Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an vừa hoàn tất kết luận điều tra bổ sung, đề nghị truy tố 31 bị can trong vụ án xảy ra tại Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung (Công ty VTM) và Tổng Công ty Thép Việt Nam (VNS).
Trong đó, Bùi Thanh Bình, cựu Tổng Giám đốc Công ty VTM, bị đề nghị truy tố về 3 tội danh: “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”; “Nhận hối lộ” và “Thiếu trách nhiệm gây thiệt hại tài sản của Nhà nước, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp”.
Các bị can Mai Văn Tinh, cựu Chủ tịch Hội đồng thành viên VNS; Đậu Văn Hùng, cựu Tổng Giám đốc VNS; cùng các cựu thành viên HĐQT VNS gồm Đặng Thúc Kháng, Nguyễn Minh Xuân và Lê Phú Hưng bị đề nghị truy tố về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”.
Liên quan đến vụ án, Lê Ngọc Hưng, cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai và Đỗ Trường Giang, cựu Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lào Cai, bị đề nghị truy tố về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” khi lần lượt hưởng lợi 355 triệu đồng và 500 triệu đồng.
Nguyễn Ngọc Khiêm (cựu Phó Giám đốc một công ty du lịch) bị xác định phạm tội “Lợi dụng ảnh hưởng với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi”.
Sai phạm trong đấu thầu, kinh doanh quặng sắt, than cốc
Theo kết luận điều tra bổ sung, sai phạm tại Công ty VTM liên quan đến nhiều hoạt động, gồm thực hiện gói thầu EPC thuộc dự án Nhà máy Gang thép Lào Cai, mua bán quặng sắt, than cốc và quản lý vật tư, nguyên liệu.
Đối với gói thầu EPC, cơ quan điều tra xác định quá trình đàm phán, quyết định giao Công ty Gang thép Côn Minh (KISC) thực hiện gói thầu trị giá 160 triệu USD và việc thẩm định, phê duyệt tổng mức đầu tư có những vi phạm, gây thiệt hại tài sản Nhà nước hơn 241 tỷ đồng.
Trong hoạt động kinh doanh quặng sắt, từ năm 2015 đến năm 2020, VTM bán quặng cho 16 doanh nghiệp với giá thấp hơn thị trường. Tổng số tiền chênh lệch giữa giá thị trường và giá bán thực tế được xác định hơn 987 tỷ đồng, gây thiệt hại tài sản Nhà nước hơn 434 tỷ đồng.
Đối với hoạt động mua bán than cốc, Nguyễn Văn Bình, Chủ tịch HĐQT Công ty Việt Phát và Nguyễn Xuân Tốt, Giám đốc Công ty Trung Thành, bị xác định đã thỏa thuận, đưa tổng cộng hơn 18 tỷ đồng cho Bùi Thanh Bình để được cung cấp than cốc cho VTM.
Kết quả thẩm định cho thấy VTM mua than cốc của hai doanh nghiệp này cao hơn giá thị trường hơn 29 tỷ đồng, trong đó phần thiệt hại tài sản Nhà nước được xác định hơn 13 tỷ đồng.
Đối với việc thất thoát vật tư, nguyên liệu giai đoạn 2015-2019, cơ quan điều tra kết luận Bùi Thanh Bình cùng hai người khác thiếu trách nhiệm trong điều hành, quản lý tài sản, hạch toán sổ sách kế toán, gây thiệt hại hơn 46 tỷ đồng.
Đối với 13 doanh nghiệp có người liên quan không bị khởi tố, cơ quan điều tra đã yêu cầu giao nộp tiền, tài sản để khắc phục hậu quả. Đến thời điểm kết luận điều tra bổ sung, 12 doanh nghiệp đã nộp tiền, giao tài sản với tổng giá trị tạm tính khoảng 336 tỷ đồng.
Cơ quan điều tra cũng xác định việc các doanh nghiệp có vốn Nhà nước đã thoái vốn tại VTM không đồng nghĩa hậu quả, thiệt hại do các hành vi phạm tội trước đó được khắc phục. Vì vậy, các bị can, tổ chức và cá nhân liên quan vẫn phải có trách nhiệm khắc phục hậu quả theo kết quả điều tra.
Làm rõ việc lợi dụng ảnh hưởng để xin hạn ngạch xuất khẩu quặng
Theo kết luận điều tra bổ sung, cựu Tổng Giám đốc Công ty VTM Bùi Thanh Bình và một số người liên quan đã lợi dụng việc được khai thác, cung cấp quặng sắt, than cốc để bán cho các doanh nghiệp tư nhân với giá thấp, hưởng tiền chênh lệch.
Một số doanh nghiệp sau khi mua quặng sắt nhận thấy việc xuất khẩu sang Trung Quốc có lợi nhuận cao hơn nên tìm cách xin hạn mức xuất khẩu. Các bị can Lê Ngọc Hưng, cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai và Đỗ Trường Giang, cựu Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lào Cai bị xác định đã ký các văn bản liên quan, tạo điều kiện cho hoạt động này.
