Sáng 24/8, với 93% đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
Trước đó, Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang thừa ủy quyền của Thủ tướng, trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết.
Theo Bộ trưởng, đa số đại biểu Quốc hội thống nhất cao với sự cần thiết ban hành và các nội dung cơ bản của dự thảo. So với dự thảo Chính phủ trình, Nghị quyết giữ kết cấu 3 chương, 13 điều; sửa đổi 11 điều và giữ nguyên 2 điều.
Về nguyên tắc thực hiện, dự thảo được chỉnh lý theo hướng không phát sinh thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm để xem xét lại bản án hình sự đã có hiệu lực pháp luật. Quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong trường hợp không truy cứu trách nhiệm hình sự, loại trừ hoặc miễn trách nhiệm hình sự được thực hiện theo pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.
Về điều kiện không truy cứu trách nhiệm hình sự, dự thảo không còn quy định việc người vi phạm đã khai rõ sự việc, góp phần vào hiệu quả phát hiện và xử lý tội phạm là điều kiện bắt buộc để xem xét áp dụng chính sách này. Việc chỉnh lý nhằm bảo đảm thống nhất với các chính sách xử lý tại Nghị quyết 29 của Quốc hội khóa XVI.
Để tránh lạm dụng, dự thảo thay cụm từ “cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng” bằng “cơ quan tiến hành tố tụng”. Theo đó, cơ quan được giao thực hiện một số hoạt động điều tra không được áp dụng các chính sách hình sự trong Nghị quyết; thẩm quyền này thuộc cơ quan điều tra chuyên trách.
Đối với đề nghị phân loại mức độ thiệt hại và quy định ngưỡng thiệt hại phải báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền, cơ quan soạn thảo cho biết mục tiêu xuyên suốt của Nghị quyết là lấy kết quả khắc phục hậu quả làm căn cứ áp dụng chính sách hình sự. Nếu khắc phục toàn bộ hậu quả, người vi phạm được xem xét không truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc miễn trách nhiệm hình sự tùy từng giai đoạn tố tụng.
Với các vụ việc, vụ án đặc biệt nghiêm trọng, cơ quan soạn thảo cho biết đã có cơ chế đưa vào diện theo dõi, chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Dự thảo cũng quy định nhằm phòng ngừa, xử lý hành vi lợi dụng chính sách để tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hoặc bao che vi phạm.
Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết các nội dung liên quan đến việc rà soát Bộ luật Hình sự để phù hợp với tư duy, quan điểm mới về chính sách xử lý hình sự đã được đưa vào dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi, trình Quốc hội cho ý kiến lần đầu tại kỳ họp.
