi có lực lượng khoảng 350.000 người.
Điều này cho thấy ưu thế về ngân sách và trang bị không tự động chuyển hóa thành hiệu quả chiến đấu nếu hệ thống chỉ huy, phối hợp và tình báo có những điểm yếu.
Iran âm thầm hậu thuẫn, Arab Saudi đối mặt nguy cơ mất đồng minh
Houthi ngày nay không còn đơn thuần là một lực lượng vũ trang địa phương. Kể từ năm 2009, Iran đã âm thầm hỗ trợ nhóm này bằng cách vận chuyển linh kiện, vũ khí qua các tàu cá nhỏ và cung cấp huấn luyện quân sự.
Nhờ sự hỗ trợ đó, Houthi được cho là đã phát triển năng lực tên lửa tầm xa có thể vươn tới Israel, cùng các loại máy bay không người lái có tầm hoạt động khoảng 1.500 dặm (hơn 2.400 km).
Trước mối đe dọa ngày càng lớn, Arab Saudi không đứng yên. Ngày 5/10, các lực lượng Yemen được Riyadh hậu thuẫn phát động một cuộc phản công quy mô lớn ở bờ biển phía tây, dưới sự yểm trợ trên không của khoảng 100 máy bay quân sự.
Tuy nhiên, Arab Saudi đang gặp bất lợi khi quan hệ với Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), đồng minh lâu năm, rạn nứt và lực lượng UAE rút khỏi Yemen. Điều này khiến liên minh chống Houthi suy yếu đáng kể.
Nếu Houthi tiếp tục đe dọa cơ sở hạ tầng, làm gián đoạn giao thông và khiến các nhà đầu tư lo ngại, Arab Saudi sẽ khó bảo đảm sự ổn định trong nước, bất kể nước này sở hữu bao nhiêu vũ khí hiện đại.
Tình hình ở Arab Saudi cho thấy: Trong một cuộc xung đột bất đối xứng, ngân sách quốc phòng lớn và vũ khí tối tân chưa đủ để bảo đảm chiến thắng. Năng lực chỉ huy, tình báo, sự phối hợp giữa các lực lượng, khả năng duy trì liên minh và sức chống chịu của nền kinh tế cũng có thể quyết định kết cục cuộc chiến.
Theo ETtoday