Trong vụ án, Nguyễn Ngọc Khiêm (cựu phó giám đốc một công ty du lịch) bị xác định lợi dụng mối quan hệ với Nguyễn Văn Vịnh, cựu Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai, để tác động đến một số cán bộ địa phương nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp xuất khẩu quặng sắt.
Cụ thể, đầu năm 2019, Nguyễn Duy Nghiệp, Giám đốc Công ty TNHH MTV Xuất nhập khẩu Nông sản An Bình (Công ty An Bình), có nhu cầu mua quặng sắt của VTM để kinh doanh trong nước và xuất khẩu.
Nghiệp liên hệ với Lê Xuân Định, người làm nghề xem phong thủy, nhờ giúp đỡ do biết Định có mối quan hệ với Bùi Thanh Bình. Định đồng ý hỗ trợ để Nghiệp mua 300.000 tấn quặng sắt với giá thấp và đã nhận 120.750 USD cùng 10 tỷ đồng.
Cuối tháng 10/2019, để xin hạn ngạch xuất khẩu số quặng trên, Nghiệp và Định nhờ Khiêm tác động đến lãnh đạo tỉnh Lào Cai và Sở Công Thương. Khiêm đồng ý giúp đỡ với chi phí 100.000 USD.
Sau khi nhận tiền, Khiêm gặp cựu Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai Nguyễn Văn Vịnh, nhờ hỗ trợ để UBND tỉnh có văn bản đề nghị Bộ Công Thương cho phép Công ty An Bình xuất khẩu quặng.
Ông Vịnh hướng dẫn Khiêm làm việc với Lê Ngọc Hưng và Đỗ Trường Giang để thực hiện thủ tục.
Theo kết luận điều tra, Khiêm sau đó gặp Hưng và Giang, thông tin rằng ông Vịnh đã đồng ý về chủ trương hỗ trợ Công ty An Bình xuất khẩu. Dù không được ông Vịnh trực tiếp chỉ đạo, hai bị can vẫn đồng ý hỗ trợ Khiêm do biết người này có quan hệ thân thiết với cựu Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai.
Kết quả điều tra bổ sung xác định, trong 3 lần nhận tiền có nguồn gốc từ Công ty An Bình, Khiêm có 2 lần nhận tổng cộng 100.000 USD và 4 tỷ đồng để hỗ trợ xin hạn ngạch, tạo điều kiện xuất khẩu quặng sắt theo đề nghị của Định.
Từ số tiền này, Khiêm đưa cho Lê Ngọc Hưng 100 triệu đồng và Đỗ Trường Giang 50 triệu đồng. Số còn lại, gồm hơn 3,8 tỷ đồng và 100.000 USD, được xác định là khoản Khiêm hưởng lợi cá nhân.
Khoản 250 triệu đồng được xác định có nguồn gốc từ hành vi đưa hối lộ
Đối với khoản tiền 250 triệu đồng Khiêm nhận từ Định, kết luận điều tra bổ sung làm rõ diễn biến xảy ra vào tháng 1/2020, khi UBND tỉnh Lào Cai tạm dừng xuất khẩu quặng sắt đối với Công ty An Bình.
Do chưa biết nguyên nhân, theo đề nghị của Giám đốc Công ty An Bình, Định tiếp tục gặp Khiêm nhờ tác động để doanh nghiệp được xuất khẩu trở lại. Trước khi ra về, Định đưa Khiêm 250 triệu đồng với lời nói “gửi chút tiền cho Khiêm uống nước”.
Sau đó, Khiêm tìm hiểu tình hình tại UBND tỉnh và Sở Công Thương Lào Cai, xác định doanh nghiệp bị tạm dừng xuất khẩu do chưa có phương án vận chuyển quặng và phương án bảo vệ môi trường. Khiêm thông báo cho Định, đồng thời hỗ trợ Công ty An Bình hoàn thiện các thủ tục liên quan. Sau đó, doanh nghiệp được xuất khẩu trở lại.
Cơ quan điều tra xác định trong lần này, Khiêm không liên hệ hoặc tác động đến bất kỳ cá nhân nào tại UBND tỉnh hay Sở Công Thương Lào Cai để giải quyết việc xuất khẩu. Tuy nhiên, khoản 250 triệu đồng Khiêm nhận được xác định là tiền đưa hối lộ, cần thu hồi để sung công quỹ Nhà nước.
Kết luận điều tra bổ sung giữ nguyên quan điểm đề nghị truy tố các bị can theo kết luận điều tra ban đầu, đồng thời làm rõ thêm khoản tiền 250 triệu đồng nêu trên và vai trò của các cá nhân liên quan.
Cơ quan điều tra kết luận Nguyễn Ngọc Khiêm phạm tội “Lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi”, với số tiền hưởng lợi bất chính được xác định hơn 3,8 tỷ đồng và 100.000 USD.
