Iran tuyên bố sẽ đáp trả các biện pháp trừng phạt kinh tế mới của Mỹ sau khi Washington công bố kế hoạch siết chặt sức ép nhằm cắt đứt những gì được mô tả là “nguồn sống kinh tế” của Tehran. Chính quyền Iran khẳng định họ đã chuẩn bị cho kịch bản này và tin rằng các đối tác thương mại lớn sẽ không dễ dàng khuất phục trước chiến dịch gây áp lực của Mỹ.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ngày thứ Hai đã công bố khuôn khổ các biện pháp mới, nhưng chưa áp dụng ngay những đòn trừng phạt mạnh nhất. Theo ông, các quốc gia tiếp tục duy trì hoạt động thương mại với Iran có thể đối mặt nguy cơ bị loại khỏi hệ thống tài chính dựa trên đồng USD.
Ông Bessent không nêu tên những nước sẽ bị nhắm tới cũng như chưa công bố thời điểm các biện pháp thứ cấp chính thức có hiệu lực, cho biết Washington sẽ dành thời gian để các chính phủ và doanh nghiệp điều chỉnh theo chỉ thị mới.
Trong đợt công bố lần này, Bộ Tài chính Mỹ chỉ đưa thêm 60 cá nhân, tổ chức và tàu biển vào danh sách trừng phạt. Đáng chú ý, không có tổ chức tài chính nào của Trung Quốc – vốn bị nghi hỗ trợ hoạt động xuất khẩu dầu của Iran – xuất hiện trong danh sách.
Trước khi Mỹ đưa ra thông báo, Tehran từng cảnh báo có thể đáp trả bằng các biện pháp quân sự cũng như tiếp tục cắt giảm lượng dầu xuất khẩu từ khu vực Vùng Vịnh nếu Washington leo thang chiến tranh kinh tế.
Sau tuyên bố của Mỹ, Bộ trưởng Kinh tế Iran Ali Madanizadeh khẳng định Tehran đã hoàn toàn sẵn sàng.
“Đương nhiên kẻ thù muốn tiến hành một cuộc tấn công khủng bố kinh tế nhằm vào chúng tôi, nhưng Iran cũng có những công cụ riêng và biết cách tham gia cuộc chơi. Phòng thủ của chúng tôi giờ không còn chỉ là phòng thủ nữa, hãy để đối phương chờ đợi một cuộc phản công”, ông Madanizadeh phát biểu trên truyền hình nhà nước.
Ông cũng cho biết Trung Quốc và Nga chưa “chấp nhận” các biện pháp mà Mỹ vừa công bố, đồng thời dự đoán nhiều quốc gia khác sẽ tiếp tục phản đối chiến dịch gây sức ép của Washington.
Người phát ngôn Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), Chuẩn tướng Hossein Mohebbi, cũng tuyên bố Iran sẽ giáng những đòn nặng nề vào các lợi ích sống còn của Mỹ và những điểm nghẽn năng lượng nếu cơ sở hạ tầng của Iran tiếp tục bị đe dọa.
Trong khi đó, chính quyền Tổng thống Donald Trump dường như đang đặt cược vào việc gia tăng áp lực kinh tế để tìm lối thoát cho cuộc chiến vốn ngày càng gây tranh cãi trong nước do giá năng lượng leo thang và chưa đạt được mục tiêu buộc Tehran thay đổi lập trường.
Dù nhiều tuần qua không bên nào tiến hành các đợt không kích quy mô lớn, cuộc chiến vẫn chưa cho thấy dấu hiệu tiến gần một giải pháp ngoại giao. Mỹ tiếp tục tìm kiếm những biện pháp nhằm ngăn chặn các cuộc tấn công của Iran nhằm vào tàu thuyền tại Vùng Vịnh và gần đây là thông qua các lực lượng đồng minh tại Biển Đỏ.
Gần 6 tháng đã trôi qua kể từ khi Mỹ và Israel mở chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.
Cuộc chiến đã làm suy giảm đáng kể năng lực quân sự thông thường của Tehran, gây tổn thất nặng nề cho nền kinh tế và khiến hàng nghìn người thiệt mạng, trong đó phần lớn là tại Iran và Lebanon. Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei cũng đã thiệt mạng trong chiến sự.
