Một cải tiến nhỏ, nhưng nhắm tới những mục tiêu quan trọng
Trên một số UAV Geran mới được Nga sử dụng gần đây, phần đầu máy bay xuất hiện hai thanh kim loại dài, mảnh, trông chẳng khác nào hai chiếc “ria mép”. Ban đầu, hình ảnh này làm dấy lên nhiều suy đoán: đó có thể là ăng-ten mới, thiết bị đo cự ly hay bộ phận kích nổ cận đích.
Tuy nhiên, sau khi thu giữ một chiếc UAV còn nguyên phần đầu và tháo kiểm tra, phía Ukraine phát hiện hai thanh kim loại khá đơn giản này lại đóng vai trò như một ngòi nổ tiếp xúc cơ học. Khi chạm vào mục tiêu, cơ cấu kích nổ được kích hoạt để làm nổ đầu đạn chuyên dụng.
Thoạt nhìn, đây là giải pháp có phần thô sơ. Nhưng khi xét đến loại đầu đạn mà UAV mang theo và nhiệm vụ được giao, cách cải tiến này có mục đích rất rõ ràng.
Đầu đạn chuyên dụng nặng khoảng 40 kg, nhắm vào phá kết cấu thép
Theo thông tin do Cơ quan Tình báo Quốc phòng Ukraine công bố, kết quả tháo kiểm tra phiên bản mới của UAV Geran-4 cho thấy máy bay được trang bị một loại đầu đạn chuyên dụng ít thấy trước đây.
Phía Ukraine cho biết đầu đạn nặng khoảng 40 kg, bên trong có bốn cụm chức năng chính. Nhiệm vụ được cho là không chỉ phá hủy các tòa nhà thông thường, mà tập trung vào những kết cấu thép như tháp truyền tải điện cao thế và cầu thép.
Điều này khiến UAV có xu hướng được thiết kế theo nhiệm vụ chuyên biệt hơn. Trước đây, nhiều UAV Geran chủ yếu mang thuốc nổ đến một tọa độ định trước. Với các mục tiêu lớn như nhà xưởng, kho hàng hay trạm biến áp, chỉ cần máy bay tiếp cận đúng khu vực rồi lao vào mục tiêu là đã có khả năng gây thiệt hại đáng kể.
Nhưng cột điện cao thế lại là một mục tiêu khác hẳn. Nhìn từ xa, cột điện có vẻ đồ sộ. Đến gần mới thấy nó là một mạng lưới gồm nhiều thanh thép ghép lại, với phần lớn không gian bên trong để trống. Nếu UAV lao tới mà lệch hướng đôi chút, nó có thể bay xuyên qua các khoảng trống giữa những thanh thép, hoặc chỉ sượt qua kết cấu mà không va chạm đúng vị trí cần thiết.
Cầu thép cũng có đặc điểm tương tự. Nếu chỉ cần tạo một hố phá hoại trên mặt cầu, đầu đạn nổ mạnh thông thường có thể đáp ứng. Nhưng nếu mục tiêu là làm hỏng dầm chính, giàn thép hoặc các cấu kiện chịu lực, vụ nổ cần tác động trực tiếp và hiệu quả hơn vào chính kết cấu thép.
Vì sao hai “râu thép” lại có ý nghĩa quan trọng?
Theo phân tích của phía Ukraine, đầu đạn mới có đặc điểm gần với loại đầu đạn sử dụng hiệu ứng lõm để tập trung năng lượng phá hoại, thay vì chỉ dựa vào sức nổ và mảnh văng như đầu đạn nổ mạnh thông thường.
Với loại đầu đạn này, vị trí kích nổ có thể ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả. Nếu vụ nổ xảy ra khi đầu đạn còn cách kết cấu thép một khoảng, hiệu quả tác động có thể giảm. Nếu kích nổ không đúng thời điểm, năng lượng phá hoại cũng có thể không được như mong muốn.