Tuy nhiên, Iran vẫn duy trì được một phần đáng kể năng lực tên lửa và máy bay không người lái, đủ để tiếp tục đe dọa các quốc gia vùng Vịnh cũng như hoạt động vận chuyển dầu bằng tàu chở dầu qua eo biển Hormuz. Tình trạng thực sự của chương trình hạt nhân Iran – mục tiêu mà Mỹ và Israel tuyên bố muốn xóa bỏ – đến nay vẫn chưa được xác định rõ.
Trái với những lo ngại về nguồn cung năng lượng, giá dầu thế giới lại giảm hơn 2 USD mỗi thùng trong ngày thứ Hai sau khi Washington công bố gói biện pháp mới, dù giới đầu tư vẫn cảnh giác trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông.
Dầu mỏ Trung Quốc trở thành tâm điểm
Khi được hỏi vì sao chưa áp dụng ngay các biện pháp mạnh nhất đối với Iran cũng như không công bố danh sách những quốc gia sẽ bị trừng phạt, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent trả lời rằng ông không muốn “làm nổ tung toàn bộ hệ thống tài chính toàn cầu”.
Theo ông, Washington muốn dành thời gian để các quốc gia và doanh nghiệp tự cắt đứt quan hệ kinh tế với Iran trước khi những biện pháp nghiêm khắc hơn được kích hoạt.
Trung Quốc tiếp tục là biến số lớn nhất trong chiến lược này.
Bắc Kinh đã nhiều năm là khách hàng mua dầu lớn nhất của Iran, dù lệnh phong tỏa các cảng của Iran do Mỹ nối lại từ giữa tháng 7 đã khiến lượng dầu xuất sang Trung Quốc suy giảm đáng kể.
Giới chuyên gia cho rằng Washington đang thận trọng trước nguy cơ Trung Quốc trả đũa, đặc biệt khi Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình dự kiến có cuộc gặp trong tháng tới. Bất kỳ động thái nào nhằm vào các ngân hàng Trung Quốc đều có thể kéo theo phản ứng liên quan tới xuất khẩu khoáng sản chiến lược – lĩnh vực đặc biệt nhạy cảm đối với nền kinh tế Mỹ.
Đề cập trực tiếp đến các tổ chức tài chính Trung Quốc, ông Bessent nhấn mạnh rằng “không ai nằm ngoài phạm vi của các lệnh trừng phạt Mỹ”.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc sau đó phản ứng, cho rằng các biện pháp trừng phạt và gây áp lực không giúp giải quyết vấn đề, đồng thời khẳng định Bắc Kinh sẽ thực hiện những bước đi cần thiết để bảo vệ lợi ích của mình.
Giữa lúc căng thẳng tiếp tục leo thang, Tư lệnh Lục quân Pakistan Asim Munir đã tới Tehran ngày thứ Hai để gặp Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian trong một nỗ lực trung gian hòa giải.
Theo ba nguồn tin Pakistan, chuyến đi diễn ra sau khi ông Munir có cuộc điện đàm với Tổng thống Trump vào tuần trước. Hai nguồn cho biết chính ông Trump là người chủ động khởi xướng cuộc trao đổi.
Trong cuộc gặp với ông Munir, Tổng thống Pezeshkian cho rằng Washington cần thay đổi cách tiếp cận đối với Tehran.
“Mỹ cần điều chỉnh giọng điệu và phương thức tiếp cận với Iran, bởi dựa vào cưỡng ép và bắt nạt chỉ khiến mọi tiến trình trở nên phức tạp hơn”, truyền thông nhà nước Iran dẫn lời ông Pezeshkian.
Pakistan trước đó từng đóng vai trò trung gian giữa Mỹ và Iran, giúp hai bên ký một thỏa thuận hòa bình tạm thời vào tháng 6. Tuy nhiên, bản ghi nhớ Islamabad nhanh chóng đổ vỡ, khiến các nỗ lực ngoại giao tiếp tục rơi vào bế tắc.
Theo Reuters