Hai thanh kim loại ở đầu UAV được cho là nhằm giúp phát hiện va chạm trực tiếp với vật thể, từ đó kích hoạt ngòi nổ. Nói cách khác, thay vì chỉ dựa vào việc UAV bay đến đúng tọa độ, thiết kế mới hướng tới việc bảo đảm đầu đạn phát nổ khi máy bay thực sự tiếp xúc với kết cấu mục tiêu.
Đây là điểm khác biệt quan trọng giữa việc đánh một khu vực rộng lớn và việc cố gắng phá hoại một cấu kiện cụ thể.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng mô tả về cấu tạo và nguyên lý hoạt động trên đây dựa vào thông tin và phân tích do phía Ukraine công bố. Chưa có đủ dữ liệu độc lập để xác nhận đầy đủ cấu hình cũng như hiệu quả thực tế của đầu đạn mới.
Geran-4 còn được trang bị hệ thống dẫn đường quang học?
Một chi tiết khác được phía Ukraine đề cập trong quá trình tháo kiểm tra Geran-4 là hệ thống dẫn đường quang học mới.
Theo mô tả, hệ thống này sử dụng camera quan sát mặt đất trong khi UAV bay, sau đó đối chiếu hình ảnh thu được với những hình ảnh tham chiếu được lưu sẵn. Từ các đặc điểm như đường sá, công trình và địa hình, hệ thống có thể hỗ trợ xác định vị trí và điều chỉnh đường bay.
Nếu thông tin này chính xác, UAV có thể duy trì khả năng định hướng tốt hơn khi tín hiệu định vị vệ tinh bị gây nhiễu mạnh. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa máy bay hoàn toàn miễn nhiễm với tác chiến điện tử: hiệu quả còn phụ thuộc chất lượng cảm biến, dữ liệu hình ảnh, điều kiện thời tiết và khả năng xử lý trên máy bay.
Sự kết hợp giữa dẫn đường quang học và đầu đạn chuyên dụng cho thấy Nga có thể đang tìm cách nâng cao khả năng đánh trúng những mục tiêu đòi hỏi độ chính xác cao hơn, thay vì chỉ dựa vào ưu thế số lượng và chi phí thấp.
Từ Shahed-136 đến một dòng UAV với nhiều biến thể
UAV Geran của Nga có nguồn gốc từ dòng Shahed-136 do Iran phát triển. Trong cấu hình ban đầu, đây là loại UAV tấn công tự sát có chi phí tương đối thấp, sử dụng động cơ piston và bay theo lộ trình được lập trình trước để lao vào mục tiêu.
Qua các phiên bản, dòng UAV này được cho là đã có nhiều thay đổi: Một số biến thể sử dụng động cơ phản lực, giúp tăng tốc độ; một số mẫu được bổ sung camera và thiết bị liên lạc, hỗ trợ theo dõi hoặc điều chỉnh đường bay; đầu đạn được phát triển theo nhiều cấu hình, gồm đầu đạn nổ mạnh, gây cháy và nhiệt áp; những biến thể mới được cho là hướng tới tiêu diệt các mục tiêu chuyên biệt, trong đó có kết cấu thép.
Sự phát triển này phản ánh xu hướng chuyển từ một mẫu UAV tương đối đơn giản sang một dòng nền tảng có nhiều cấu hình, đáp ứng các nhiệm vụ khác nhau.
Ưu thế chi phí thấp và tầm bay xa của thiết kế ban đầu vẫn là điểm đáng chú ý. Nhưng nếu các cải tiến về dẫn đường và đầu đạn chuyên dụng được xác nhận, năng lực của dòng Geran sẽ không còn chỉ được đánh giá qua số lượng UAV có thể phóng đi, mà còn qua khả năng thích ứng với từng loại mục tiêu.
Điểm đáng chú ý nhất: hai thanh kim loại ở đầu UAV có thể không phải công nghệ cao, nhưng chúng cho thấy một nguyên tắc quan trọng trong chiến tranh hiện đại: đôi khi, cải tiến quyết định không nằm ở việc làm cho vũ khí phức tạp hơn, mà ở việc điều chỉnh một chi tiết nhỏ để phù hợp hơn với nhiệm vụ cụ thể.
Theo QQnews, Militarnyi
